۰= معاینه نورولوژیک طبیعی (تمام موارد در وضعیت عملکردی FS درجه است)
۱= بدون ناتوانی حداقل علائم در یک FS (یعنی درجه ۱ )
۵/۱= بدون ناتوانی، حداقل علائم در بیش از یک FS (بیش از یک مورد درجه ۱ )
۲= حداقل ناتوانی در یک FS ( یک درجه ۲، سایر FS ها ۰ یا ۱ است ).
۵/۲= حداقل ناتوانی در دو FS (دو مورد درجه ۲، سایر موارد ۰ یا ۱ است ).
۳= ناتوانی متوسط در یک FS (یک مورد FS درجه ۳ سایر موارد ۰ یا ۱ است ) یا ناتوانی خفیف در سه یا چهار FS (سه یا چهار FS درجه ۲، سایر موارد ۰ یا ۱ است ) البته بیمارکاملا تحرک دارد.
۵/۳= تحرک کامل ولی همراه با ناتوانی متوسط در یک FS ( یک مورد درجه ۳ ) و یک یا دو FS درجه ۲، یا دو FS درجه ۳، یا پنج FS درجه ۲، ( سایر موارد ۰ یا ۱ ).
۴= تحرک بدون کمک یا استراحت به میزان ۵۰۰ متر
۵/۴= تحرک بدون کمک یا استراحت به میزان ۳۰۰ متر
۵= تحرک بدون کمک یا استراحت به میزان ۲۰۰ متر
۵/۵= تحرک بدون کمک یا استراحت به میزان ۱۰۰ متر
۶= نیاز به کمک یک طرفه برای راه رفتن به میزان ۱۰۰ متر با یا بدون استراحت

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۵/۶= نیاز به کمک دو طرفه مداوم برای راه رفتن به میزان ۲۰ متر بدون استراحت
۷= عدم توانایی در راه رفتن بیش از ۵ متر حتی با کمک، ضرورتا محدود به صندلی چرخ­دار می­باشد، حرکت چرخ توسط خود فرد و جابه جایی به تنهایی
۵/۷= عدم توانایی در حرکت بیش از چند قدم، محدود به صندلی چرخ­دار، ممکن است برای جابه جایی به کمک نیاز داشته باشد.
۸= ضرورتا محدود به تخت با صندلی یا جابه جایی در صندلی چرخ­دار ولی، اکثر روز خارج از تخت است، بسیاری از عملکردهای مراقبت شخصی محفوظ مانده. عموما کاربرد مواثر بازوها وجود دارد.
۵/۸= ضرورتا بخش عمده­ای از روز محدود به تخت می­باشد تا حدودی استفاده موثر از بازوها وجود دارد بعضی عملکردهای مراقبت شخصی حفظ شده است.
۹= بیمار ناتوان بروی تخت، توانایی خوردن و برقراری ارتباط دارد.
۵/۹= بیمار کاملا ناتوان بروی تخت ناتوان در خوردن و برقراری ارتباط
۱۰= مرگ ناشی از MS
پیوست شماره ۲
بسمه تعالی
پرسش­نامه مشخصات فردی
نام و نام خانوادگی: …………………………………..
تاریخ مراجعه: ………………………………..
پرونده: …………………………..
آدرس و تلفن:……………………………………………………………………………………………………………..
تاریخ تولد: سال ………………………… ماه …………………
جنس: زن مرد
وزن: …………………………… کیلوگرم
قد: ………………………… سانتی­متر
میزان تحصیلات: …………………………….
محل زندگی: شهر روستا
وضعیت تاهل: مجرد متاهل مطلقه بیوه
مدت بیماری: ………………………… سال و یا ماه
نوع داروی مصرفی: …………………………….. دوز داروی مصرفی: ……………………………..
زمان مصرف دارو: ……………………………….
سابقه ابتلا به بیماری خاص: …………………………….
چند ساعت قبل از شروع تمرین دارو مصرف می­کنید؟ ……………………………
پیوست شماره ۳
رضایت نامه
بدین­وسیله اینجانب …………………………………………………… موافقت خود را برای شرکت در تحقیقی که توسط خانم بیان فیاضی دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد، گرایش فیزیولوژی ورزشی دانشگاه رازی کرمانشاه و زیر نظر دکتر عبدالحسین پرنو از اساتید دانشگاه رازی کرمانشاه و دکتر بهروز احسن از اساتید دانشگاه علوم پزشکی کردستان انجام خواهد شد، با شرایط زیر اعلام می­دارم و تلاش می­کنم که در طی مراحل تحقیق همکاری لازم را با محققین داشته باشم.
به اینجانب توضیح داده شده است که اثر تمرینات هوازی بر روی سلامتی من مورد مطالعه قرار خواهد گرفت و می­بایست هفته­­ای ۳ بار، ۲ سا عت در روز، روز­های زوج به مدت ۲ ماه در سالن ورزشی حضور یابم؛ همچنین، به اینجانب توضیح داده شده است که این تحقیق نیاز به ۲ بار خونگیری قبل و بعد از شروع تحقیق دارد. کلیه اطلاعاتی که از من گرفته خواهد شد و نیز نام من محترمانه مکتوم باقی خواهد ماند. نتایج تحقیق به صورت کلی مورد مطالعه منتشر می­گردد و نتایج بدون ذکر نام عرضه خواهد شد؛ همچنین، در طول این دوره هر گونه مشکلی ناشی از فعالیت ورزشی، برای اینجانب پیش بیاید مجریان طرح هیچ­گونه مسئولیتی در قبال من نخواهند داشت.
نشانی و تلفن:
امضاء………
تاریخ……….

‏۳‑۷۱

که در ان، ، و برابر مقادیر زیر می­باشند:

‏۳‑۷۲

مقدار بهره­ی پس­خورد حالت K₀(x) به منظور پایدارسازی و افزایش کارآیی طراحی شده است و نیز به منظور حفظ متغیرهای حالت در محدوده­ طراحی شده است. حال انتخاب مقدار وزن­دهی برای حفظ متغیرهای حالت در محدوده­ مورد نظر تنها مساله باقی مانده است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

راه اول بر مبنای فاصله­ی x از مرز محدودیت می­باشد. با در نظر گرفتن ماتریس وزنی قطری برای هر x ثابت، هر یک از درایه­های قطر اصلی به صورت زیر بدست می­آیند:

‏۳‑۷۳

با میل کردن متغیر حالت به مرز محدودیت ( ) فاصله­ی آن با مرز یعنی h_i(x) به صفر میل می­ کند. ( ) در نتیجه، خواهد شد. این به معنای زیاد شدن مقدار وزنی با نزدیک شدن به مرز می­باشد. با انتخاب مناسب مقادیر و می­توان این بزرگ شدن وزن را تنظیم کرد.
روش دوم بر مبنای جریمه­ی متغیرهای حالت می­باشد [۳۷]. اگر مجموعه­ متغیرهای حالتی را که باید جریمه بشوند با در نظر بگیریم؛ با تعریف z=Cx به طوریکه برقرار باشد. (توجه شود که به ازای هر و در غیر این صورت برابر با صفر خواهد شد.) برای محدودیت­های ، قطر اصلی ماتریس وزنی به ازای هر برابر زیر خواهد بود:

‏۳‑۷۴

با نزدیک شدن متغیرهای حالت به مرز ، و در نتیجه که این به معنای می­باشد. این یعنی با نزدیک شدن هر متغیر حالت به مرز ، مقدار درایه­ی قطر اصلی ماتریس وزنی آن به بی­نهایت میل می­ کند. همین­طور که ملاحظه می­ شود؛ در صورت صفر شدن آن متغیر حالت نیز، درایه­ی قطر اصلی آن صفر می­ شود. مجدداً طراحی مناسب کنترل کننده­ SDRE با قید در حالات به انتخاب درست مقادیر و بستگی دارد.
جمع­بندی
در این فصل به معرفی ساختار کنترل­ کننده­ های SDRE به عنوان گسترش یافته کنترل­ کننده­ های LQR پرداختیم. سپس خاصیت مهم این کنترل­ کننده­ها در افزایش درجه­ آزادی طراحی کنترل­ کننده را تشریح نمودیم. این خاصیت ناشی از عدم یکتایی ماتریس سیستم ناشی از اعمال خطی­سازی توسعه یافته می­باشد. بعد از این کارها نحوه طراحی­کنترل­ کننده با اعمال اغتشاش به سیستم را انجام دادیم که به معادلات ریکاتی رسیدم. پس از ارائه­ دو توع الگوریتم تکرار برای حل معادلات SDRE در حالت زمان محدود و نامحدود، یک ترکیبی از کنترل­ کننده و رویت­گر SDRE را برای یک مثال ساده با بهره گرفتن از الگوریتم موجود در [۲۶] و اعمال اغتشاش، طراحی و شبیه­سازی نمودیم. در آخر، به بر شمردن شرایط لازم برای امکان طراحی این کنترل­ کننده­ها پرداخته؛ و برای چند حالت، که این شرایط در آنها برقرار نمی­باشند؛ رهیافتی ارائه دادیم.
فصل چهارم: کنترل تاب خوردن جرثقیل حامل کانتینر در حضور اغتشاش باد
مقدمه
در این فصل ابتدا جرثقیل حامل کانتینر را حول نقطه کار مد نظر خطی­سازی می­نماییم، سپس یک کنترل­ کننده­ خطی LQR برای آن طراحی می­کنیم. در ادامه پس از طراحی یک کنترل­ کننده­ غیرخطی SDRE بر اساس مطالب گفته شده در فصل سوم عملکرد کنترل­ کننده­ های طراحی شده را بر سیستم در حضور اغتشاش باد بررسی می­نماییم.
خطی کردن مدل و طراحی کنترل­ کننده­ خطی برای جرثقیل حامل کانتینر
به منظور مقایسه­ کنترل­ کننده غیرخطی SDRE با کنترل­ کننده­ های خطی؛ لزوم طراحی یک کنترل­ کننده­ خطی برای جرثقیل­های حامل کانتینر دیده می­ شود. بدین منظور ابتدا مدل غیرخطی را باید به خطی تبدیل نمود. این کار را با خطی کردن روابط موجود در رابطه­ (‏۲‑۷)، حول نقطه­ی صفر، انجام می­دهیم:

‏۴‑۱

• نحوه مدیریت و برنامه‌ریزی باشگاه‌های بدنسازی بر میزان رضایت مشتریان تاثیر دارد.

• بین رضایتمندی مشتریان و میزان تعهد ورزشی آنها ارتباط مثبتی وجود دارد.

• هریک از عوامل رضایتمندی بر تعهد ورزشی ورزشکاران تاثیر دارند.

ک- تعریف واژه‏ ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):
رضایتمندی^[۱]:
رضایت یا عدم رضایت مشتری عبارت است از قضاوت مصرف کننده از موفقیتها یا ناتوانی شرکت در برآورده کردن انتظارات مشتری که عمل کردن طبق انتظارات منجر به رضایت مشتری و برآورده نساختن انتظارات مشتری موجب عدم رضایت وی می شود (بیرامی ایگدر، ۱۳۹۱).
بهداشت^[۲]
تعریف مفهومی: علم سلامتی شامل استفاده از علوم و روش هایی که بشر برای پیشگیری و جلوگیری از بروز و اشاعه بیماری ها، طولانی نمودن عمر و ارتقاء سطح تندرستی و نیرو از طریق اگاهی وعمل نمودن فرد به فرد مردم به اصول ان، از راه کوشش های متشکل و دست جمعی می باشد(کاظمی، ۸۹).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ایمنی^[۳]:
تعریف مفهومی: راه های پیشگیری از حوادث و روش های مقابله با خطر در شرایط عادی و موارد اضطراری با بهره گرفتن از اموزش های لازم و استفاده از ابزار و وسایل مجهز به تجهیزات ضروری می باشد(کاظمی، ۸۹).
تعریف عملیاتی:
بهداشت و ایمنی: منظور نمره ای است که مشتریان از پاسخ دادن به سئوالات ۱-۶ پرسشنامه رضایت مشتری به دست می آورند.
مدیریت^[۴]:
تعریف مفهومی: اصطلاح مدیریت به معنی فرایند انجام کارها به طور اثربخش و کارامد به وسیله دیگران است. )رابینز، ۱۳۸۷)
مدیریت هنر انجام دادن کار به وسیله دیگران است(علاقه مند، ۱۳۷۵).
برنامه ریزی^[۵]:
تعریف مفهومی: تعیین و تعریف اهداف کمی و کیفی سازمان ها، ایجاد یک استراتژی کلی برای دستیابی به این اهداف و سرانجام تدوین سلسله مراتبی جامع از برنامه ها برای تلفیق و هماهنگی فعالیت ها می باشد(رابینز، ۱۳۸۷).
تعریف عملیاتی:
مدیریت و برنامه ریزی: منظور نمره ای است که مشتریان از پاسخ دادن به سئوالات ۲۳-۲۵ پرسشنامه رضایت مشتری به دست می آورند.
روابط انسانی^[۶]
تعریف مفهومی: اصطلاح روابط انسانی معمولا برای توصیف شیوه رفتار و کنش متقابل مدیران با زیردستان به کار می رود(علاقه مند، ۱۳۷۵).
تعریف عملیاتی: منظور نمره ای است که مشتریان از پاسخ دادن به سئوالات ۷-۹ پرسشنامه رضایت مشتری به دست می آورند.
باشگاه^[۷] ورزشی:
در این تحقیق به مکانی گفته می شود که حداقل یک رشته ورزشی در آن به فعالیت پرداخته می شود (محمودی، ۱۳۹۰).
محصول ورزشی^[۸]:
” محصول ورزشی به عنوان مجموعه یا ترکیبی از کیفیت ها، فرآیندها و امکاناتی که خریدار دریافت خواهد کرد، تعریف می شود ” (احمدی بزدی، ۱۳۹۱).
ﻣﺸﺘﺮی^[۹] :
ﺷﺨﺼﻲ ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ۶ ﻣﺎه ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ورزﺷﻲ در ﺑﺎﺷﮕﺎه ﺑﺪﻧﺴﺎزی را دارا ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺸﺘﺮی ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد (گوهر رستمی،۱۳۸۶).
تعهد ورزشی :
تعهد ورزشی^[۱۰] عبارت است از ساختار روانشناختی که نشان از تمایل و عزم فرد به تداوم مشارکت در فعالیت های ورزشی دارد. مدل تعهد ورزشی^[۱۱] (SCM) برای بررسی علت ادامه مشارکت افراد در ورزش¬های خاصی طراحی شده است(فتحی، ۱۳۹۰). تعهد ورزشی در این تحقیق چهار عامل را شامل می شود که عبارت از: تعهد، لذت ورزشی، محدودیت های اجتماعی و فرصت های مشارکت است و با ۱۴ سوال اندازه گیری شده است.
تعهد^[۱۲] :
یک حالت و ساختار روانشناختی است که تمایل و تصمیم به ادامه‌ی مشارکت در ورزش را نشان می‌دهد. این بعد به مدل تعهد ورزشی مربوط می‌شود که با بهره گرفتن از ۴ سوال اندازه گیری شده است.
لذت ورزشی^[۱۳] :
لذت ورزشی به عنوان پاسخ احساسی و عاطفی مثبت به تجربه‌ی ورزشی تعریف شده است که احساسات تعمیم یافته چون لذت، شادی، دوست داشتن و سرگرمی را منعکس می کند . بعد لذت از خرده مقیاسهای تعهد ورزشی در این تحقیق با بهره گرفتن از ۴ سوال انداره گیری خواهد شد.
محدودیت های اجتماعی^[۱۴] :
این بعد انتظارات و هنجارهای اجتماعی هستند که احساس اجبار را برای ادامه‌ی فعالیت ایجاد می‌کنند. این فاکتور نشان می¬دهد که شرکت‌کنندگان ممکن است در نتیجه¬ی اجبار اجتماعی برای ماندن در فعالیت، این محدودیت را تجربه کنند‌. بعد محدودیت های اجتماعی در این تحقیق با بهره گرفتن از ۳ سوال اندازه گیری شده است.
فرصتهای مشارکت^[۱۵] :
این بعد به فرصت‌هایی گفته می شود که فقط از طریق ادامه‌ی مشارکت به دست می‌آیند(اسکانلان و همکاران، ۱۹۹۳). این عامل نشان می‌دهد که تعهد ورزشی از طریق فرصت¬های شرکت در فعالیت ورزشی، تأثیر می‌پذیرد(فتحی، ۱۳۹۰). بعد فرصت مشارکت در این تحقیق با بهره گرفتن از ۳ سوال اندازه گیری خواهد شد.
U5–روش شناسی تحقیق:
الف- شرح کامل روش تحقیق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجراء (شامل مواد، تجهیزات و استانداردهای مورد استفاده در قالب مراحل اجرایی تحقیق به تفکیک):
تذکر: درخصوص تفکیک مراحل اجرایی تحقیق و توضیح آن، از به کار بردن عناوین کلی نظیر، «گردآوری اطلاعات اولیه»، «تهیه نمونه‏های آزمون»، «انجام آزمایش‏ها» و غیره خودداری شده و لازم است در هر مورد توضیحات کامل در رابطه با منابع و مراکز تهیه داده‏ها و ملزومات، نوع فعالیت، مواد، روش‏ها، استانداردها، تجهیزات و مشخصات هر یک ارائه گردد.
ب- متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی و شرح چگونگی بررسی و اندازه گیری متغیرها:
ج – شرح کامل روش (میدانی، کتابخانه‏ای) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فیش‏برداری و غیره) گردآوری داده‏ها :
ﺑﺮای ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت در اﻳﻦ ﭘـﮋوﻫﺶ از روش ﻫـﺎی ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧـﻪای و ﺷـﻴﻮهﻫـﺎی ﻣﻴـﺪاﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده خواهد شد. اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻓﺼﻞ دوم ﻛﻪ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮع را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ ﺑـﺎ ﻣﺮاﺟﻌـﻪ ﺑـﻪ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎ و ﻣﺠﻼت ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ. از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﭘﻲ ﺑﺮدن ﺑﻪ ﻧﻈﺮات ﻣﺸـﺘﺮﻳﺎن ﺑﺎﺷﮕﺎهﻫﺎی ﺑﺪﻧﺴﺎزی و آﮔﺎه ﺷﺪن از ﻣﻴﺰان رﺿﺎﻳﺖﻣﻨﺪی آﻧﻬﺎ ، ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ؛ ﺑﻨـﺎﺑﺮ اﻳـﻦ اﺑـﺰار ﮔﺮدآوری اﻃﻼﻋﺎت در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ خواهد بود.
د – جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه (در صورت وجود و امکان):
جامعه آماری تحقیق تمای مشتریان باشگاههای بدنسازی استان کرمان خواهند بود که پس از تعیین تعداد دقیق باشگاهها و محاسبه تعداد مشتریان آنها، حجم نمونه و روش نمونه گیری تعیین خواهد شد.
هـ – روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها :
به منظور توصیف اطلاعات از آزمون‌های آمار توصیفی نظیر میانگین و درصد فرآوانی استفاده خواهد شد. طبیعی بودن توزیع داده‌ها با بهره گرفتن از آزمون k-s (کلوموگروف اسمیرنف) بررسی خواهد شد. به منظور بررسی روابط بین متغیر ها از ضریب همبستگی و به منظور بررسی تاثیر متغیرهای پیش بین بر متغیر ملاک از رگرسیون ساده و رگرسیون چندگانه استفاده خواهد شد. کلیه آزمون های فوق توسط نرم افزار spss انجام می شوند. به منظور ارائه مدل از یافته های تحقیق از مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزار لیزرل استفاده خواهد شد.
U6– استفاده از امکانات آزمایشگاهی واحد :

E: دمای نگهداری برابر ◦C 70 و زمان نگهداری ۶۰ دقیقه
F: دمای نگهداری برابر ◦C 70 و زمان نگهداری ۹۰ دقیقه
شکل ۲-۱۸- مقدار جذب جزء فعال کاتالیست (CO⁺²) و درنتیجه فعالیت کاتالیست بر اساس دما و زمان نگهداری کاتالیست [۲۵]
دمای کاتالیست نگهداری شده در دماها و زمان‌های مشخص مذکور تا دمای محیط کاهش‌یافته و سپس فعالیت کاتالیست اندازه‌گیری شده است.
غلظت کاتالیست سولفونیتدکبالت‌فتالوسیانین تازه (CoSPc) برابر با ۱۰۰ کیلوگرم به ازاء هر گرم محلول سود ۵/۲ مولار (ppm 100 وزنی محلول) در نظر گرفته‌شده است.
در شکل (۲-۱۹) همچنین تأثیر دمای نگهداری کاتالیست بر سرعت واکنش اکسیداسیون پروپان مرکاپتایدسدیم نشان داده‌شده است.

غلظت محلول سود: ۷۵/۲ مول بر لیتر
غلظت کاتالیست: ۵۰ کیلوگرم به ازاء هر گرم محلول سود (ppm50 وزنی)
زمان نگهداری کاتالیست: ۳ ساعت
شکل ۲-۱۹- تأثیر دمای نگهداری کاتالیست بر سرعت واکنش اکسیداسیون پروپان مرکاپتایدسدیم [۲۵]
بنابراین به دلیل کاهش فعالیت کاتالیست در دماهای بالا، سرعت واکنش اکسیداسیون مرکاپتایدهای‌سدیم نیز کاهش می‌یابد [۲۵].

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۶-۶- تأثیر ساختار مولکولی مرکاپتان بر سرعت واکنش
همان‌گونه که در شکل (۲-۲۰) مشاهده می‌شود با افزایش جرم مولکولی مرکاپتان و همچنین پیچیده‌تر شدن ساختار مولکولی آن سرعت واکنش اکسیداسیون مرکاپتایدسدیم کاهش می‌‌‌یابد. با توجه به شکل، ترت‌بوتیل‌مرکاپتاید یکی از مرکاپتایدهایی است که اکسیداسیون آن بسیار سخت انجام می‌شود و علت این امر نیز شدید بودن تأثیرات القایی و استریک این ماده می‌باشد [۲۵].
شکل ۲-۲۰- تأثیر ساختار مولکولی مرکاپتایدهای‌سدیم بر واکنش اکسیداسیون آن‌ها [۲۵]
۲-۶-۷- تأثیر روش تهیه محلول کاتالیست توزیع‌شده در سود بر سرعت واکنش
حلالیت کاتالیست سولفونیتدکبالت‌فتالوسیانین (CoSPc) حتی در محلول‌های سودی که دارای غلظت یکسان هستند ممکن است متفاوت باشد که علت این امر تفاوت در روش تهیه محلول می‌باشد.
مطابق شکل (۲-۲۱) درصورتی‌که ابتدا کاتالیست در مقدار مشخصی آب حل‌شده و سپس به محلول سود اضافه شود حلالیت آن بیشتر از زمانی است که مایع کاتالیست مستقیماً به محلول سود اضافه شود [۲۵].

A: کاتالیست حل‌شده در آب به محلول سود اضافه‌شده است (غلظت سود: ۷۵/۲ مول بر لیتر)
B: کاتالیست مستقیماً به محلول سود اضافه‌شده است (غلظت سود: ۷۵/۲ مول بر لیتر)
شکل ۲-۲۱- مقایسه مقدار جذب امواج ماوراءبنفش و درنتیجه فعالیت کاتالیست برای محلول کاتالیستی سود تهیه‌شده به روش‌های مختلف [۲۵]

A: کاتالیست حل‌شده در آب به محلول سود اضافه‌شده است (غلظت سود: ۷۵/۲ مول بر لیتر)
B: کاتالیست مستقیماً به محلول سود اضافه‌شده است (غلظت سود: ۷۵/۲ مول بر لیتر)
شکل ۲-۲۲- تأثیر روش تهیه محلول سود و کاتالیست بر سرعت واکنش اکسیداسیون پروپان مرکاپتایدسدیم [۲۵]
۲-۶-۸- تأثیر محیط گازی بر فعالیت کاتالیست CoSPc و سرعت واکنش
تغییر رنگ کاتالیست سولفونیتدکبالت‌فتالوسیانین از آبی به سبز نشان‌دهنده کاهش فعالیت کاتالیست است. نه‌تنها در دمای بالا بلکه در دمای محیط نیز این تغییر رنگ مشاهده می‌شود و علت این امر کاهش فعالیت کاتالیست در مجاورت هوا و به‌طور شدیدتر در مجاورت اکسیژن می‌باشد.
با توجه به شکل (۲-۲۳) فعالیت کاتالیست نه‌تنها با افزایش دما و افزایش زمان نگهداری یا استفاده بلکه با زیادشدن مقدار اکسیژن تحت تماس با کاتالیست نیز کاهش می‌یابد؛ بنابراین فعالیت کاتالیست تازه بیش از فعالیت کاتالیستی است که در زمان مشخصی در مجاورت نیتروژن بوده است و فعالیت کاتالیست در مجاورت هوا و به‌ویژه اکسیژن بسیار کمتر از فعالیت کاتالیستی است که در مجاورت گاز خنثی نیتروژن بوده است [۲۵].

A: کاتالیست تازه
B: کاتالیست در مجاورت نیتروژن ۲۴ ساعت
C: کاتالیست در مجاورت هوا ۲۴ ساعت
D: کاتالیست در مجاورت اکسیژن به مدت ۲۴ ساعت
E: کاتالیست در مجاورت نیتروژن به مدت ۴۸ ساعت
F: کاتالیست در مجاورت هوا به مدت ۴۸ ساعت
G: کاتالیست در مجاورت اکسیژن به مدت ۴۸ ساعت
H: کاتالیست در مجاورت نیتروژن به مدت ۷۲ ساعت
I: کاتالیست در مجاورت هوا به مدت ۷۲ ساعت
J: کاتالیست در مجاورت اکسیژن به مدت ۷۲ ساعت
شکل ۲-۲۳- فعالیت کاتالیست سولفونیتدکبالت‌فتالوسیانین در مجاورت محیط‌های گازی مختلف [۲۵]
۲-۶-۹- تأثیر سرعت اختلاط محلول کاتالیستی سود و هوا بر سرعت واکنش اکسیداسیون مرکاپتایدسدیم
در سرعت‌های بالای rpm800 مطابق شکل (۲-۲۴) مقاومت انتقال جرم حذف‌شده و درنتیجه واکنش اکسیداسیون تحت کنترل سینتیک واکنش است [۲۵].

غلظت محلول سود: ۷۵/۲ مول بر لیتر
غلظت کاتالیست: ۵ میکروگرم بر گرم محلول سود (PPm 50 وزنی)
دما: ۱/۰±۵۰ درجه سانتی‌گراد
شکل ۲-۲۴- تأثیر سرعت اختلاط بر واکنش اکسیداسیون پروپان مرکاپتایدسدیم [۲۵]
۲-۶-۱۰- جمع‌بندی عوامل مؤثر بر فرایند احیا سود
با توجه به شکل (۲-۱۴) غلظت بهینه سود برای تبدیل مرکاپتایدهای‌سدیم به دی‌سولفیدها در حدود ۹/۱ مول بر لیتر می‌باشد اما به دلیل چرخش محلول سود در سیستم، مقدار بهینه غلظت سود باید برای کل سیستم مشخص شود. با توجه به نتایج آزمایشگاهی و بر مبنای اشکال (۲-۱۴) و (۲-۸) مقدار بهینه غلظت سود برای مرکاپتان‌زدایی از گاز مایع بین ۷۵/۲ و ۲۵/۴ مول بر لیتر می‌باشد.
افزایش غلظت نمک‌ها در محلول سود باعث کاهش قدرت اشباع سود و افزایش سود مصرفی می‌شود.
افزایش دما به نفع سرعت واکنش اکسیداسیون و حلالیت کاتالیست در محلول و اما به ضرر فعالیت کاتالیست است.
با افزایش جرم مولکولی مرکاپتان و همچنین پیچیده‌تر شدن ساختار مولکولی آن، سرعت واکنش اکسیداسیون مرکاپتایدسدیم کاهش می‌یابد.
درصورتی‌که ابتدا کاتالیست در مقدار مشخصی آب حل‌شده و سپس به محلول سود اضافه شود حلالیت آن بیشتر از زمانی است که مایع کاتالیست مستقیماً به محلول سود اضافه شود.
فصل سوم:
نتایج تحقیقات پیشین روی فرایند شیرین‌سازی گاز مایع با محلول فیزیکی سود
فرایند شیرین‌سازی توسط حلال فیزیکی سود، برای استخراج مرکاپتان‌ها از گاز طبیعی، گاز مایع و برش‌های هیدروکربنی دارای نقطه‌جوش پایین بکار می‌رود. این فرایند همچنین با تبدیل درجای^[۴۵] مرکاپتان‌ها به دی‌سولفیدها، قادر به شیرین‌سازی بنزین^[۴۶] و برش‌های سنگین‌تر هست. فرایند مذکور تحت لیسانس شرکت‌های یواُپی^[۴۷]، اکسنس^[۴۸] و نیز شرکت اِل آی سی^[۴۹] هست. فرآیندهای تحت لیسانس شرکت‌های یواُپی و اَکسِنس به ترتیب مراکس^[۵۰] و سولفورکس^[۵۱] نامیده می‌شوند.

همان‌طور که بیان کردیم، ملاصدرا بر مبنای نظریه‌ی اصالت وجود و اعتباریت ماهیت، به جعل بسیط وجود قائل است؛ یعنی آن‌چه به نحو حقیقی و بالذات از ناحیه‌ی جاعل افاضه و صدور می‌یابد چیزی جز وجود نیست و ماهیت و اتصاف اموری اعتباری و انتزاعی هستند و اصالت چه در تحقق و چه در جعل از آن وجود است. به دلیل این‌که جعل برای صدرا حقیقتاً یک مسئله بوده است، از این رو وی به صرف ادعا و توضیح آن اکتفا نکرده و با نقد و بررسی باریک بینانه ادله دو گروه دیگر (طرفداران جعل ماهیت و اتصاف ماهیت به وجود) بر اثبات دیدگاه خود اقامه دلیل نموده است. براهینی که صدرا بر مدعای خویش اقامه کرده برخی در رد مجعولیت ماهیت و ابطال مجعولیت اتصاف می‌باشد و برخی مربوط به اثبات مجعولیت وجود است. ملاصدرا پس از نقض ادله‌ی کسانی که می‌گفتند ماهیت و یا صیرورت مجعول است، نظر نهایی خود را مبنی بر مجعولیت بالذات وجود بیان می‌کند و بر این مدعای خود اقامه برهان می‌کند. این براهین چه در بعد سلبی و چه در بعد ایجابی در کتاب اسفار، مشاعر و شواهد آمده است البته دلایل ملاصدرا بر مجعولیت وجود به صورتی منسجم‌تر در کتاب مشاعر ذکر شده است، لذا ما برای پرهیز از اطناب کلام به براهین مذکور نمی‌پردازیم.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ب) علیت در نزد صدرا
صدرالمتألهین بخش زیادی از اسفار را به «علت» اختصاص داده است. وی در مرحله ششم از کتاب اسفار به گونه‌ای مستوفی به اثبات اصل علیت و احکام آن می‌پردازد. (ملاصدرا، ۱۳۸۰، ج۲، ص۱۲۹-۴۲۰) وی هم‌چنین در آثار دیگر خود، به مناسبت طرح کلی اثر، به علیت اشاره‌هایی دارد. چنان‌که در سنت فلسفه در جهان اسلام بحث علت و معلول همواره مورد توجه بوده است. علامه طباطبایی نیز مرحله‌ی هشتم کتاب نهایه الحکمه را به «علت و معلول» اختصاص داده است و در فصل سوم از آن مرحله به بحث درباره‌ی «وجوب وجود معلول نزد وجود علت تامه و وجوب وجود علت نزد وجود معلول آن» می‌پردازد. (علامه طباطبایی، ۱۳۷۵، ص۱۵۹)
صدرالمتألهین در اشراق چهارم از شاهد چهارم مشهد اول شواهد الربوبیه با این سخن که «وجود منقسم می‌گردد به علت و معلول»، «علت و معلول» را تعریف می کند:
الوجود ینقسم إلی عله و معلول. فالعله هی الموجود الذی یحصل من وجوده وجود شیء آخر، و ینعدم بعدمه؛ فهی ما یجب بوجودها وجود، و یمتنع بعدمها. والمعلول مایجب وجوده بوجود شیء آخر، و یمتنع ذلک الوجود بعدمه أو عدم شیء منه. (ملاصدرا، ۱۳۸۲ب، ص۸۹)
روشن است که آن‌چه مورد نظر صدرالمتألهین است همانا «علت تامه» است و در بحث خود به «علت تامه» و «علت ناقصه» توجه دارد. او هر عامل موثر در تحقق معلول را «علت» می‌داند که نقش آن به عنوان شرط یا معد یا به عنوان جزئی از اجزاء «علت تامه» است. اما به هرحال «علت» در مفهوم تامه آن است که از وجود یا عدمش، وجود یا عدم معلول لازم می‌آید. «علت تامه» چه بسیط باشد و چه مرکب تا وقتی تمامیت آن حاصل نباشد معلول ایجاد نمی‌شود و با حاصل شدن آن، «معلول» موجود می‌باشد. (مصلح، ترجمه و تفسیر شواهد۱۳۸۵ ، ص۱۱۳)
البته توجه شود که در این‌جا از پرداختن به علت اصل علیت و تمامی احکام آن که در اسفار و آثار دیگر صدرا به طور مفصل آمده خودداری می‌گردد، چرا که هدف ما در این قسمت تنها تبیین اصل علیت در چارچوب اصالت وجود صدرایی است و اثبات آن در فلسفه‌ صدرالمتألهین در این‌جا مورد توجه ما نیست.
تنها وجود شایسته‌ی علیت و معلولیت است
این عنوان در واقع خود عنوان فصل سی و هفتم از مرحله‌ی ششم اسفار است، که در آن صدرا تنها وجود را، شایسته علت و یا معلول بودن می‌داند. همان‌طور که اجمالاً در بحث جعل در ضمن دیدگاه صدرا اشاره کردیم وی علیت و معلولیت را «محور وجود» می‌داند و معتقد است که آن‌چه اولاً و بالذات متعلق جعل واقع می‌شود و از ناحیه‌ی جاعل افاضه و صادر می‌گردد، وجود است، نه ماهیت…
اینک در توضیح بیش‌تر مطلب می‌گوییم، برپایه‌ی اصالت وجود و اعتباری بودن ماهیت، علیت از آن وجود است نه از آن ماهیت. وجود است که منشأیت اثر دارد نه ماهیت. اصل علیت را نمی‌توان «نیازمندی ماهیت در وجود و عدم به غیر» خواند. «ماهیت» امری مجازی و تابع وجود، و «وجود»، به مثابه امر اصیل و حقیقی است. پس در علیت نیز تابع وجود است. «علیت» به چیزی نسبت داده می‌شود که وصف جدایی ناپذیر آن باشد. وجود است که می‌تواند علت بالذات باشد. هم‌چنین آن‌چه را علت بالذات، که خود وجود است، ایجاد می‌کند وجود معلول است نه ماهیت آن یا اتصاف ماهیت آن. مجعول علت، ‌خود امری اصیل است یعنی از عینیت و منشأیت اثر برخوردار است اما ماهیت امری اعتباری است. چنان‌که در بحث جعل دیدیم، صدرا به این مطلب به طور کلی در آثار مختلف خود ایشان کرده است. (ملاصدرا، ۱۳۸۰، ج۲ ص۴۰۲، ۱۳۸۲ ب، ص ۵۲؛ ۱۳۶۳ الف، ص ۵۲)
پس همان‌گونه که «علت بالذات» ، وجود است نه ماهیت، «معلول بالذات» نیز وجود است نه ماهیت، و علیت و معلولیت رابطه‌ای وجودی میان معلول و علت است که هر سوی این رابطه نه ماهیت معلول و ماهیت علت بلکه وجود آن دو است. (ملاصدرا،۱۳۸۲ ب، ص ۶۷)
آشتیانی در شرح مقدمه قیصری در این زمینه می‌نویسد:
معطی وجود، آن چه را که افاضه می کند باید خود به نحو اتم واجد باشد […] اگر علت وجود اشیاء خود از سنخ وجود باشد، باید معلول و مخلوق او هم وجود باشد. پس علیت و معلولیت در دار وجودات است نه در سنخ ماهیت. (آشتیانی، ۱۳۷۰، ۲۷۵-۲۷۶)
صدرا در همان فصل مورد نظر بر این ادعای خود که «تنها وجود شایسته علیت و معلولیت است» دلایلی را ذکر می‌کند که در این قسمت به طور اجمال بدان اشاره می‌کنیم:
اما دلیل ادعای اول این است که ذات غیر وجود، با قطع نظر از وجود شیء نسبت به وجود و عدم مساوی است، پس در مقام ذات و به حسب ذاتش موجود نیست بنابراین، ‌ذات آن صلاحیت ندارد علت وجود چیزی باشد. اما وجود چون عین موجودیت است شایستگی علت بودن را دارد؛ و به‌ خصوص اگر مجرد از ماهیت باشد برای علت بودن سزاوارتر است.
و اما این‌که تنها وجود شایسته‌ی معلول بودن است و دلیلش این است که ماهیت اعتباری است، لذا ذاتاً شایستگی مجعولیت را ندارد. اتصاف ماهیت به وجود (صیروره) نیز از لواحق و اوصاف ماهیت است. (ملاصدرا، ۱۳۸۰، ج۲، ص۴۰۲-۴۰۴)
فاعلیت ایجادی و تفاوت آن با فاعلیت طبیعی در نزد صدرا
همان‌طور که به طور مکرر اشاره کرده‌ایم، از جمله تمایزات مهمی که در فلسفه‌ اسلامی بین اقسام علل و به طور مدون از زمان ابن‌سینا مطرح شد، تمایز بین علت وجودی در مقابل علت طبیعی است. و دیدیم که بنا به جهان بینی ارسطویی تنها ارتباط علی بین مبدأ با دیگر موجودات رابطه‌ی حرکت بخشی (تحریک) است. در حالی که فلاسفه‌ی اسلامی اصولاً فعل فاعل حقیقی را اعطای وجود دانستند. با توجه به این مطالب، صدرا نیز با اشاره به این که فاعلیت گاه مبدأ وجود به حساب می‌آید و گاه مبدأ حرکت، اولی را فاعل در اصطلاح حکما و دومی را فاعل در اصطلاح طبیعیان می‌نامد. وی به تفاوت این دو نوع فاعلیت در آثار مختلف خود اشاره کرده است.
وی در این زمینه در کتاب الشواهد الربوبیه می‌گوید:
[…] بلکه حصول و وجود فی نفسه صورت، عیناً همان حصول وجود اوست برای فاعلی که مفیض و موجود اوست و فاعلی که مفیض و موجود هر چیزی است فاعل حقیقی است در عرف حکمای الهی. و اما فاعل عرف حکمای طبیعی عبارت‌است از هر چیزی که مبدأ و علت حرکت در چیز دیگری باشد هر چند تحریک،‌ بر سبیل اعداد و آمادگی آن چیز برای قبول صورت و یا هر دگرگونی دیگر می‌باشد مانند بنّا در بنای عمارت و نجاری در عمل نجاری. (ملاصدرا، ۱۳۸۲ب، ص۲۵)
وی هم‌چنین در اسفار به این دو نوع فاعلیت اشاره کرده و می‌نویسد: ((فالفاعل بالحقیقه مبدأ الوجود و مفیده کما فی عرف الإلهیین؛ و أمّا ما یطلق علیه الفاعل فی الطبیعیات مما لا یفید وجوداً غیرالتحریک، فقد دریت ان مثل هذه العله تکون معده و لیست عله بالذات […].)) (ملاصدرا، ۱۳۸۰، ج۲، ص۲۲۷)
صدرا در توضیح این دو نوع فاعلیت؛ یعنی فاعل در اصطلاح حکما با فاعل در اصطلاح طبیعیان می‌گوید: شایسته‌تر به عنوان فاعل بودن همان فاعل به معنای اول است، چرا که فاعلیت او فاعلیت محض است و آمیخته با هیچ انفعالی نیست، اما در فاعلیت به معنای تحریک، فعل توأم با انفعال و محرک بودن همراه با متحرک بودن است، در واقع، محرک به منزله‌ی ابزاری برای انتقال حرکت از خود به غیر خود است، سپس می‌گوید: در حقیقت، آن چه می‌توان بر آن اسم فاعل نهاد فاعلی است که نه تنها وجهی از وجوه را از مفعول خود براند، بلکه اصولاً عدم را از مفعول خود طرد کند و نقص و شر را مرتفع سازد که این معنا منحصر به باری تعالی و حتی سایر موجودات نظیر عقل و … نیز وسایط فیض اویند: ((فلا استقلال لهذه الأشیاء فی الایجاد، بل الحق ان نسبه الإیجاد الیها لو صحت، فهی تکون لإمداد علوی، و إنّما هی روابط و مصححات للوجود.)) (همان، ص۲۲۸)
بدین ترتیب از نظر صدرا، تنها موثر مطلق در وجود، واجب تعالی است، علل دیگر وسایطی هستند به عنوان شرایط صدور کثرت از واجب تعالی که یگانه است. زیرا فاعل و مبدا اول از همه‌ی نقایص و کمبودها بری است و وجودش عین ذات و ذاتش عین مبدئیت است. به عبارت دیگر چون اثر ایجاد و اعطاء وجود منحصراً فعل خدا و منسوب به اوست، بنابراین فاعل حقیقی و علی الاطلاق خدا است و سایر اسباب و علل همگی به منزله‌ی آلات و ادوات و وسائط و معدات و برای مهیا ساختن مواد کائنات برای قبول فیض وجود از حضرت معبود می‌باشند. (مصلح، ۱۳۳۷، ج۱، ص۹۱)
صدرالمتألهین در موضعی از اسفار نیز ضمن طرح مبحث فاعلیت ایجادی واجب تعالی به یک تفاوت مهم بین این فاعلیت طبیعی یا اعدادی اشاره کرده و می نویسد:
فلذلک وجوده الذی به تجوهو ذاته هو بعینه وجوده الذی به فاعلیته، فالذات هناک -فی کونه ذاتاً و فی کونه مبدأ- شیء واحد حقیقه و اعتباراً، لا کغیره من الفاعلین، حیث ینقسم بشیئین، باحدهما یتجوهر، و بالآخر یفعل؛ کالکاتب منا یتجوهر بأنّه ناطق، و یکتب بانه ذو ملکه کتابه، و کالشمس فی کونها مضیئه الارض […] فاعلیتهما بغیر مایتحقق به ماهیتهما، فتفتقران إلی صفه زائده، بل إلی قابل یقبل تأثیرهما؛ لا کالباری یبدع الاشیاء من نفسه لا من قابل، لانه الذی یخلق القابل و المقبول و الماده و الصوره جمیعاً. (ملاصدرا، ۱۳۸۰، ج۷، ص۱۴۳)
توضیح این‌که، فاعل ایجادی (یعنی باری تعالی) وجودش از فاعلیت او جدا نیست. اما سایر اقسام فواعل به دو حیثیت، یعنی حیثیت ذات و فاعلیت تقسیم می‌شوند. چنان که کاتب ذاتی است که کتابت از او سر می‌زند یا خورشید ذاتی است که گرما ایجاد می‌کند. بنابراین، این گونه فاعلیت محتاج صفتی زاید بر ذات و نیز مسبوق و محتاج به قابل و محل فعل است اما علیت ایجادی هم حیثیت ذاتش عین فاعلیت اوست و هم محتاج به سبق ماده ی قابل نیست، بلکه قابل و مقبول را خود او خلق کرده است.
تفاوت‌های دیگر این دو نوع فاعلیت از این قرار است:
۱- نظریه‌ی قائلان به اصالت فاعلیت طبیعی مربوط به مرحله‌ای از تاریخ فلسفه است که هنوز به مفهوم دقیق وجود من حیث هو وجود، اصالت وجود و تشکیک و توابع و توالی آن پی برده نشده است. در شکل ارسطویی (یا ابن‌رشدی) آن متکی بر جوهرگرایی، صورت‌گرایی، و یا در قالب نظریات متأخران مبتنی بر نوعی اصالت ماهیت است و در شکل جدید آن (در نظر مادیون یا تجربی‌گرایان) مبتنی بر حس‌گرایی و ماده‌گرایی است. همه‌ی گرایش‌های مذکور در این نکته مشترک‌اند که در نظام وجودشناسی خود از اصالت وجود و توالی آن دور بوده‌اند، زیرا اگر در تمایز بین وجود و ماهیت تأمل کافی شود و ماهوی‌ شیء را مبین هل هوی آن بدانیم و معتقد به ضرورت و ازلیت وجود موجودات و قائل به امتناع ایجاد معدوم یا اعدام موجود باشیم یا عالم را منحصر در محسوسات و مادیات بدانیم دیگر نمی‌توان از فیض و انبعاث وجودی و افاضه‌ی هستی به موجودات سخن گفت، چنان که نظریه‌ی قوه و فعل ارسطویی چیزی بیش از محرک نخست (و نه خالق کل) برای عالم اثبات نمی‌کنند.
۲- مسئله‌ی امکان خاص از دید قائلان به اصالت فاعل طبیعی (براثر غفلت از مفهوم وجود و تمایز آن با ماهیت) مخفی مانده و قول به ضرورت درونی عالم جانشین آن شده است. در نتیجه مسئله ضرورت بالغیر عالم نیز مغفول یا انکار شده است.
۳- فاعل طبیعی موجد اثری در دریافت کننده (متأثر) است، اما فاعل حقیقی (وجودی) موجد خود دریافت کننده است؛ یعنی اثر و متأثر در فاعلیت وجودی یکی است. به علاوه تأثیر در فاعلیت تحریکی دوطرفه و در فاعلیت ایجادی یک طرفه است.
۴- جعل بسیط (جعل الشیء) در نزد قائلان به انحصار علیت در فاعلیت طبیعی، مطرح نیست و هرچه در عالم اتفاق می‌افتد از سنخ جعل مرکب (جعل الشیء شیئاً) است.
۵- در فاعلیت طبیعی تقارن و هم زمانی بین اثر و مؤثر حتمی است. به دلیل این که پدیده‌ی حرکت به طور یکسان در متحرک و محرک آمیخته با زمان و مسافت است و طبعاً فاعل طبیعی همواره زمانی و در زمان است. اما در فاعلیت وجودی از آن جا که فاعل وجودی به منزله‌ی علت تامه معلول به حساب می آید، تأخری بین علت و معلول متصور نیست و همواره سبق ذاتی و تقارن زمانی حاکم است. (بدون آن که فاعل به زمانی بودن متصف گردد.)
۶- در فاعلیت طبیعی بین دو مرحله‌ی حدوث و بقا می‌توان جدایی قائل شد. اما در فاعلیت وجودی فرض انفکاک حدوث از بقا ناممکن است زیرا ملاکی که به واسطه‌ی آن حادث نیازمند محدث بوده، پس از وجود نیز باقی است و امکان شیء (چه امکان ذاتی و چه امکان فقری‌اش) از آن زایل شدنی نیست و معلول هیچ‌گاه به ضرورت ذاتی و خودبسندگی وجودی نخواهد رسید.
۷- در فاعلیت طبیعی، به دلیل ماهیت حرکتی آن (خروج از قوه به فعل) شاهد نوعی کاهش و نقصان در طرف علت و افزایش در طرف معلول هستیم. اما در طرف علیت ایجادی کاهشی یا افزایشی در کار نیست، چرا که کاهش و افزایش و هر نوع حرکت و خروجی از قوه به فعل در مادیات معنا می‌یابد نه در مجردات محض. (رحیمیان، ۱۳۸۱، ص۱۵۸-۱۶۰)
باید توجه کرد که نفی فاعلیت از فاعل‌های طبیعی و از هر فاعلی غیر از خداوند و تبیین اعدادی بودن علیت آن‌ ها، به معنای نفی نظام علی نیست، بلکه به معنای تبدیل نظام کیانی به نظام ربّانی است. انسان در گام‌های نخستین، عناصر و اجزاء نظام کیانی را با صرف نظر از اصطلاحاتی که برای اجزاء آن وضع می‌کند نظیر ماده و صورت و …، علل و اسباب حقیقی مرکبات می‌داند، ولیکن پس از تبیین معنای فاعل حقیقی، حصر فاعلیت حقیقی خداوند نسبت به همه‌ی اشیاء آشکار می‌شود و این همان حقیقتی است که در قیامت برای همگان روشن می‌شود. (جوادی آملی، ۱۳۷۶، ب۴، ج۲، ص۳۲)
ج) امکان فقری و مناط احتیاج معلول به علت
چنان‌که در فصل مربوط به ابن‌سینا گذشت، مسئله مناط نیازمندی به علت از موارد اختلافی بین نحله‌های مختلف از جمله متکلمان و حکمای مشاء است. دیدیم که متکلمان حدوث را شرط و ملاک احتیاج به سبب می‌دانند وفلاسفه امکان ماهوی (که از احکام ماهیت است) را مناط نیاز به علت ارزیابی می‌کنند. صدرالمتألهین نیز مانند حکما نظریه‌ی امکان را در مناط و احتیاج شیء به علت می‌پذیرد اما به گونه‌ای خاص از آن تعبیر می‌کند که مبتنی بر اصالت وجود باشد. که این قسمت را به این موضوع و فروعات آن اختصاص داده‌ایم. البته چنان‌که اشاره خواهیم کرد، نظریه‌ی امکان فقری یک بینش عرفانی است که ملاصدرا آن‌ ها را به فلسفه وارد ساخته و شکل فلسفی به آن داده است.
معنی امکان فقری
صدرالمتألهین براساس مبانی فلسفی خویش، به ویژه اصالت وجود و عینیت داشتن آن در تمام مراتب هستی و اساسی بودن وجود در تمام اوصاف و شئون خارجی، و نیز با توجه به مسئله‌ی علیت و معلولیت و جاعلیت و مجعولیت، پی برد که وصف امکان را باید به معنایی در مورد «وجود» موجودات به کار برد نه در باب ماهیت آن‌ ها. به عبارت دیگر در این معنی، امکان، وصف وجود شئ است نه ماهیت شیء. بر این اساس معنی امکان، تعلقی بودن و عین اضافه بودن و عین ارتباط بودن و عین فقر بودن وجود است، نه لااقتضا بودن یا متساوی النسبه بودن با وجود و عدم. ملاصدرا این امکان را «امکان فقری» نام نهاد. (مطهری، ۱۳۶۹ب، ج۳، ص۹۵) وی درباره‌ی رسیدن به حقیقت این امکان می‌نویسید:
این از جمله‌ی اموری است که تصور آن نیازمند ذهنی لطیف و پاک و در نهایت ذکاوت و رقّت و لطافت است و به همین علت گفته شده است که این امر، ورای طور عقل است؛ زیرا ادراک آن به یک فطرت نو و قریحه‌ی دوم نیاز دارد. (ملاصدرا، ۱۳۸۳، ج۱، ص۱۰۴)
صدرالمتألهین براساس این نظریه ثابت می‌کند که معلول عین نیاز و عین ارتباط و تعلق به علت است و هیچ هویتی مستقل و منفک از علت ندارد. وی در آثار مختلف خود بر این عقیده‌ی خود تصریح کرده است. به عنوان نمونه وی در رساله‌ی حدوث العالم به معنی امکان در وجودات خاص و انیّات عقلی که همان امکان فقری است، اشاره کرده و می‌گوید:
معنی الامکان فی الوجودات الخاصه الفائضه عن الحق یرجع إلی نقصانها و فقرها الذی و کونها تعلیقه الذوات، حیث لایتصور حصولها منحازاً عن جاعلها القیوم، فلا ذات لها فی انفسها الا مرتبطه إلی الحق، الاول فاقره الیه، کما قال تعالی: «وا… الغنی و انتم الفقراء» (محمد( ۴۷)، آیه‌ی ۳۸) […] ، و لهذا المعنی یکون معنی الامکان فی الانیّات العقلیه کونها فاقر الذوات الی الحق الاول، لکونها فی ذاتها رشحات فیضه تعالی و وجوده، […]. (ملاصدرا، ۱۳۷۷، ص ۱۹۲-۱۹۳)
معنی امکان در وجودات خاص که از حق تعالی افاضه شده‌اند، بازگشت به نارسائی و نیاز و فقر ذاتی آن‌ ها و از آن روی که ذات آن‌ ها تعلقی است دارد، به طوری که تصور حصول آن‌ ها جدای از جاعل و برپا دارنده شان امکان ندارد، لذا آن‌ ها را در واقع ذاتی نیست جز صرف ربط و فقر و نیاز به حق تعالی ، چنان که فرمود: «خدا بی‌نیاز است و شما محتاجید» […] و معنی امکان در انیّات عقلی یعنی آن‌ ها از جهت ذات فقیر و نیازمند به حق‌اند، چون در ذات آنها تابش‌های انوار فیض حق تعالی و تراوش جود و بخشش و آثار وجود موجز است. (همان، ص ۱۹)
صدرا هم‌چنین درباره‌ی این نوع از امکان و این‌که موجودات امکانی با تمام حقیقت خود، عین ربط و تعلق به غیر خود هستند، در اسفار می‌نویسد:
ملاک امکان وجود شئ جز این‌که این وجود، متعلق به غیر و نیازمند به غیر است نمی‌باشد، و ملاک واجب بودن جز وجود غنی و بی‌نیاز از خودش نمی‌باشد پس امکان ماهیات (که وجود از مفهوم آن‌ ها بیرون است) عبارت است از «لاضرورت» وجود آن‌ ها و عدمشان نسبت به ذات آن‌ ها (از آن حیث که ذات آن‌ ها است) و امکان نفس موجودات عبارت از این است که به ذات خویش مرتبط و متعلق (به غیر خود) و به حقایق خویش روابط و تعلقات به غیر خود می‌باشند، بنابراین حقایق تعلقی و ذات آن‌ ها ذواتی روشن شده است که نه ذاتاً و نه وجوداً استقلالی ندارند […]. (ملاصدرا، ۱۳۸۳، ج۱، ص۱۰۳)
بدین ترتیب صدرالمتألهین در توضیح امکان فقری و تفاوت آن با امکان ماهوی معتقد است که امکان در ماهیت (امکان ماهوی) به معنای لااقتضاء بودن نسبت به وجود و عدم است چنان‌که بدان اشاره کردیم اما امکان درباره‌ی وجود (امکان فقری؛ فقر وجودی) به معنای فقر و نیاز و وابستگی و نیازاند، در حالی‌که ماهیات چنین نیستند؛ زیرا ماهیات، هرچند خارج از ظرف وجود، ثبوتی ندارد، اما عقل می‌تواند آن‌ ها را به طور مستقل از غیر، تصور کند، در چنین حالتی نمی‌توان حکم به نیاز و حاجت آن‌ ها کرد، زیرا ماهیت به حسب ذاتش چیزی جز ماهیت نیست، اما وجودات امکانی را با فرض انفصال از قیوم جاعل حتی نمی‌توان مورد اشاره‌ی عقلی قرار داد و حکم به ثبوت آن‌ ها برای خودشان کرد، زیرا هویتی غیراز ربط و تعلق به واجب ندارند تا بتوانند مورد اشاره قرار گیرند. (همان، ص۱۱۵-۱۱۶)
رابطه‌ی خدا با عالم در پرتو نظریه‌ی فقر وجودی
براساس نظریه‌ی فقر وجودی در فلسفه‌ صدرا می‌بینیم که رابطه‌ی خدا با ماسوی خود تفسیر جدیدی پیدا می‌کند، توضیح این‌که: آن‌چه در فلسفه‌ متعارف مطرح می‌شود این است که خداوند علت نخستین و علت‌العلل همه‌ی موجودات هستی است. او با تأثیر و علیت خویش، عالم عقل، و عالم عقل، عالم مثال، و عالم مثال، عالم ماده و طبیعت را می‌آفریند. در عالم طبیعت نیز براساس دخالت علل و عوامل طبیعی و مادی، پدیده‌های گوناگون شکل می‌گیرد. هر پدیده‌ای از این عالم، معلول علل و عوامل خاصی است، آن‌چه در این جهان نقش آفرینی می‌کند، علل و عوامل طولی و عرضی است که در نهایت به دلیل بطلان دور و تسلسل به علت نخستین و عله العلل برمی‌گردد. خداوند وجود دهنده‌ی وجود به ذوات و ماهیات اشیا است و آن‌ ها پذیرنده آن هستند. براساس این نظریه هر‌چند خداوند در پیدایش همه‌ی موجودات هستی، صاحب نقش است، اما نقش او نقش علت بعید و با واسطه است، نه نقش فاعل قریب و بی‌واسطه. پس موجودات با یک یا چند واسطه، ‌در اتصاف بر هستی به خداوند وابستگی دارند، اما آن‌چه صحنه‌دار و میدان دار است، علل و عوامل قریب و بی‌واسطه است. مثلاً عالم طبیعت به عالم مثال و عالم مثال به عالم عقل وابسته است، یا پیدایش باد و باران و رعد و برق و رویش گل و گیاه و امثال آن‌ ها، ناشی از علل و عوامل طبیعی و مادی است و هر‌چیزی در پیدایش خود، مرهون همین علل و عوامل است.
صدرالمتألهین براساس اصول خود مانند اصالت وجود، مراتب تشکیکی حقیقت واحده‌ی وجود با مطرح ساختن امکان و فقر وجودی، ترسیم زیبا و دلنشینی از حقیقت علیت و معلولیت ارائه داده است که واقعاً درهای حکمت را به روی انسان بازمی‌کند و چشمه‌های معرفت را برای انسان جاری می‌سازد و رابطه‌ی خدا را با جهان و انسان تقریباً آن‌گونه که در کتاب و سنت آمده برای انسان ترسیم می‌کند.
آن‌چه در نصوص-دینی آیات و روایات- آمده این است که خداوند فاعل قریب همه‌ی موجودات عالم است و بر هر‌چیز احاطه‌ی قیومیه و معیّت اشراقیه دارد. پیدایش همه‌ی موجودات این جهان با دخالت مستقیم و نقش آفرینی اوست. اوست که در هر‌چیز دست‌اندرکار مستقیم است. آن‌چه در جهان وجود دارد، او و افعال و آثار است. موجودات سراسر در برابر او فقیر و بلکه عین فقر و بیچارگی‌اند، و هیچ‌گونه هویت استقلالی و ذات مستقل برای هیچ موجودی نیست. همه‌ی عالم و پدیده‌های آن آیه و آئینه و نشانه‌ی اویند. او به هر چیز بی‌واسطه علم و آگاهی دارد و به هر چیز نزدیک است و از هیچ چیز جدایی ندارد. سبب ساز اوست سبب سوز نیز اوست. هر علت، هستی و علیت و هویت خود را لحظه به لحظه از او دارد، بلکه همه‌ی موجودات، فیض مستمر اویند و لحظه به لحظه از طرف او آفریده می‌شوند . (نیک‌زاد، ۱۳۸۶، ص۲۳-۲۴)