البته در عرصه­ قواعد بین ­الملل از تفاسیری که ارائه می­ شود و در روابط معاملاتی جاری از قراردادهایی همچون بیع متقابل بر­می ­آید که اصراری بر پول دانستن ثمن وجود ندارد و حتی آنچه که با عنوان شرط ثمن باز مطرح می­ شود در خصوص خود مبیع هم حکومت دارد، اما قدر متیقن این است که ثمن در حقوق خارجی هم اختصاص به قرارداد فروش دارد.

هدف از ارائه مطالب فوق این بود که بگوئیم ثمن باز را باید نمونه بارز ایجاد قابلیت تعیین دانست که اگر لفظ ثمن تنها برای عقد بیع در نظر گرفته نمی­شد و در سایر عقود هم رواج داشت، می­توانستیم بگوئیم قابلیت تعیین در خارج از معنای ثمن باز، به ندرت مصداق پیدا می­ کند.

گفتار دوم_– تعدیل

قراردادی که منعقد شده است، طرفین با در نظر گرفتن شرایط و اوضاع و احوال زمان عقد، اقتصاد قرارداد، سود و زیان، شرایط متعارف و سایر عوامل مؤثر در انعقاد عقد، قراردادی را منعقد کرده ­اند که باید به مفاد آن ملتزم باشند. اما در بعضی موارد پیش می ­آید که تغییر اوضاع و احوال قرارداد، اجرای تعهد را دشوار کرده و متعهد را در شرایط حرج و مشقت قرار می­دهد. از طرف دیگر تعادل اقتصادی قرارداد را به هم زده و از این بابت خسارت عمده و قابل توجهی متوجه متعهد می­گردد. تعادل و توازنی که مبنا و اساس تراضی طرفین بوده و از لوازم عرفی تراضی به حساب می آمده است.

تعذر، تعسر و ضرری شدن اجرای تعهد، برپایه­ی قواعدی همچون لاحرج و لاضرر و نیز نظریه شرط ضمنی^[۲۳۶]، مبانی بحث از نظریه تغییر اوضاع و احوال را فراهم می­ کند^[۲۳۷] تا چاره­ای برای رفع عسر و حرج متعهد اندیشیده شود و کفه­های ترازوی قرارداد به توازن قبلی برگردند و یا اساساً رابطه­ قراردادی قطع شود.

بند اول _– مبانی، مفاهیم و انواع تعدیل

اصل حاکمیت اراده و تابعیت قرارداد از «قصد مشترک» دو طرف این است که مفاد عقد، باید محترم و الزام آور باشد به نحوی که نه تنها یکی از دو طرف نمی­تواند آنچه را به اشتراک خواسته اند تغییر دهد، که قانون­گذار یا دادرس هم نباید حق تعدیل قرارداد را داشته باشد. با وجود این نباید پنداشت که مفاد عقد هیچگاه تغییر نمی­کند و همچنان دست نخورده باقی می­ماند. عوامل گوناگون اختیاری و اجباری سبب می­ شود که متن اصلی قرارداد تغییر کند و متناسب با خواست­های جدید دو طرف با ضرورت­های اجتماعی و اقتصادی گردد. بر این اساس تعدیل قرارداد را به اعتبار سبب آن به قراردادی، قانونی و قضایی تقسیم کرده‌اند:

1. 1. تعدیل قراردادی: آنجاست که دو طرف در متن قرارداد پیش‌بینی کنند یا پس از انعقاد آن به تراضی انجام دهند؛

1. 1. تعدیل قانونی : آن است که به موجب قانون به طور مستقیم انجام پذیرد یا رد قانون به یکی از دو طرف حق درخواست آن را بدهد؛

1. تعدیل قضایی : ناظر به موردی است که دادرس، با استناد به شرط ضمنی عقد یا جلوگیری از بی عدالتی و ضرر یکی از دو طرف، مفاد قرارداد را تعدیل و متناسب با شرایط می­سازد.^[۲۳۸]

در این بند فارغ از جزئیات تعدیل و اعتبار آن ها، صرفاً به بیان کلیاتی در خصوص انواع آن بسنده می‌کنیم تا با شناخت مفهوم و نقش تعدیل در قرارداد، مقدمه­ی بحث اثر تعدیل در عوضین قرارداد و رابطه­ هر یک از آن در قابلیت تعیین مورد معامله را فراهم کرده باشیم.

الف_– تعدیل قراردادی

تعدیل قراردادی ممکن است به دو صورت انجام پذیرد :

1. 1. در ضمن اجرای قرارداد، طرفین وقتی مواجه با دشواری یا عدم امکان ادامه­ قرارداد با شرایط جدید می­شوند ممکن است با حسن نیت به توافق برسند یا از کیفیت کار و میزان تعهد بکاهند یا بر بهای کالاها یا خدمات موضوع آن بیفزایند، به­گونه ­ای که تعادل نخستین بین دو عوض در شرایط جدید نیز برقرار شود.

1. امکان تراضی درباره تعدیل قرارداد احتمال دارد در متن آن نیز پیش‌بینی شود. فایده­ی تصریح در عقد این است که، اگر در تعدیل مورد نظر اختلاف رخ دهد، به طور معمول راهی برای رفع آن پیش ­بینی ‌می‌کنند. منتها در این فرض باید مبنای تعدیل روشن باشد، زیرا مجهول ماندن شرط، بنا بر بند ۲ ماده ۲۳۳ق.م، به جهل دو عوض می‌ انجامد.^[۲۳۹] ‌بنابرین‏ تقسیم ­بندی تعدیل قراردادی یا لاحق بر تغییر اوضاع و احوال، به موجب یک قرارداد اصلاحی و با توافق مجدد طرفین صورت می­پذیرد، یا اینکه بر اساس شرط تعدیل کننده ­ای که بدواً در قرارداد اصلی گنجانده شده است.

شروط تعدیل کننده هم به دو قسم است :

۱-شرط تعدیل اتوماتیک : که عبارت است از راهکاری که در صورت بروز مشکل و ایجاد نا برابری در تعهدات، عقد به طور اتوماتیک با وضعیت اقتصادی خارج از خود منطبق شود. این شیوه نیز به دو سبک متفاوت اجرا می­ شود ؛ گاه مکانیزم مقرر به­گونه ­ای است که دخالت هیچ شخصی جهت تعدیل قرارداد لازم نیست، و درمواردی با وجود عدم نیاز به توافق مجدد متعاقدین، دخالت یکی از طرفین یا ثالث برای تعیین میزان یا نحوه تعدیل در تعهدات، مورد پیش‌بینی قرار ‌می‌گیرد.

۲-شرط تعدیل غیر اتوماتیک : که جز با دخالت اراده­های بعدی طرفین، تعدیل قرارداد حاصل نمی­ شود. این شیوه، به دو روش ممکن است پیش‌بینی شود. گاه اوضاع واحوال وشیوه تعدیل قرارداد، در عقد مورد پیش‌بینی قرار گرفته، اجرا شدن آن منوط به الحاق طرفین به آن می­گردد وگاه طرفین خود را در عقد اصلی مکلف و متعهد می­سازند که در صورت وقوع شرایط نا متعارف، به مذاکره مجدد جهت رسیدن به تفاهم در تعدیل قرارداد بپردازند.^[۲۴۰]

برای نمونه در یک قرارداد فروش اکسید مولیبدن در بندی تحت عنوان « باز بینی قرارداد»^[۲۴۱] پیش‌بینی می­ شود که اگر هزینه­ های امور مربوط به انرژی، در نتیجه تغییر مقررات ایران در خصوص انرژی تغییر یابد، قرارداد می بایست باز بینی شده و مجدداً به امضای طرفین برسد.(ضمیمه شماره ۲)

ب_– تعدیل قانونی

حفظ تعادل قراردادی و احترام به پیش‌بینی­های دو طرف آن ایجاب می­ کند که قرارداد تابع قانون روز انعقاد خود باقی بماند و قوانین جدیدتر بر آثار قراردادهای در حال جریان حکومت نداشته باشد.^[۲۴۲] اما جنبه­ اجتماعی قرارداد بعضاً موجب می­ شود که بنابر برخی مصالح و تدابیر قانون­گذار در قوانین احکامی را لحاظ کندکه قراردادهای پیشین را در بر بگیرد. در قوانین روابط موجر و مستأجر سال‌های ۵۶و۶۲ نمونه ­هایی ازاین موضوع دیده می­ شود.^[۲۴۳] همچنین در مواردی مقنن با پیش ­بینی امکان تعدیل، به زیان دیده حق می­دهد تا برای اجرای قانون طرح دعوی کند و دادگاه را مکلف یا مختار سازد که به تعدیل قرارداد بپردازد. مانند مواد۲۲۷ و ۶۵۲ ق.م. .

ج- تعدیل قضایی

رضایت مشتری یکی از مهم ترین اجزا در تصمیم مشتری برای حفظ یا تغییر محصول یا خدمتِ ارائه شده است. رضایت یک نوع ارزیابی پس از خرید است که منجر به احساس کلی ‌در مورد معامله می شود. پارادایم سنتی بازاریابی، رضایت را گونه ای از ارزیابی شناختی می‌داند که انتظارات را در مقابل عملکرد ادراک شده قرار می‌دهد. اگر عملکرد، کمتر از انتظارات باشد (ناهماهنگی منفی)، مشتری ناراضی شده و اگر برابر انتظارات باشد، مشتری راضی گشته و اگر بیش از انتظارات باشد (ناهماهنگی مثبت)، مشتری بسیارا راضی یا خشنود خواهد بود (گرانمایه یگانه، ۱۳۸۶، ص ۵۶).

در میان ادبیات نظری و تحقیقات عملی به رضایت مشتری توجه بیشتری شده است. رضایت مشتری یک خروجی مورد انتظار از فعالیت های بازاریابی تکمیلی است، به طوری که با فراهم کردن خدمات و محصولات رضایت بخش برای مشتریان، امروزه باعث کسب موفقیت در دنیای به شدت رقابتی تجارت می شود (حقیقی و همکاران، ۱۳۹۱، ص ۷۷).

الیور^[۵۶](۱۹۹۹) رضایت را به عنوان فعالیت تکمیلی لذت بخشی که مشتری در هنگام مصرف احساس می‌کند مورد بازنگری قرار داد. این بدان معنا است که “مشتری احساس می‌کند که مصرف برخی نیازها، امیال، اهداف راتکمیل می‌کند و این که این فعالیت تکمیلی لذت بخش است (Oliver, 1999,p33).

بازاریابان رضایت مشتری را با ادراک مشتری ‌در مورد محصولات و خدمات اندازه ­گیری ‌می‌کنند. لی^[۵۷] (۲۰۰۸) می نویسد: ۵ احساس درک شده به شرح ذیل توسط مشتریان خرسند کننده هستند:

۱- رضایت: محصولات می‌تواند پذیرفته یا قابل تحمل باشد.

۲- محتوا: محصولات موجب یک تجربه مثبت وخوشحالی در افراد شود.

۳- تنوع: محصولات حالت منفی افراد را برطرف می‌کند.

۴- تازگی: محصولات افراد را ‌با طراوت و تهییج می‌کند.

۵- شگفتی: محصولات مشتری را ناگهان خوشنود می‌سازد.

همچنین رضایت مشتری به مراحل چرخه زندگی ارتباط با مشتری بستگی دارد. لازم است که در این مراحل مختلف از روی اهداف و انتظارات مشتریان تمرکز شود. جلب رضایت مشتری کیفیت ارتباط بین مشتریان و ارائه دهندگان خدمت را بالا می‌برد و تکرار رفتار خرید را افزایش می­دهد (حقیقی و همکاران، ۱۳۹۱، ص ۴۴).

۲-۷-۱) مواجهه خدمتی یا لحظات واقعیت

در اندازه گیری رضایت مشتری مهم ترین موضوعی که مورد سنجش قرار می‌گیرد، مواجهات خدمتیاست. این مواجهات خدمتی هستند که مشتری را راضی یا ناراضی می نمایند. از دیدگاه مشتری، روشن ترین تأثیر خدمات در «برخورد خدمتی» یا «لحظه واقعیت» یعنی زمانی که مشتری با شرکت خدماتی تعامل دارد اتفاق می افتد.(Zeithaml, 2000,p21) در این برخوردهاست که مشتریان یک عکس فوری از کیفیت سازمان دریافت می دارند و هر برخوردی می‌تواند به رضایت کلی مشتری و اشتیاق وی برای انجام معامله مجدد با سازمان کمک کند. در نتیجه از دیدگاه سازمان هر مواجهه ای، یک فرصت برای اثبات ظرفیت های سازمان به عنوان عرضه کننده خدمات و برای افزایش وفاداری مشتری است. توام شدن تعاملات مثبت ومنفی، باعث خواهد شد که مشتری نسبت به پیوستگی در تحویل خدمت به شک و تردید افتد. برای مثال در یک بانک – مانند بانک صنعت ومعدن – ممکن است مشتری برای انجام کارش بیش از حد منتظر شود (برخورد ضعیف و نامناسب) یک مشاوره مناسب از سوی کارشناسان درباره طرحش به وی داده شود (برخورد مثبت)، نظارت بر طرحش و ارزیابی پیشرفت طرح با تعلل انجام گیرد (برخورد ضعیف و منفی)، پرداخت تسهیلات از سوی واحد نظارت سریع انجام شود (برخورد مثبت). این ترکیب از تجربیات، می‌تواند مشتریان را سرگردان بگذارد تا اطمینان کاملی از تداوم رابطه و درخواست تسهیلات بعدی و توصیه دیگران به دریافت تسهیلات از این بانک، صورت نگیرد. ‌بنابرین‏ جلب رضایت مشتری در تمام ابعاد مواجهه خدمتی مزایای زیادی برای شرکت ایجاد خواهد کرد. سطوح بالاتر رضایت مشتریان منجر به وفاداری بیش تر آنان خواهد شد. حفظ مشتریان خوب در بلندمدت، نسبت به جلب مشتریان جدید، برای جایگزینی مشتریانی که با شرکت قطع رابطه کرده‌اند، سودمندتر است. مشتریانی که رضایت زیادی از سازمان دارند، تجربیات مثبت خود را برای دیگران بیان می‌کنند و ‌به این ترتیب وسیله تبلیغ برای سازمان می‌شوند که در نتیجه هزینه جذب مشتریان جدید را کاهش می‌دهند. این مطلب به ویژه برای ارائه دهندگان خدمات حرفه ای بسیار مهم است زیرا شهرت و خوش نامی آن ها و بیان مزایا و نقاط قوت آن ها از سوی دیگران منبع اطلاعات کلیدی برای مشتریان جدید است (حسینی ‌و احمدی نژاد، ۱۳۸۷، ص ۱۶).

۲-۷-۲) مدل های رضایت مندی مشتری

• مدل کانو

بسیاری از سازمان ها و شرکت ها ‌به این نکته پی برده اند که رضایت مشتریان برای موفقیت های آتی بازرگانی آن ها امری حیاتی به شمار می‌آید؛ اما سؤالی که مطرح می شود این است که چه خصوصیاتی از کالاها باعث رضایت مشتریان می‌شوند و چه خصوصیاتی صرفاً از نارضایتی مشتریان جلوگیری می نمایند. مدل کانو در حقیقت برای پاسخ ‌به این سؤال و ترسیم نتایج برای مدیریت در زمینه ی رضایت مشتریان به وجود آمده ومطرح شده است (طاهری کیا، ۱۳۸۹، ص ۶۹). در این مدل، ویژگی های خدمت یا محصول را با توجه به چگونگی توانایی در ارضاء نیازهای مشتریان به سه دسته اساسی، عملکردی و انگیزشی تقسیم می‌کنند (طاهری کیا، ۱۳۸۹، ص ۶۹).

کانو در مدل خود نیازمندی های مشتریان و یا به عبارت دیگر، خصوصیات کیفی محصولات را به سه دسته تقسیم نمود و هر سه نوع نیازمندی را در یک نمودار دو بعدی نشان داد. محور عمودی، میزان رضایت و یا خشنودی مشتری و محور افقی، میزان ارائه الزام کیفی مورد نظر مشتری را نشان می‌دهد. بالاترین و پایین ترین نقطه از محور عمودی نمودار به ترتیب بیانگر رضایت مشتریان و عدم رضایت مشتریان است محل تلاقی عمودی و افقی بیانگر جایی است که مشتری در حالت عدم تعادل از نظر رضایت و عدم رضایت قرار دارد. سمت راست محور افقی بی انگر جایی است که الزام کیفی مورد انتظار به طور کامل عرضه شده است و سمت چپ محور افقی، نقطه ارائه محصولی است که خصوصیات کیفی مورد انتظار را ندارد و الزام کیفی مورد نظر به هیچ عنوان درمحصول یا خدمت لحاظ نشده است (طاهری کیا، ۱۳۸۹ ص ۶۹).

شکل ۲-۲). مدل کانو (طاهری کیا، ۱۳۸۹، ص ۶۹).

۱٫ الزامات اساسی^[۵۸] (مورد انتظار)

این دسته از خصوصیات (کالا/ خدمات) در صورت لحاظ شدن در محصول، فقط از نارضایتی جلوگیری می‌کند و رضایت و خشنودی خاصی را در وی ایجاد نمی کنند. به عبارتی دیگر، ارضاء کامل الزامات اساسی محصول تنها مقدمات حضور محصول را در بازار فراهم می آورد و برای پیروزی بر رقبا و در دست گرفتن بازار محصول کمک نمی کند. این خواسته ها «ناگفتنی» یا «تلویحی» هستند. به طور مثال، ویژگی محافظت از بافت و الیاف پارچه در پودر، جزء الزامات اساسی می‌باشد یعنی وجود آن در محصول از دیدگاه مشتری حتمی و غیرقابل اغماض است و عدم وجود آن موجبات عدم رضایت مشتری را فراهم می آورد (طاهری کیا، ۱۳۸۹، ص ۷۰).

۲٫ الزامات عملکردی^[۵۹]( تک بعدی )

1. 1. Rusting, C.L. ↑

1. 1. startle reflex ↑

1. 1. Eysenck Personality Questionnaire ↑

1. 1. NEO Presonality Questionnaire ↑

1. 1. Oxfork Happiness Questionnaire ↑

1. 1. Goldberg , D. ↑

1. 1. Doppy , M.N ↑

1. 1. Konu,A. ↑

1. 1. Lintonen , T. ↑

1. 1. Autio , V. ↑

1. 1. Cantril,H. ↑

1. 1. Cambell , A. ↑

1. 1. Ingle hart ,R. ↑

1. 1. Butt , D.S.& Beiser , M. ↑

1. 1. Ryff , C.D. ↑

1. 1. Robinson , L.& Regitier , D. ↑

1. 1. Haring , M.J. ↑

1. 1. Stock , W.A. ↑

1. 1. Okun , M.A. ↑

1. 1. Wood , W. ↑

1. 1. Rhodes , N. ↑

1. 1. Whelan , M. ↑

1. 1. Sedlitz , L. ↑

1. 1. Robins , L.& Regier , D. ↑

1. 1. Crocker , J. ↑

1. 1. Major, B. ↑

1. 1. Converse , P.E. ↑

1. 1. Henert , T. ↑

1. 1. Krauss , H.H. ↑

1. 1. Nadler , R. ↑

1. 1. Boyd , M. ↑

1. 1. Glenn , N.D. ↑

1. 1. Gove , W.R.Shin , H. ↑

1. 1. White , J.M. ↑

1. 1. Mastekaasa , A. ↑

1. 1. Gohm , C. ↑

1. 1. Kurdek , L.A. ↑

1. 1. Harning – Hardoer , M. ↑

1. 1. Witter , R.A. ↑

1. 1. Lee , G.R. ↑

1. 1. Seccombe, K. ↑

1. 1. Shahan, C.L. ↑

1. 1. Style, C.B. ↑

1. 1. Hughes, M. ↑

1. 1. Kessler, R.C. ↑

1. 1. Essexm M. ↑

1. 1. Pargament, K.I. ↑

1. 1. Cunningham, M. R. ↑

1. 1. Ekkusibm C. G. ↑

1. 1. Strawbringe, W.J. ↑

1. 1. Shoma, S.J. ↑

1. 1. Cohen, R.D. ↑

1. 1. Roberts, R. E. & Kaplan, G. A. ↑

1. 1. Batson, C.D. ↑

1. 1. Schoenrak, P.A. ↑

1. 1. Ventis, W.L. ↑

1. 1. Colasanto, D. ↑

1. 1. Shriver, J. ↑

1. 1. Wilson, w ↑

1. 1. Lykken, D. T. ↑

1. 1. Telligen, A. ↑

1. 1. Schimmack, U. ↑

1. 1. Funder, D. ↑

1. 1. Costa, P. T. ↑

1. 1. McCarae, R. R. ↑

1. 1. Izard, C. E. ↑

1. 1. Watson, D. ↑

1. 1. Clark,L.A. ↑

1. 1. Anonymous , P. ↑

1. 1. Butt, D. S. ↑

1. 1. Beiser, M. ↑

1. 1. Edwards , J. ↑

1. 1. Strickland , B.R. ↑

1. 1. Russo , N.F. ↑

1. 1. Keita , G.P. ↑

1. 1. McGrath,E. ↑

1. 1. Brisco, M. ↑

1. 1. Weissman, M. M. ↑

1. 1. Klerman, G. L. ↑

1. 1. Nolen – Heeksema, S. ↑

1. 1. Golombok, S. ↑

1. 1. Fivush , R. ↑

1. 1. Fabes , R.A. ↑

1. 1. Martin , C.L. ↑

1. 1. Zahn – Waxler , C. ↑

1. 1. Cole , P. ↑

1. 1. Barrett,R. ↑

1. 1. cultural self ↑

1. 1. individualist ↑

1. 1. collectivist ↑

1. 1. tradition. ↑

1. 1. Modernization. ↑

1. 1. Durkheim , E. ↑

1. 1. anomie ↑

1. 1. Urry,H. ↑

1. 1. Nitschke , J. ↑

1. 1. Dolski , I. ↑

1. 1. Jackson , D. ↑

1. 1. Dalton , K. ↑

1. 1. Mueller , C. ↑

1. 1. Rosenkranz , M. ↑

1. 1. Stedline , R. ↑

1. 1. Pavot , W. ↑

1. 1. assertiveness ↑

1. 1. Drucker ,P.F. ↑

1. 1. Mackenzie , R.A. ↑

1. 1. Lakein,A. ↑

1. 1. Mackenzie , R.A. ↑

1. 1. Sparks,D.C. ↑

1. 1. Born , M.W. ↑

1. 1. Wager.D.S. ↑

1. 1. Robbins,s. ↑

1. 1. Miller , L.E. ↑

1. 1. Dillon , R.D. ↑

1. 1. webber , R.A. ↑

قسمت دوم

مدارا

تعاریف مدارا

« مدارا » عبارت است از نرم برخورد کردن با دیگران ، به آن ها جا دادن و در حق آنان خشونت روا نداشتن (حسین زاده،۱۳۹۰). به بیان دیگر مدارا یکی از توصیه های اسلامی است و عبارت است از اینکه اگر ناگواری از کسی به تو برسد متحمل شوی و به روی خود نیاوری (نراقی ، ۱۳۸۴) . بدون رفق و مدارا بهره ای نمی توان از زندگی برد و شاید زندگی بدون روح و معنا شود. پیامبر اکرم (ص ) در حدیثی می فرماید ” سه چیز است که اگر در کسی نباشد کار او کامل نیست : تقوایی که اورا از معصیت خدا باز دارد ، حالتی که به وسیله ی آن با مردم مدارا کند و بردباری ای که به وسیله ی آن نادانی نادان را بر طرف سازد” ( کلینی ، ۱۳۶۵ ق ).

مدارا در پیدایش سه زاویه خوش اخلاقی ، یعنی نرم برخورد کردن با دیگران ، همدمی نیکو و تحمل کردن دیگران به گونه ای که از انسان فرار نکنند، نقش فراوانی دارد (حسین زاده ، ۱۳۹۰). این ویژگی در زندگی اجتماعی به طور عام و در نهاد خانواده به طور خاص بسیار با اهمیت است .دین و دنیا نیازمند مدارا می‌باشد ، هم در معاشرت با مردم و زندگی زناشویی و هم در هدایت آن ها و هم در خودسازی . کار هدایت و تربیت واقعی خلق خداوند ، جز به راه نرمی و مدارا سامان نگیرد.خشونت و تندی ممکن است ظاهر آدمیان را همراه سازد اما باطن و قلب که اساس هدایت و رشد است از جنس دیگر است . حتی فرعون نیز نیازمند به نرمی سخن شنیدن و به مدارا هدایت شدن است . حتی در سلوک نفس و رسیدن به مدارج قرب نیز باید با خود مدارا کرد و نفس خود را با تحمیل به سوی معارف نکشاند . مدارا یکی از اصولی است که در بهبود و رشد روابط انسان با دیگران تأثیر شگرفی دارد(حسین زاده ۱۳۹۰).

پستی و بلندی‌های زندگی و روابط مشترک زن و شوهر ، نیاز مبرمی به اصل « مدارا » دارد. امام صادق (ع) به نقل از پیامبر اکرم (ص) می فرمایند : وَ مَن صَبَرَ عَلَی خلق امراه سَیئه الخَلق و اَحتسب فی ذَلک الاجر اَعطاه الله ثَواب الشَّاکِرین« مردی که بر اخلاق همسری بداخلاق صبر کند و آن را تحمل نماید و آن را به حساب اجر الهی بگذارد ، خداوند پاداش شکرگزاران را به او خواهد داد »(حرعاملی،۱۴۰۹ق، ج ۱۴، ص ۱۲۴). بسیاری از تنش ها، قهرها و جبهه گرفتن ها با اتخاذ روش مدارا رخت بر خواهد بست و بند عطوفت و مهربانی کاشته می شود.گاهی ‌سنگلاخ‌هایی در زندگی وجود دارد که فقط با مدارا می توان از آن ها عبور کرد .

مدارا از جمله صفاتی است که آدمی را در دنیا و آخرت به مراتب بلند و درجات ارجمند می رساند و اغلب کسانی که در دنیا به مرتبه عظیم رسیدند از این صفت جلیله است ، از این جهت حضرت رسول(ص) فرمودندکه « پروردگار مرا امر کرد که با مردم مدارا کنم ، همچنان که امر کرد که واجبات خود را به جای آورم .»( کلینی، ۱۳۶۵ق ،ج ۲ ، ص ۱۱۷).

از حضرت امام محمد باقر (ع) مروی است که « در تورات نوشته است که : در آن چیزهائی که خدای تعالی به موسی (ع) فرمود آن بود که فرمود : ای موسی ! در باطن خود اسرار مرا پنهان کن و پوشیده دار و در ظاهر خود آشکار کن از جانب من مدارا با دشمنان من و دشمنان خودت»(کلینی،۱۳۶۵ق ، ج ۲ ،ص ۱۱۷). حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند : « طایفه ای از مردم مدارای ایشان با مردم کم بود و ایشان را از خانواده قریش انداختند و دور کردند با وجود اینکه از قریش بودند و در حسب و نسب ایشان هیچ عیب و علتی نبود ، و طایفه ای از غیر قریش با مردم مدارا کردند وخود را ‌به این دودمان رفیع ملحق ساختند ، پس فرمودند هرکه دست خود را از مردم نگاه دارد یک دست از ایشان نگاه داشته است ولی دست های بسیار از او بازداشته می شود » (کلینی،۱۳۶۵ ق، ج ۲ ، ص ۱۱۷ و ۱۱۸).

هنگامی که خداوند عالمین ، محمد امین را به پیامبری برگزید و آیات شریف قرآن را بر قلب پاکش نازل کرد ، اسلام را آخرین و کامل ترین دین معرفی نمود . با بررسی آیات قرآن ، روایات و سیره پیامبران و ائمه اطهار ‌به این نتیجه می‌رسیم که حتی کوچک ترین مسئله ای که برای هدایت بشر لازم بوده ، از دید آنان خارج نشده است . یکی از نکاتی که خداوند و معصومان به آن بسیار بها داده‌اند ، چگونگی رفتار ما با همنوعان است .

در زندگی مشترک اگر میان زن و شوهر مصالحه و مدارا حکمفرما نباشد بدون تردید نظام خانواده از هم گسیخته خواهد شد. اگر یکی از زوجین ‌بر اساس غرور و خودخواهی بخواهد سلیقه و اندیشه‌های فردی خود را بر دیگری تحمیل کند مطمئناً راه بجائی نخواهد برد. قرآن کریم در این زمینه می فرماید : « وَ اِن امرَأهٌ خافَت مِن بَعلها و نُشوزا اَو اِعراضاً فَلا جُناحَ عَلَیهِما اَن یُصلِحا بَینَهما صُلحاً وَ الصُّلحُ خیرٌ وَ اُحضِرَتِ الانفُس الشُحَّ و اِن تُحسِنُوا وَ تَتَّقوا فِانَّ الله کانَ بِمَا تَعلمونَ خَبیراً . « اگر زنی از ناسازگاری و رویگردانی شوهرش بیم داشته باشد مانعی ندارد که با هم صلح و سازش کنند… » ( نساء / ۱۲۸). زن یا مرد می‌توانند با چشم پوشی از پاره ای حقوق خود با همسرشان مدارا کنند چرا که مصالحه و مدارا بهترین راه زندگی است . کوتاه آمدن در مسائل خانوادگی مانند خطای همسر و فرزندان و یا حساس نشدن در مقابل عادات و سلیقه های ناموزون اعضای خانواده ، سعادت دنیا و آخرت و عزت و سربلندی در پی دارد و بنیان خانواده را از تزلزل و سستی باز می‌دارد.

حد و مرز مدارا و تفاوت مدارای اسلامی با دیدگاه غرب

البته از این نکته نباید غافل شد که میان مدارا به عنوان یک روش مثبت در زندگی اجتماعی با آنچه امروزه به عنوان تساهل و تسامح مطرح و تبلیغ می شود تفاوت اساسی وجود دارد ، زیرا در مدارا اصول و مبانی ثابت است و در آن کمترین اغماضی صورت نمی گیرد ، در حالی که تساهل و تسامح دایره وسیعی دارد و اصول و مبانی را نیز شامل می شود و چه بسا افرادی برای برخورداری از مزایای عادی و دنیایی از اصول خود نیز کوتاه می‌آید (حسین زاده ، ۱۳۹۰). پس در اصل ادای وظایف چیزی به نام مدارا وجود ندارد ، ولی در راهکار و کیفیت ادای وظیفه ، مدارا یک اصل انکار پذیر است که برای رسیدن به هدف ،‌رعایت آن ضروری است. مثلاً اگر همسرتان حجاب را رعایت نمی کند نمی توانید به عنوان مدارا او را آزاد بگذارید. البته در زندگی زناشویی می توان از خشونت استفاده نکرد بلکه با روش نرم هدایت کرد . در همرنگی با جماعت ، پایبندی به بعضی از سنت ها و حفظ موقعیت به هر قیمتی هرگز نمی توان به بهانه مدارا کردن نافرمانی حق نمود . به طور کلی هرجا مدارا باعث ارتکاب گناه مدارا کننده شود مدارا مطلوب نیست. خداوند متعال در آیه ۳۴ سوره مبارکه نساء درباره زنانی که بیم سرکشی و نافرمانی در آنان وجود دارد فرموده است آنان را موعظه کنید ، اگر موعظه کارگر نیفتاد در بسترشان به نوعی نگرانی خود را به آن ها نشان دهید چنانچه این نیز تأثیر نداشت با نوعی تنبیه که نشانه ناراحتی کسی است که به شدت دلسوز و عاشق اوست . همچون مادری که فرزند خود را متنبه می‌کند ، او را تنبیه دهید .بی شک ، زندگی باید با تدبیر همراه باشد . مدیر خانواده چنانچه از تدبیر کافی برخوردار نباشد مشکلات زیادی در زندگی اش ایجاد می شود . مدّبر کسی است که به همه راه ها بیندیشد و راهی که بیشترین خیر و کمترین ضرر را دارد برگزیند (حسین زاده ، ۱۳۹۰).

1. 1. جعفری لنگروی، محمد جعفر، ۱۳۸۸،مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران، انتشارات گنج دانش.

   

1. 1. حیاتی، علی عباس،۱۳۹۰، آیین دادرسی مدنی در نظم کنونی، چاپ دوم، تهران ، انتشارات میزان.

1. 1. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا،۱۳۷۷، جلدسیزدهم ، چاپ دوم از دوره جدید، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

1. 1. زراعت، عباس، ۱۳۷۹، آیین دادرسی دادگاه­ های عمومی و انقلاب در امور مدنی، چاپ اول، تهران ، نشر خط سوم.

1. 1. زراعت، عباس، ۱۳۸۵، قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی ایران، چاپ ششم، تهران، نشر خط سوم.

1. 1. شمس، عبدالله، ۱۳۸۷، آیین دادرسی مدنی، جلد اول، چاپ نوزدهم، تهران، انتشارات دراک.

1. 1. صدرزاده افشار،سید محسن، ۱۳۷۹، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات ماجد.

1. صفایی، سیدحسین،۱۳۹۰، دوره مقدماتی حقوق مدنی، اموال و اشخاص، جلد اول، چاپ سیزدهم، تهران، نشر میزان.

طیرانیان، غلامرضا،۱۳۸۱، دعاوی تصرف، چاپ دوم، تهران، انتشارات گنج دانش.

عدل، مصطفی؛۱۳۸۵، حقوق مدنی چاپ دوم ، قزوین، انتشارات طه.

1. 1. عمید، حسن، ۱۳۸۴، فرهنگ فارسی عمید، چاپ سی و دوم، تهران، مؤسسه‌ انتشاراتی امیرکبیر.

1. 1. کاتوزیان، ناصر، ۱۳۷۶، اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات دادگستر.

1. کاتوزیان، ناصر، ۱۳۸۵، اموال و مالکیت، چاپ یازدهم، تهران، نشر میزان.

کاتوزیان، ناصر، ۱۳۹۲، حقوق مدنی، معاملات معوض-عقود تملیکی، چاپ دوازدهم، تهران، انتشارات شرکت سهامی انتشار.

کاتوزیان، ناصر، ۱۳۸۷، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی ، چاپ بیستم، تهران، نشر میزان.

1. 1. کاتوزیان، ناصر، ۱۳۸۱ ،مقدمه علم حقوق، چاپ سی و یکم، تهران، شرکت انتشار.

1. 1. کریمی، عباس، ۱۳۸۶، آیین دادرسی مدنی، چاپ اول، تهران، انتشارات مجد.

1. 1. مدنی، سیّد جلال الدین، ۱۳۸۸،آیین دادرسی مدنی، جلد اول، چاپ اول، تهران، انتشارات پایدار.

1. متین دفتری، احمد،۱۳۴۹، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد اول، چاپ چهارم، تهران، انتشارات مجد.

معاونت آموزش قوه قضائیه، ۱۳۸۷، مجموعه نشست های قضایی، مسائل قانون مدنی، به نقل از نشست قضایی دادگستری ایلام. جلد چهارم، چاپ اول ، تهران، انتشارات جنگل.

1. 1. معین، محمد، ۱۵۳۹، فرهنگ فارسی، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران، انتشارات امیرکبیر.

1. 1. .میرشفیعیان، مهدی، ۱۳۷۷، راهنمای معاملات-طرح دعاوی غیرمنقول، چاپ سوم، تهران، نشر حقوقدان.

1. واحدی، قدرت الله، ۱۳۷۹،بایسته های آیین دادرسی مدنی، چاپ اول،تهران ، نشر میزان.

ب- مقالات :

1. 1. بایگان، مهسا، ۱۳۹۱، تاثیر اموال غیرمنقول در صلاحیت محاکم، نشریه حمایت ، ش۳، ص.۱۴

1. 1. قائم مقام فراهانی، محمد حسین، ۱۳۸۱، صلاحیت در امور مدنی، فصل نامه حقوقی دانشگاه تهران، شماره ۶۸، دوره جدید، ص ۱۵۷ تا ۱۸۷٫

1. 1. عبدی پور، ابراهیم،۱۳۸۱، مقایسه ماهیت و آثار دعوای تصرف عدوانی با دعوای غصب، گاهنامه علمی سروش عدالت، شماره اول، ص ۱۵ و ۱۶٫

1. 1. محمدی، پژمان، ۱۳۷۸، صلاحیت حقوقی شوراهای حل اختلاف، نقدی بر قانون، پژوهشنامه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، شماره ۱۱، ص ۲۲٫

1. منصوری، سعید، ۱۳۹۱، اثر ایراد خارج از موعد و تراضی در انحراف از صلاحیت نسبی، فصل نامه تعالی حقوق، شماره ۱، دوره جدید، ص۱۱۳٫

. مقدم، بهزاد، ۱۳۸۶، مقایسه دعوای تصرف عدوانی با خلع ید در حقوق ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق تهران مرکزی، ص ۶۳٫

1. 1. .همان، ص۸۴٫ ↑

1. 1. .همان، ص ۸۸٫ ↑

1. 1. . کاتوزیان، ناصر( ۱۳۸۱) مقدمه علم حقوق، چاپ سی و یکم، تهران، شرکت انتشار، ص۴۵٫ ↑

1. 1. . شمس، عبدالله، منبع پیشین، ص ۳۱۶٫ ↑

1. 1. ۱٫ زراعت، عباس، منبع پیشین، ص ۹۳٫ ↑

1. 1. ۱٫ شمس، عبدالله، منبع پیشین،ش ۵۹۹، ص۳۱۸٫ ↑

1. 1. .دهخدا، علی اکبر (۱۳۷۷) لغت نامه­ی دهخدا، جلدسیزدهم ، چاپ دوم از دوره جدید، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ص ۱۹۸۴٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر، منبع پیشین، ص۹٫ ↑

1. 1. ۱٫ همان، ص ۱۳٫ ↑

1. 1. .صفایی، سید حسین (۱۳۹۰) دوره مقدماتی حقوق مدنی،اشخاص و اموال، جلد اول، چاپ سیزدهم، تهران، نشر میزان، ص ۲۰۲ ↑

1. 1. ۱ .کاتوزیان، ناصر، منبع پیشین، ص ۳۹٫۲٫امامی، حسن، منبع پیشین، ص ۴٫

      ۳٫ .کاتوزیان، ناصر، منبع پیشین، ص ۴۱٫

      ۴٫همان ، ص ۴۳٫ ↑

1. 1. .جعفری، لنگرودی، منبع پیشین، صص ۲۹۷۶ و ۳۲۱۵٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر، منبع پیشین، صص ۴۴ و ۴۵٫ ↑

1. 1. .همان، ص ۵۰٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر، منبع پیشین، ص ۵۷٫ ↑

1. 1. . همان، ص ۶۱٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر(۱۳۸۱) مقدمه علم حقوق، چاپ سی و یکم، تهران، شرکت انتشار، ص ۳۹٫ ↑

1. 1. .همان ، ص ۳۹٫ ↑

1. 1. . جعفری لنگرودی، محمد جعفر،منبع پیشین، شماره ۱۱۸۷۶،ص ۳۱۵۸ و کاتوزیان ، ناصر، اموال و مالکیت، ص ۶۴٫ ↑

1. 1. . عدل، مصطفی ( ۱۳۸۵) حقوق مدنی چاپ دوم ، قزوین، انتشارات طه، ص ۳۱٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان،منبع پیشین، ص۵۲٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۷) قانون مدنی در نظم کنونی، چاپ بیستم، نشر میزان، ص ۳۶٫ ↑

1. 1. .عدل، مصطفی، منبع پیشین، ص ۳۷٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر، اموال و مالکیت، ص ۵۳٫ ↑

1. 1. .همان ، ص ۵۵٫ ↑

1. 1. .همان ، ص ۵۶٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، همان، ص ۶۰٫ ↑

1. 1. کریمی، عباس (۱۳۸۶) آیین دادرسی مدنی،چاپ اول، تهرن، انتشارات مجد، ص ۴۳ ↑

1. 1. .همان، ص ۴۳٫ ↑

1. 1. . دهخدا، علی­اکبر، منبع پیشین،ص۱۱۲ ↑

1. 1. .جعفری لنگروی، محمد جعفر،منبع پیشین ، ص ۴۵۲ ↑

1. 1. .مقدم، بهزاد (۱۳۸۶) مقایسه دعوای تصرف عدوانی با خلع ید در حقوق ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق تهران مرکزی، ص ۶۳٫ ↑

1. 1. . .عبدی پور،ابرهیم (۱۳۹۱) مقایسه ماهیت و آثار دعوای تصرف عدوانی با دعوای غصب، گاهنامه علمی سروش عدالت، سال اول، شماره اول، ص ۱۵ و۱۶٫ ↑

1. 1. ۲٫ .طیرانیان،غلامرضا (۱۳۸۱) دعاوی تصرف، چاپ دوم، تهران، انتشارات گنج دانش، ص ۳۵۰٫ ↑

1. 1. .همان، ص ۳۵۷٫ ↑

1. 1. .کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۲) حقوق مدنی، معاملات معوض-عقود تملیکی،چاپ دوازدهم، تهران، انتشارات شرکت سهامی انتشار، ص ۷۹٫ ↑

1. 1. . ابهری، حمید، سرخی، علی، نقش اسناد عادی در معاملات املاک (۱۳۹۰) چاپ دوم، تهران، انتشارات فکرسازان، ص ۲۱۵٫ ↑

1. 1. . واحدی، منبع پیشین، ص ۲۹۶- ۲۹۸ ↑

1. 1. . شمس، عبدالله، منبع پیشین، ص ۳۳۰٫ ↑

1. 1. .ابهری،حمید، برزگر، محمدرضا، منبع پیشین، ص۱۰۰٫ ↑