علوی و لیدنر^[۵۶] (۲۰۰۱)، این طور اظهار داشته‌اند که هر یک از چشم‌اندازهای بالا، مستلزم راهبردها و انواع مختلفی از ابزارها و تکنولوژی‌ها برای مدیریت دانش است. برای مثال، اگر دانش به صورت شیء قلمداد شود، آنگاه مدیریت دانش باید اهمیت ذخایر دانشی را در سازمان برجسته سازد. اگر دانش به عنوان یک فرایند نگریسته شود، مدیریت دانش باید بر جریان دانش در فرآیندهای خلق دانش، اشتراک دانش و توزیع دانش تمرکز کند. اگر دانش به عنوان یک قابلیت در نظر گرفته شود، مدیریت دانش باید بر ایجاد صلاحیتهای مرکزی، فهم مزایای راهبردی “دانستن چگونگی”، و خلق سرمایه‌های عقلانی تمرکز کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۲-۴- دانش سازمانی^[۵۷]

دانش در سازمان یعنی آنچه را که افراد درباره ارباب رجوع، محصولات، فرآیندها، اشتباه ها و موفقیت ها می دانند(بولینگر و اسمیت^[۵۸]،۲۰۰۱). دانش یک سازمان می تواند در ذهن افراد،‌گروه ها و واحدهای آن جا گرفته باشد و بخش اصلی فرایندهای اجرایی، عرف ها و قوانین و مقررات آن محسوب می شود (لستویترا^[۵۹]، ۲۰۰۴).
دانش افراد، محصول تعاملات اجتماعی آن ها است و ریشه در شرایط اجتماعی و فرهنگی آن ها دارد. تأکید بر دانش فردی به اندازه دانش سازمانی مهم است و هر دو تا حدی بر ماهیت وظایف،‌سطح آموزش فردی، انگیزه و میل مدیریت به دست کشیدن از وظایف قدیمی خود و محول کردن آن ها به کارمندان رده پائین تر تمرکز دارند . کوئین دانش را به خرد سازمانی تشبیه کرده است. طبق این دیدگاه، دانش سازمانی نه به سازمان،‌بلکه به افرادی از سازمان مربوط است که آن را تولید کرده اند (بت^[۶۰]، ۲۰۰۲).
دانش سرمایه ای است که به کمک آن سایر سرمایه ها قابل بهره برداری بهینه خواهد شد. دانش سرمایه هوشمندی انسان و وجه ممیزه آدمی از سایر موجودات است. سرمایه ی دانش از سایر سرمایه های بازاری متفاوت است، زیرا این سرمایه زمانی که ایجاد شد می تواند به وسیله بسیاری مورد استفاده قرار گیرد بدون آن که از قدر آن کاسته شود و می توان به نوعی آن را غیر انحصاری دانست. سرمایه دانش غیر قابل تقسیم است و زمانی که نشر یافت دیگر نمی توان عده ای را از آن محروم و مستثنی ساخت، و به عبارتی می توان گفت زمانی دانش ارزش پیدا می کند که نشر یابد و مورد بهره برداری قرار گیرد(مورای^[۶۱]، ۲۰۰۰ ،۱۵۵).

۲-۲-۵- هرم دانش

داده^[۶۲]: داده ها همان اعداد خام، اشکال فاقد زمینه و تفسیر، نمودارها و یا سمبل هایی از واقعیت های عینی و مجرد و نظایر اینها هستند که به خودی خود تولید معنی نمی کنند.
اطلاعات^[۶۳]: معنا بخشیدن به داده ها منجر به ایجاد اطلاعات می شود.
دانش^[۶۴]: دانش، اطلاعاتی است که معنی دار، زمینه ای، مرتبط و قابل اجرا است و عناصر تجربه ای و انعکاس قوی در خود دارد.
خرد^[۶۵]: دانش به منظور رسیدن به اهداف سازمانی را خرد می گویند(الوندی و همکاران، ۱۳۸۸، ۵۵).

شکل ۲-۵ : هرم دانش لیبووتیز

منبع ? الوندی و همکاران ، ۱۳۸۸)

۲-۲-۶- تاریخچه مدیریت دانش

تعداد زیادی از تئوریسین های مدیریت تکامل بحث مدیریت دانش را به عهده داشته و توزیع نموده اند، که در میان آنها برجستگانی همچون پیتردراکر^[۶۶]، پاول استراوس من^[۶۷] و پیترسنگه^[۶۸] از آمریکا را می توان نام برد. دراکر و استراوس من بیشتر در زمینه اهمیت ارتقاء اطلاعات و دانش ساده به عنوان منابع سازمانی، و سنگه با تمرکز بر سازمانهای یادگیرنده، ابعاد فرهنگی مدیریت دانش را به وجود آورده اند. تعداد دیگری از دانشمندان وابسته به مجله ها روارد بیزینس رویو^[۶۹] حقایق دیگری از مدیریت دانش را آشکار نمودند، در حقیقت دانشمند معروف لئوناردبادتون^[۷۰] توانست مورد کاوی قابل توجهی را از شرکت استیل چاپارل^[۷۱] ارائه دهد.
شرکتی که راهبردهای مؤثری را در زمینه مدیریت داشتن تا اواسط دهه ۱۹۷۰ مورد بررسی و تحقیق های مقاله شده و مستندات خود را با عناوین «بهار زیبا از دانش» و «ساختن منابع نوآوری» در مجله ها وارد به چاپ رسانید(یاریگر روش، ۱۳۸۲).
آقای اورت راجرز^[۷۲] در دانشگاه استانفورد^[۷۳] با نفوذ در بحث نوآوری و نیزآقای توماس آلن ^[۷۴]در دانشگاهMIT در خصوص انتقال اطلاعات و فناوری،تحقیقات زیادی را طی سال های۱۹۷۱-۱۹۷۰ به انجام رسانید که کمک بزرگی را در جهت درک و فهم اینکه مدیریت دانش چیست؟دانش چگونه تولید می شود؟چگونه استفاده می شود؟و به چه طریقی در سازمانها نفوذ می کند؟ و… را ارائه می دهد. افزودن هوش بشری که توسط آقای اینگل بارت ^[۷۵] در سال ۱۹۷۸ به جهان عرضه شد، توانست به سرعت یک نرم افزار گروهی و کاربردی ،توانمندی خود را در رابطه با دیگر سیستم ها ونرم افزارهای کاربردی نشان دهد. در اواسط سال ۱۹۸۰ اهمیت دانش به عنوان دارایی رقابت در بین سازمانها مشهور گردید و این در حالی بود که علم اقتصاد کلاسیک هنوز دررابطه با روشها و متدهای مدیریت آن دارای نقصان بود و هنوز برای برخی ازسازمان ها ، این غفلت وجود دارد.
فناوری کامپیوتر باعث شد ه اطلاعات با سنگینی و فراوانی آغاز به کارکند که این امر تنوع قابل توجهی در محدوده کامپیوتر ایجاد می کند و بدین ترتیب این فناوری خود قسمتی از راه حل مورد نظر برای شکل گیری مدیریت دانش گردید . سیستم مدیریت دانش به عنوان یک وسیله پیش منظور که توسط راب اکسین^[۷۶] و دان مک کداکن^[۷۷] مطرح گردید. نهایتا مثال برجسته طراحی وب در طول یک دهه به مسیر شکل گیری مدیریت دانش کمک نمود . در سال ۱۹۸۰ توسعه سیستم های مدیریت دانش بوجود آمدند که با استفاده کارهای انجام شده در زمینه هوش مصنوعی و سیستم های هوشمند باعث شدند تا مفاهیم تازه ای به عنوان دانش اکتسابی^[۷۸]، مهندسی دانش^[۷۹]، سیستم های برپایه دانش^[۸۰] و هستی شناسی بر پایه کامپیوتر^[۸۱]به جهان عرضه شود. اخیرا واژه مدیریت دانش در فر هنگ لغات لکزیکن ^[۸۲]جای گرفته است. در سال ۱۹۸۹ برای آماده سازی مدیریت دانش بر پایه فناوری کنسرسیومی از سازمانها در آمریکا کار خود را آغاز نمود تا پیشگامی خود را برای منظور نمودن مدیریت دانش به عنوان سرمایه در سازمان ها اعلان نماید .
مقاله های مرتبط با مدیریت دانش ابتدا در نشریاتی همچون ارگانیزیشنال^[۸۳] ، اسلوآن منجمنت^[۸۴]، هاروارد بیزینس^[۸۵] ودیگر نشریه های معتبر جهانی به چاپ رسیدند.اولین کتاب در باره یادگیری سازمانی و مدیریت دانش در سال ۱۹۹۰ منتشر شدند. به عنوان مثال می توان از کتاب سنگه به نام «پنج اصل» و یا کتاب ساکایی^[۸۶] با عنوان انقلاب ارزش دانش نام برد(یاریگر روش، ۱۳۸۲).
در سال ۱۹۹۱ و برای اولین بار مطالبی درباره مدیریت دانش درمراکز انتشاراتی مشهور به چاپ رسید . نوناکا^[۸۷] در سال ۱۹۹۵ کتاب شرکت دانش آفرین را نوشت و برای اولین بار اصطلاح مدیریت دانش را به کار برد (عدلی، ۱۳۸۴، ۵۱).
شاید بتوان گفت وسیع ترین کار تحقیقاتی در زمینه مدیریت دانش تا امروز در سال ۱۹۹۵ توسط ای کوجیر^[۸۸] ، نوناکا و هیروتاکاتاکاشی^[۸۹] در سازمان خلق دانش به نام «چگونه شرکتهای ژاپنی نوآوری و پویایی را به وجود می آورند» صورت پذیرفته است.
نهایت اینکه مدیریت دانش آمده است تا جایگاه خود را با ارائه راه حل های متنوع و متفاوت در مقابل مفاهیم مدیریت کیفیت جامع مهندسی مجدد بازنماید به طوری که امروزه شرکت های مشاوره ای معتبر و بزرگی همچون ارنست^[۹۰]، یانگ^[۹۱]، بوزآلن^[۹۲] و هامیلتون^[۹۳] کسب و کار وسیعی در این زمینه به راه انداخته اند(یاریگر روش، ۱۳۸۲).
۲-۲-۷- تعاریف و مفاهیم مدیریت دانش
حسین لوکاس^[۹۴](۲۰۰۵) عصر حاضر را عصر دانشورزان نامیده و می نویسد: مدیریت دانش ابتکاری تازه برای تبدیل الگوی نظام های اطلاعاتی از رویکرد پردازش شده و ارائه ا طلاعات به رویکرد گردآوری و استفاده از دانش در سازمان هاست که از به کارگیری تخصص و مهارت انباشته در ذهن و زوایای پنهان افراد تا تبدیل آنها به منابع مکتوب و مدرن را شامل است .گوپتا^[۹۵] (۲۰۰۳ ) در تعریف مدیریت دانش چنین نقل می کند : مدیریت دانش فرایندی است که در شناخت، انتخاب ، سازماندهی ، اشاعه و انتقال اطلاعات و مهارت های فردی که در بافت سازمان به صورت غیر ساختاری و بالقوه موجود است ، به سازمان ها کمک کرده و منجر به حل شدن مناسب و کارآمد مسائل ، یادگیری مداوم و تصمیم گیری و برنامه ریزی به قصد اشتراک و استفاده مجدد مداوم، می شود و دانش جدید را به ارمغان می آورد ] ۲ [. دانش همیشه برای افراد ارزشمند است و فرهنگهای قوی و متمدن در جوامعی بوجود می آمدند که افراد در این جوامع به علم آموزی و دانش بها می داده اند، ولی این اصل همچنان باقی است و بلکه توجه به دانش با اهمیت تر از گذشته نیز شده است و برای هر فردی در هر سطح اجتماعی اهمیت دارد و برای کسب آن هر اقدامی می کنند و در حقیقت می توان گفت کلید اصلی گنجینه ثروتهای یک جامعه به میزان دسترسی به دانش در آن جامعه شباهت دارد. صاحبنظران و نظریه پردازان مدیریت همگی بر این موضوع اتفاق نظر دارند که کسب مزیت رقابتی تنها معیاری است که برتری سازمانها را نسبت به یکدیگر نشان می دهد که با توجه به شرایط پر تحول و پیچیده فعلی سازمانهای می توانند ماندگاری خود را تضمین کنند که محصولات و خدمات بهتری را نسبت به سایر رقبا ارائه کنند و از این طریق به مزیت رقابتی خود بیفزایند و برتری سازمان خود را نسبت به سایر سازمانها نشان دهند.
اغلب سازمانهای بزرگ امروز دریافته اند که بخاطر مهارتها و تجارب نیروی انسانی شان موفق خواهند بود و نه بخاطر سیستم های فیزیکی و مکانیکی، و اگر نتوانند سطح علمی و تخصصی نیروهای انسانی در سازمان را بالا ببرند قطعاً از بازار جهانی کنار گذشته خواهند شد. با توجه به اینکه در سازمانهای خصوصی رقابت حرف اول را میزند مبحث مدیریت دانش به عنوان اصلی ترین فاکتور کسب مزیت رقابتی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است ولی در موسسات دولتی با توجه به بی معنا بودن رقابت چندان به موضوع مدیریت دانش توجه نشده است، ولی با توجه به پیشرفت سازمانهای دولتی در سایر کشورها و ارتباطات بین المللی در بین سازمانهای جهان که به نوعی جهانی سازی تجارت و ارتباطات هم به آن گفته می شود باعث می شود تا ناخواسته سازمانهای دولتی در کشور بسوی ایجاد سازمانهای دانش محور روی آورند. تحقیقات دانشگاهی و علمی صورت گرفته بر سازمانهای دولتی که در آنها مدیریت دانش نهادینه شده است نشان دهنده عملکرد موفق و بازدهی بالای آن سازمانها می باشد. واضح است که منابع دانش نیازمند مدیریت دقیق و هوشمند دارد. علیرغم همه صحبتها درباره نیروی فکری وسرمایه معنوی ، تعداد کمی از مدیران ماهیت واقعی شرکت برمبنای دانش را درک کرده اند در حالیکه نیازسازمانهای جدید به دانش بطور وسیع پذیرفته شده است . سازمانهای معدودی هستند که امروزه بطور کاملرشد کرده اند و سطح دانش سازمانی را برای بهبود اجرا و عملکردشان ارتقاء داده اند. [ ۴۱]
مدیریت دانش مفهومی است که تعریف های زیادی برای آن ارائه شده است. دلیل این اختلاف نظرها به قسمت اول آن یعنی دانش بر می گردد. از آنجا که توافقی بر سر تعریف دانش وجود ندارد برای مدیریت دانش نیز تعاریف گوناگونی ارائه شده است.برخی از صاحب نظران مانند ارنست پرز تاکید دارند که دانش یک سرمایه سازمانی است و مدیریت دانش را بر همین اساس تعریف می کنند.وی معتقد است که مدیریت دانش عبارت است از گردآوری دانش و قابلیت های عقلانی و تجربیات افراد یک سازمان و ایجاد قابلیت بازیابی آن ها به عنوان یک سرمایه سازمانی. برخی دیگر بر فرایند مدار بودن مدیریت دانش تاکید دارند و آن را در تعاریف خود گنجانده اند. نیگل کینگ یکی از افرادی است که مدیریت دانش را فرایند خلق،سازماندهی،اشاعه و حصول اطمینان از درک اطلاعات مورد نیاز برای انجام یک کار تلقی می کند[ ۲۷] .
تعاریف دیگری از مدیریت دانش که توسط اندیشمندان این حوزه ارائه شده است در زیر آورده شده است : [۳۰]
نوناکا و تاکوچی که در سال ۱۹۹۵ کتاب معروف سازمان دانش آفرین را نوشتند و برای اولین بار اصطلاح مدیریت دانش را به کار بردند، بیان می کنند که مدیریت دانش فرایند کشف، کسب، توسعه و ایجاد، تسهیم، نگهداری، ارزیابی و به کارگیری دانش در سازمان از طریق ایجاد پیوند مناسب بین منابع انسانی و تکنولوژی و ایجاد ساختار مناسب جهت دستیابی به اهداف سازمان است [۲۹] .
مالهوترا در سال های اخیر بیشترین فعالیت را در زمینه مدیریت دانش داشته است، مدیریت دانش را کمک به سازمان ها در یافتن راه های نوین بهره جویی از دانش عینی و ذهنی افراد آن می داند.در این روش به راه ها و روش های خاصی اشاره نشده است بلکه بر راه های نوین بهره جویی تاکید شده است که نشانه گستردگی و تنوع راه ها و روش های اعمال مدیریت دانش است.در جای دیگر وی بیان می کند که مدیریت دانش در برگیرنده فرایندهای سازمانی است که به دنبال ترکیب هم افزای ظرفیت پردازش داده و اطلاعات توسط فناوری__ اطلاعات با ظرفیت نوآوری و خلاقیت منابع انسانی می باشد[ ۲۷].
داونپورت: رویکردی منظم که رویه هایی را برای شناسایی،ارزیابی ،سازماندهی،ذخیره و به کارگیری دانش به منظور تامین نیاز ها و اهداف سازمان برقرار می سازد[ ۳۷] .
پروساک: راهبردها و فرایندهایی که قادرند تولید و جریان دانش را به منظور ایجاد و برآورده ساختن انتظارات سازمان،مشتریان و کاربران درکل سازمان به وجود آورند، از این رو فرایندی گسترده است که امر شناسایی،سازماندهی،انتقال و استفاده صحیح از اطلاعات و تجربیات داخلی سازمان را مورد توجه قرار می دهد . به نظر می رسد تعریف ارائه شده از سوی داونپورت و پروساک مورد موافقت بسیاری از پژوهشگران می باشد:مدیریت دانش عبارت است از بهره برداری و توسعه دارایی های دانشی یک سازمان در جهت تحقق اهداف سازمان . دانشی که مدیریت می شود شامل هر دو نوع دانش عینی و دانش ضمنی می باشد . مدیریت این دانش شامل تمام فرایندهای مرتبط با شناسایی ، اشتراک و تولید دانش است . این امر مستلزم نظامی برای تولید و نگهداری از مخازن دانش است ، همچنین ترویج و تسهیل اشتراک دانش و یادگیری سازمانی . سازمانهای موفق در مدیریت دانش ، دانش را یک سرمایه سازمانی دانسته و ارزشها و قوانین سازمانی را جهت پشتیبانی از تولید و اشتراک دانش توسعه می دهند.
دو عامل اصلی را به عنوان عمده ترین دلایل تشکیل مکتب مدیریت دانش قلمداد کرد که البته سیر تکاملی مدیریت دانش نیز بر روی همین دو شاخه اصلی در حال تکمیل است .دی مانیا و اودر بر این باورند که رشد مدیریت دانش از دو سیر و حرکت بنیادین حاصل شده است :

1. 1. کوچک سازی :طی دهه هشتاد کوچک سازی ، استراتزی محبوب کاهش هزینه های سربار و افزایش سود بود .استراتژی کوچک سازی منحر به از دست رفتن بخش زیادی از دانش با اهمیت شد .زیرا کارکنان با ترک کار ، دانشی را با خود می بردند که طی سالها در ذهن انها جمع اوری شده بود .با گذشت زمان سازمان ها متوجه شدند که انها نتایج سالها اطلاعات و تجربه با ارزش را از دست داده اند و اینک مصمم بوده اند خود را از تکرار اشتباه مصون دارند.

1. 1. توسعه فناوری:توسعه فناوری علاقه به مدیریت دانش را به دو دلیل عمده افزایش داده است.نخست رشد انفجاری منابع اطلاعاتی مانند اینترنت و دوم روند شتابان تغییر فناوری

۲-۲-۲ مزایای سازمان متاثر از مدیریت دانش
تحقیقات و مطالعات انجام شده در سازمانهائی که مدیریت دانش پایه و اساس اصول سازمانی را تشکیل می دهند بیشترین موارد بهره گیری سازمانها را به قرار زیر تعیین کرده اند : (با توجه به بالاترین درصد(در شکل زیر هم تفاوت بین مدیریت داده ، مدیریت اطلاعات ومدیریت دانش نشان داده شده است] ۴۸[ .

• • کسب و اشتراک دانش

• • مهارت آموزی و یادگیری سازمانی

• • ارتباط بهینه با مشتریان

• • ایجاد مزیت رقابتی .

در حقیقت مدیریت دانش کارآمد، منجر به کاهش خطاها و دوباره کاری ها می شود، سرعت حل مسائل و تصمیم گیریها را افزایش می دهد، کاهش هزینه ها را در پی دارد، تفویض اختیارات بیشتر به اعضاء موجب روابط اثربخش تر و خدمات مطلوب تر به مشتریان خواهد شد و نگرانی های مدیران منابع انسانی را در مورد بازنشستگی افراد و کمبود نیروهای متخصص را نیز جبران میکند و همچنین از میزان تخلفات و فساد اداری می کاهد. با توجه به اینکه در این گونه سازمانها با بکارگیری علوم و تکنولوژی جدید و مدرن روز، ارتباط مستقیم بین کارکنان و مشتریان به حداقل میرسد و پل ارتباطی آنها معمولاً فضاهای مجازی از قبیل نرم افزارها، اینترنت، سامانه های بانکی و شبکه های پستی هستند. عوامل روانی و عوامل محیطی و فرهنگی و خستگیهای ناشی از تردد بین ادارات و شلوغی شهرها و سایر عوامل طبیعی که در زندگی شهری بر سیستم روحی و روانی افراد تاثیر گذار هست و باعث بروز درگیری ها و برخوردها می شوند نیز کاهش می یابد و در نتیجه کارائی سازمان افزایش یافته و اهداف سازمانی بیشتری محقق می شوند.بهره وری بیشتر از سرمایه های انسانی، یادگیری کارآمدتر و موثرتر نیروهای انسانی، ارائه کالا و خدمات با ارزش افزوده بیشتر، رضایتمندی کارکنان و مشتریان همه از اهداف مدیریت دانش در یک سازمان میباشد. مدیریت دانش در سازمانها بعنوان فرآیندی مطرح میباشند که طی آن یک سازمان به تولید ثروت از دانش یا سرمایه فکری خود می پردازد و با طراحی الگوهای مناسب از اتلاف سرمایه های ملی جلوگیری بعمل می آورد.

۲-۲ – ۸- دلایل پیدایش مدیریت دانش

ایده خلاق نتیجه تلفیق و ترکیب دانش گذشته در شکل و قالبی نواست و نوآوری عبارت است از توسعه ایده های خلاق و کاربردی نمودن آنها ، بنابراین توسعه خلاقیت و نوآوری سازمانی نیازمند مدیریت کارآمد و اثربخش است . هر سازمانی گنجینه ای عظیم از دانش است که اغلب به دلیل اینکه بخش اعظمی از این دانش به صورت نهان است ، مورد بی توجهی قرار می گیرد و این سرمایه ارزشمند سازمانی که می تواند موجب گسترش ، خلاقیت و نوآوری در سازمان شود، نادیده گرفته می شود. در شرایط رقابت جهانی حاکم بر عرصه صنعت و خدمات و حتی حوزه های کلان اجتماعی دسترسی به موقع و سریع به دانش معتبر و موثق ، یک مزیت رقابتی برای سازمان ها است و برای ایجاد این مزیت ، بهترین کار ، به کار گیری مدیریت دانش فراگیر در سازمان ها است.
با توجه به اهمیت دانش در میزان توانایی و رقابت شرکت ها و سازمان ها در عصری که به عصر اطلاعات مشهور است ، لزوم مدیریت آن قابل ذکر است.از جمله دلایل پیدایش مدیریت دانش عبارتند از:
۱- دگرگونی مدل کسب و کار صنعتی که سرمایه های یک سازمان اساساً مسیرهای قابل لمس و ملی بودند. (امکانات، تولید، ماشین، زمین و غیره) به سمت سازمان هایی که دارایی اصلی آنها غیر قابل لمس بوده و با دانش، خبرگی، توانایی و مدیریت برای خلاق سازی کارکنان آنها گره خورده است.

مخاطبان محلی

فرایند مدیریت

فرایند مدیریت سیستماتیک برای تبلیغ دهندگان

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

مدیریت بیمه اتوماتیک، دستی

مدیریت بیمه اتوماتیک یا دستی

مدیریت بیمه اتوماتیک، دستی

پیوند مستقیم به لیست محصولات

دارد

ندارد

ندارد

ندارد

هدف­گیری تبلیغات

هدف­گیری پویای مشتری مبتنی بر رضایت

فاقد هدف­گیری سیستماتیک

فاقد هدف­گیری سیستماتیک

فاقد هدف­گیری سیستماتیک

ردگیری تبلیغات

ردگیری اتوماتیک

ردگیری بسیار

ندارد

ندارد

ارزیابی عملکرد

ارزیابی و سنجش اتوماتیک

ارزیابی عملکرد اتوماتیک و مستقیم

فاقد ارزیابی عملکرد اتوماتیک و مستقیم

فاقد ارزیابی عملکرد اتوماتیک و مستقیم

هزینه

کم

بسیار بالا

بالا

متوسط

در مقایسه با تبلیغات سنتی، تبلیغ در اینترنت از مزیت­های تعامل قابل ملاحظه­ای بر خوردار است. از آن جمله می­توان به ارتباطی دو طرفه با مخاطبان به ایجاد یک پیوند مستقیم به امنیت محصولات، توانایی هدف­گیری ایستا و پویای مشتریان، دسترسی جهانی و شبانه­روزی، ارسال ونگهداری و به­روزرسانی آسان، قابلیت اندازه ­گیری و ردگیری بالا، طراحی پیام آگهی و قابلیت فروش اشاره کرد. به­علاوه هزینه تبلیغ در اینترنت نیز به مراتب کمتر از رسانه­های دیگر می­باشد. شرکت­های تجاری اگر بخواهند در عرصه فعالیت باقی بمانند و موقعیت خود را در بازار پر رقابت امروزه حفظ کنند چاره­ای جز بکارگیری این نوع از تبلیغات را نخواهند داشت. تبلیغات اینترنتی دارای اشکال مختلفی است که هر شکل آن دارای ویژگی­های خاصی خود است که با توجه به هدف تبلیغات نوع محصول، ویژگی مخاطبین باید شکل متناسب تبلیغات اینترنتی انتخاب شود (قریحه و همکاران، ۱۳۹۲).
نگرش نسبت به تبلیغات
نگرش عبارت است از ساماندهی بلندمدت فرآیندهای انگیزشی، احساسی، ادراکی و شناختی با توجه به برخی جنبه­ های محیطی که فرد در آن قرار گرفته است. بر همین اساس، نگرش یک فرد بیانگر شیوه تفکر، احساس و واکنش­هایی است که نسبت به محیط اطراف خود (مثلاً نسبت به خودروی مورد علاقه اش) داد. درمورد تعریف نگرش، موارد گوناگونی مطرح شده است. تورثون^[۵] نگرش را میزان شدت احساساتی که فرد درمورد یک محرک دارد، تعریف می­ کند. نگرش­ها به واسطه عواملی مانند عوامل درونی و شخصیتی مانند باور و تمایلات فردی آن ها سرچشمه گرفته و گاهی از عوامل بیرونی مثل درآمد، تأثیرگذاران خارجی و عوامل اقتصادی متأثر می­ شود. از نقطه نظر تاریخی دو گرایش عمده در مطالعه نگرش­ها وجود داشته است. گرایش اول به دیدگاه سه بُعدی و در دیدگاه دوم نگرش به یک ساختار مجرد احساسی در نظر گرفته شده است. در گرایش اول که مبنای نظری این پژوهش را تعیین می­ کند، ابعاد نگرش شامل عنصر شناختی، عنصر احساسی و عنصر رفتاری است. عنصر شناختی از باورها و دانش مصرف کننده نسبت به یک شی تشکیل شده است. درمورد هر شی باورها و و اعتقادهایی وجود دارد که هرکدام منعکس کننده دانش فرد درمورد ویژگی­های کالا است. مصرف کننده با بهره گرفتن از باورهای خود، کالا یا خدمات را ارزیابی می­ کند. عنصر دوم واکنش­های احساسی درمورد یک کالا است که بُعد عاطفی نگرش نامیده می­ شود، با ابراز احساسات یک فرد نسبت به یک کالا و مثبت و یا منفی نگریستن به آن، درواقع ارزشیابی عاطفی خود را برای توصیف کالا اعلام کرده است. در عنصر سوم نیز همان­گونه که فکر می­ کند و تمایل دارد، تصمیم­ها و تمایلات خود را عملی می­ کند (صنایعی و شافعی، ۱۳۹۱). نگرش نسبت به تبلیغات این گونه تعریف شده است: زمینه برای پاسخ به یک محرک تبلیغاتی خاص به صورت مطلوب طی یک موقعیت خاص است. نگرش­هایی که نسبت به تبلیغات شکل می­گیرند بر روی نگرش مشتریان نسبت به نام تجاری وهم چنین هدف خرید مشتریان تاثیرگذار است. اگر هدف نهایی تبلیغات ایجاد نگرش مثبت نسبت به تبلیغات ونام تجاری باشد. افزایش احتمال خرید با یک پاسخ احساسی مثبت به تبلیغ رابطه مثبت و مستقیمی با شناخت نام تجاری و نگرش مثبت نسبت به نام تجاری واهداف خرید مشتریان دارد. آنچه به نظر می رسد این است که هنگامی که مشتریان یک تبلیغ مشخصی را می­پسندند، احتمالاً آن نام تجاری تبلیغ شده را دوست خواهند داشت و مشتریان برای خرید آن نام تجاری آماده­تر خواهد شد (قریحه و همکاران، ۱۳۹۲).

همکاری میان سازمان ها و تأمین کنندگان توأم با مذاکراتی به شکل برنده- برنده

توجه اندک به تسهیم منافع و مخاطرات

اهمیت یافتن تسهیم منافع و مخاطرات

تمرکز کوتاه مدت، توجه اندک به موفقیت متقابل بلندمدت

تمرکز بلندمدت، در جستجوی موفقیت متقابل بلندمدت

تأکید بر هزینه و تحویل محصول، توجه اندک به ارزش افزوده

توجه جدی به خلق ارزش افزوده

ارتباطات محدود

ارتباطات گسترده

برقراری اندکی تعامل بین تولیدکنندگان تجهیزات اصلی و تأمین کنندگان فعال در لایه های سوم به بعد

برقراری تعاملات مناسب بین تولیدکنندگان تجهیزات اصلی و تأمین کنندگان لایه های مختلف

۲-۲-۳) پیش نیازهای استقرار سیستم یکپارچگی
استقرار نظام یکپارچگی، مستلزم برآورده شدن پیش نیازهای مختلفی است. در این بخش سه پیش نیاز محوری که زمینه ساز ایجاد نظام همکاری پایدار است، ذکر می گردد. اولین نکته ای که باید بدان توجه نمود این است که برقراری روابط همکاری، ماهیتا مستلزم تخصیص منابع قابل توجهی توسط شرکت ها است. این امر سبب می شود که همه روابط بین شرکت ها را نتوان یر پایه ی یکپارچگی بنا نمود. بنابراین، مدیران باید پیش از استقرار زنجیره تامین یکپارچه، تصمیمات مقتضی را در ارتباط با انتخاب روابطی که می تواند با بهره گرفتن از استراتژی یکپارچگی بیشترین بازدهی را برای شرکت ها فراهم نماید، اتخاذ کنند. در ارزیابی فرصت های یکپارچگی، سازمان باید در برقراری یک ارتباط نزدیک و عمیق تمرکز کند نه اینکه به دنبال یکپارچگی با همه باشد. بنابراین، مدیران بایستی براساس انتظارات خود از منافع و همچنین ریسک روابط با شرکای مختلف، سازمان هایی را که بیشترین تناسب را با کسب و کارشان دارند به عنوان شریک برگزینند. وجود ارتباط و آشنایی دیرین با سازمان، امکان به اشتراک گذاری دارایی های مالی، قابلیت های فنی، نیروی انسانی و ماشین آلات مورد نیاز، امکان استفاده از شایستگی ها و توانمندی های منحصر به فرد و دسترسی به بازار از جمله معیارهای انتخاب شریک به شمار می روند (Matopoulos et al.., 2007,). دومین پیش نیاز استقرار نظام یکپارچگی، انتخاب فعالیت هایی است که شرکت ها در خصوص آنها به هماهنگی می پردازند. از آنجایی که همه فعالیت ها به یک میزان نیازمند برقراری روابط نزدیک و درگیر شدن در شرکت های یکپارچه نیستند، ضروری است فعالیت های خاصی که نیازمند یکپارچگی میان شرکت هاست انتخاب گردند. تدارکات، مدیریت موجودی، طراحی محصول و توسعه محصول جدید، برنامه ریزی تولید، امور سفارش، حمل و نقل/ توزیع، فروش، مدیریت تقاضا و خدمت رسانی به مشتریان برخی از فعالیت های زنجیره تامین هستند که شرکاء در انجام آنها با به صورت یکپارچه عمل می نمایند (Simatupang and Sridharan, 2002). جدول شماره ۲-۵ منافع ایجاد یکپارچگی در زمینه فعالیت های مختلف زنجیره تامین را نشان می دهد. سازمان ها باید فعالیت هایی را جهت یکپارچگی برگزینند که بیشترین منفعت را برایشان دربر داشته باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول۲-۵) منافع یکپارچگی زنجیره تامین ( منبع: Matopoulos et al.., 2007)

فعالیت های زنجیره تامین

منافع یکپارچگی

تدارکات

صرف زمان کمتر جهت جستجوی تامین کنندگان و برگزاری مناقصات جدید
تسهیل در مدیریت تامین کنندگان به علت تعداد کمتر آنها
ثبات بیشتر قیمت ها

مدیریت موجودی

نگهداری موجودی کمتر
استفاده بیشتر از دارایی ها

طراحی محصول و توسعه محصول

دادگاه ویژه سیرالئون به عنوان سومین نسل از دادگاه های کیفری در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد و در مقایسه با دادگاه های کیفری یوگسلاوی سابق و روآندا دارای ویژگی های منحصر به فرد است. ﺗﺄﺳﻴﺲ اﻳﻦ دادﮔﺎه، ﺑﻪ ﺧﻮدی ﺧﻮد ﻧﻮآوری ﻣﻬﻤﻲ در ﺣﻘﻮق ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻞ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ، زﻳﺮا ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ وﻳﻦ ۱۹۸۶ﺣﻘﻮق ﻣﻌﺎﻫﺪات ﻣﻴﺎن دوﻟﺖ ﻫـﺎ و ﺳـﺎزﻣﺎنﻫـﺎی ﺑـﻴﻦاﻟﻤﻠﻠـﻲ دارای ﻣﺒﻨﺎی ﻣﻌﺎﻫﺪاﺗﻲ اﺳﺖ. البته دﻳﻮان ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﻛﻴﻔﺮی ﻧﻴﺰ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﺎﻫﺪه اﻳﺠﺎد ﺷﺪ اﻣﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔـﺎوت، ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﺎﻫﺪه ای ﭼﻨﺪﺟﺎﻧﺒﻪ داﻳﺮ ﮔﺮدﻳﺪه و ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻮاﻓـﻖ ﺟﻤﻌـﻲ ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﺑـﻴﻦاﻟﻤﻠﻠـﻲ در ﭘـﻲ ﺑﺮﮔـﺰاری ﻛﻨﻔﺮاﻧﺴﻲ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ اﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻧﺤﻮه ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ دو دادﮔـﺎه ﻛﻴﻔـﺮی ﺑـﺴﻴﺎر ﻣﺘﻔـﺎوت اﺳـﺖ. درﺧﺼﻮص ﻣﺒﻨﺎی ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ دادﮔﺎه وﻳﮋه ﺳﻴﺮاﻟﺌﻮن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷـﺖ ﻛـﻪ ﻫﺮﭼﻨـﺪ ﺷـﻮرای اﻣﻨﻴﺖ ﺑﺎ ﺻﺪور ﻗﻄﻌﻨﺎﻣﻪ ۱۳۱۵ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در اﻳﺠﺎد اﻳﻦ دادﮔﺎه داﺷﺘﻪ اﻣﺎ ﻗﻄﻌﻨﺎﻣـﻪ ﻣﺰﺑـﻮر ﺑﺮاﺳـﺎس ﻓـﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ ﻣﻨﺸﻮر، ﺻﺎدر ﻧﺸﺪه اﺳﺖ (رنجبریان، ملک الکتاب خیابانی،۱۳۹۰،۱۳۲). در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺷﻮرا ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ارﻛﺎن ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣﻠـﻞ ﺑـﻪ اراﺋﻪ ﻃـﺮح ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻳﻚ دادﮔﺎه ﻣﺨﺘﻠﻂ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻣﻌﺎﻫﺪه ای دوﺟﺎﻧﺒﻪ ﻣﻴﺎن ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ و دوﻟﺖ ﻣﺬﻛﻮر و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺬاﻛﺮات ﻣﻴﺎن ﻃﺮﻓﻴﻦ در ﻓﺮاﻳﻨﺪ اﻳﺠﺎد دادﮔﺎه اﻗﺪام ﻛﺮد. دﺑﻴﺮﻛﻞ ﻧﻴﺰ در ﮔﺰارش ﺧﻮد ﺑﻪ ﺷﻮرای اﻣﻨﻴﺖ ﺑﺎ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ در ﺟﺮﻳﺎن دادرﺳﻲ ﻫﺎ، ﺑﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﺒﻨﺎ و ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺣﻘﻮﻗﻲ اﻳﻦ دادﮔﺎه و ﻧﻴﺰ ﺗﻔـﺎوت آن ﺑﺎ دادﮔﺎه ﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ سابق ﭘﺮداﺧﺖ و اﺑﺮاز داﺷﺖ ﻛﻪ “اﻳﻦ دادﮔﺎه ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ وﻳﮋه و ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑـﺮ ﻣﻌﺎﻫـﺪه ﺧﻮد، ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺻﻼﺣﻴﺖ ﻣﺨﺘﻠﻂ ﻣﻠﻲ و ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺷﺪه و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻠﺰم ﺑﻪ ﺗﺒﻌﻴﺖ از ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﻀﺎﻳﻲ ﺳﻴﺮاﻟﺌﻮن ﻧﻴﺴﺖ.”^[۱۴] ﺑﻪ واﻗﻊ از ﻣﻮﺿﻊ ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺷﻮرای اﻣﻨﻴﺖ، دﺑﻴﺮﻛﻞ و ﺧـﻮد دادﮔـﺎه وﻳـﮋه ﭼﻨـﻴﻦ ﺑﺮﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ دادﮔﺎه ﻳﻚ ﻧﻬﺎد ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد و ﻳﻚ رﻛﻦ ﻗﻀﺎﻳﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺷﺪه ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻣﻌﺎﻫﺪه اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑﺮای ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر در ۱۶ ژاﻧﻮﻳﻪ ۲۰۰۲ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﺎﻫﺪه ای ﻣﻴﺎن ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠـﻞ و ﻳﻜـﻲ از اﻋـﻀﺎی آن ﺗﺄﺳـﻴﺲ ﺷﺪه و اﻟﮕﻮی ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای ﺳﺎﻳﺮ دادﮔﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻂ ﻫﻢ ﻋﺼﺮ ﺧﻮد ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد.ﺷﻌﺒﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪﻧﻈﺮ در ۱۳ ﻣﺎرس ۲۰۰۴ ﺿﻤﻦ ﺣﻤﺎﻳﺖ از ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺑﻮدن دادﮔﺎه اﻇﻬﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ دادﮔﺎه وﻳﮋه ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ وﻳﮋه و ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻣﻌﺎﻫﺪه، دارای ﺻﻼﺣﻴﺖ ﻗﻀﺎﻳﻲ ﻣﺨﺘﻠﻂ اﺳﺖ و با وﺟﻮد ﭘﺬﻳﺮش از ﺳﻮی ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﻠﻲ ﺳﻴﺮاﻟﺌﻮن، ﻣﺴﺘﻘﻞ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﻀﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﻋﻤﻞ میﻛﻨﺪ. در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻳﻚ دادﮔﺎه ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺧﻮد را در ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑین اﻟﻤﻠﻠﻲ و ﻧﻪ قضایی ﺳﻴﺮاﻟﺌﻮن اﻋﻤﺎل ﻛﻨﺪ. ﻟﺬا ﺗﺄﺳﻴﺲ اﻳﻦ دادﮔﺎه ﻳﻚ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺘﻲ اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﺮای دوﻟﺖ ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﻲ شود. ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد اﻳﻦ دادﮔﺎه ﻧﻴﺰ در ﺑﺮدارﻧﺪه ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺧﺼﻴﺼﻪ ﻫﺎی ﻣﻠﻲ و ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﺳﺖ. در زﻣﺎن ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺎﺳﻨﺎﻣﻪ دادﮔﺎه، دو ﻃﺮف ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠﺎرب ﻣﺜﺒﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ از دو دادﮔـﺎه بین المللی ﺳـﺎﺑﻖ ﺑﻪ وﻳﮋه، دادﮔﺎه روآﻧﺪا اﻗﺪام ﺑﻪ اﻟﮕﻮﺑﺮداری از ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺣﻘﻮﻗﻲ آن ﻫﺎ ﻛﺮدﻧـﺪ، ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﺗﻔـﺎوت ﻛـﻪ در دادﮔﺎه وﻳﮋه ﺳﻴﺮاﻟﺌﻮن ﻗﻀﺎت و ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻣﻠﻲ در کنار ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ در ﺗﻌﻘﻴﺐ و ﻣﺤﺎﻛﻤﻪ ﻣﺘﻬﻤﺎن، ﺷـﺮﻛﺖ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻓﻌﺎل دارند. ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده ۱۴ رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ پرونده ﻫـﺎ ﺑـﺮ ﻣﺒﻨـﺎی آﻳﻴﻦ دادرﺳﻲ و ادﻟﻪ دادﮔﺎه روآﻧﺪا ﺻﻮرت ﻣﻲﭘﺬﻳﺮد.ﺿﻤﻨﺎ ﻣﻘﺮ دادﮔﺎه ﺑﻪ ﻣﻮﺟـﺐ ﻣﻮاﻓﻘﺘﻨﺎﻣـﻪ ﺗﺄﺳـﻴﺲ دادﮔـﺎه، ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﻛﺸﻮر ﺳﻴﺮاﻟﺌﻮن ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻬﺮ ﻓﺮی ﺗﺎون اﺳﺖ ﻛﻪ درﺻﻮرت ﻟﺰوم اﻣﻜﺎن اﻧﺘﻘـﺎل آن ﺑـﻪ ﻛﺸﻮری دﻳﮕـﺮ وﺟﻮد دارد.^[۱۵] همه این تعابیر حاکی است که دادگاه ویژه، به عنوان دادگاهی دوگانه تحت مدیریت یک سیستم مختلط قرار گرفته و مبنا و ساختار استثنایی آن، به ویژه نقش آفرینی بیش تر عناصر بین المللی نسبت به عناصرملی، ادغام جنبه های مختلف الگوهای عدالت کیفری را به نمایش گذاشته است.
۵- دادگاه ویژه لبنان
ترور رفیق حریری، نخست ‏وزیر اسبق لبنان و همراهانش در ۴۱ فوریه ۲۰۰۵ فرصتی را فرا روی جامعه بین‏المللی گشود تا بتواند جنایت تروریسم را در قالب‏ محکمه‏ای به محاکمه کشاند که دیگر جنبه داخلی ندارد، بلکه یک دادگاه ویژه‏ محسوب می‏شود. دادگاه ویژه لبنان که در پی مصوبات شورای امنیت و انعقاد موافقتنامه‏ای فیمابین سازمان ملل متحد و دولت لبنان ایجاد شده است صلاحیت‏ رسیدگی به جنایت تروریسم و همچنین توطئه‏چینی جنگ داخلی و درگیری‏های‏ فرقه‏ای را براساس قوانین جزایی لبنان با حضور قضات لبنانی و بین‏المللی بر عهده دارد. ایجاد دادگاه ویژه لبنان نه فقط از منظر روشن‏تر شدن ابعاد جنایت تروریسم‏ حائز اهمیت است، بلکه می‏تواند به عنوان گامی دیگر در گسترش مبارزه با بی‏ کیفری لحاظ شود زیرا محاکم بین‏المللی کیفری عام و خاصی که تا به حال‏ تشکیل شده‏اند جملگی مبارزه با ارتکاب جنایات بین‏المللی «عرفی» مانند جنایات جنگی، جنایات بر ضد بشریت و نسل‏کشی را در سرلوحه خود دارند، در حالی که دادگاه ویژه لبنان با رسیدگی به جنایت تروریسم دامنه مبارزه با جنایات‏ بین‏المللی را گسترش داده است (بیگ زاده، ۱۳۸۸، ۱۴۵). بررسی نظام دادرسی در دادگاه ویژه لبنان مستلزم شناخت آیین دادرسی این‏ دادگاه می‏باشد که این مهم توسط قضات با مبنا قرار دادن مجموعه قوانین آیین‏ دادرسی کیفری لبنان و سایر متون مرجع بین‏المللی برآورده شده است. هر چند دادگاه ویژه لبنان از حیث اعمال همزمان حقوق داخلی و ضوابط بین المللی شباهت فراوانی به دادگاههای مختلط موسوم به نسل سوم نظیر دادگاه ویژه سیرالئون و شعب فوق العاده دادگاههای کامبوج دارد؛ با این حال به نظر می رسد این دادگاه دارای تفاوت هایی چند با این داگاهها بوده و از ویژگی های خاص خود برخوردار است. نخست آنکه، هر چند متن توافقنامه تاسیس دادگاه در پایان سال ۲۰۰۶ نهایی گردیده و در ۲۷ ژانویه به امضای یکی از مقامات وزارت دادگستری لبنان و در ۶ فوریه ۲۰۰۷ به امضای شورای حقوقی سازمان ملل رسید؛ با این حال این اقدام با مخالفت شدید رئیس جمهور وقت لبنان و رئیس مجلس این کشور مواجه شد؛ به نحوی که در نهایت جری تشریفات حقوقی لازم بر طبق قانون اساسی لبنان به منظور انعقاد موافقت نامه فوق به بن بست رسید و شورای امنیت به منظور تأسیس و راه اندازی دادگاه فوق ناگزیر از توسل به اختیارات موضوع فصل هفتم منشور ملل متحد گردید. بر این اساس شورای امنیت به موجب فصل هفتم منشور در شق الف بند (۱) قطعنامه ۱۷۵۷ مورخ ۳۰ می ۲۰۰۷ مقرر داشت : «مقررات پیوست این سند، به همراه ضمیمه آن ناظر بر تأسیس دادگاه ویژه لبنان در تاریخ ۱۰ژوئن ۲۰۰۷ لازم الاجرا خواهد شد؛ مگر آنکه دولت لبنان به موجب بند (۱) ماده ۱۹ سند پیوست، اقدام به صدور اعلامیه ای قبل از این تاریخ نماید.» در واقع شورای امنیت با بهره گرفتن از اختیارات خود به موجب فصل هفتم منشور ده روز به کشور لبنان مهلت داد که تشریفات قانونی لازم الاجرا شدن این توافقنامه که باعث نفوذ و اعتبار قانونی آن می شود را بر طبق مقررات داخلی خود طی کند که در اثر امتناع مقامات کشور فوق از این امر، توافقنامه فوق به موجب قطعنامه شورای امنیت لازم الاجرا گردید. بنابراین تاسیس دادگاه ویژه لبنان نظیر دادگاههای نسل دوم یعنی دادگاههای یوگسلاوی سابق و رواندا با بهره گرفتن از اختیارات شورای امنیت و به موجب فصل هفتم منشور تأسیس و راه اندازی شده است؛ هر چند که استفاده از این اختیارات به منظور ترتیب اثر دادن به موافقت نامه ای بوده که به دلیل طی نشدن تشریفات لازم الرعایه داخلی آن فاقد آثار حقوقی بوده و شورای امنیت با استفاه از اختیارات خود امتناع مقامات داخلی لبنان به منظور جری تشریفات قانونی آن را نادیده گرفته و آثار مربوطه را بر آن مترتب نموده است. بنابراین دادگاه ویژه لبنان از حیث مبنای شکل گیری بیشتر به دادگاههای نسل دوم نزدیک می گردد تا دادگاههای نسل سوم.

دوم آنکه، دادگاههای نسل سوم که موسوم به «دادگاههای مختلط یا دوپیوندی» یا «دادگاههای ملی برخوردار از خصیصه بین المللی»هستند، همزمان به اعمال حقوق داخلی و حقوق بین المللی می پردازند. برای مثال دادگاه ویژه سیرالئون بر طبق مواد ۲، ۳ و ۴ اساسنامه آن رسیدگی به «جنایات بر ضد انسانیت» ، «تخلفات از ماده ۳ مشترک کنوانسیون های ژنو و پروتکل الحاقی دوم » و نیز «دیگر تخلفات عمده از حقوق بشردوستانه بین المللی »را بر طبق حقوق بین الملل بر عهده دارد، حال آنکه حقوق قابل اعمال در دادگاه ویژه لبنان، صرفاً حقوق داخلی لبنان می باشد. هر چند که دادگاه ویژه لبنان با توجه به همکاری قضات لبنانی و بین المللی با یکدیگر در ترکیب شعب، به دادگاه های مختلط نیز نزدیک می شود.سوم آنکه از امتیاز مهم دادگاه ها با سیستم دو پیوندی آن است که دادگاه در جایی مستقر است که جرایم و جنایات مورد رسیدگی در آن اتفاق افتاده است، هدف از این کار دسترسی بهتر و سریع تر به شاهدان و ادله وقوع جرم، تقویت سیستم حقوقی کشور محل دادگاه از طریق همکاری تنگاتنگ قضات بین المللی با قضات داخلی و بالاخره دسترسی و آگاهی مردم به روند اجرای عدالت می باشد.(مافی، میری، ۱۳۸۸ ، ۱۰۴) این در حالی است که محل استقرار دادگاه ویژه لبنان با توجه به ماده ۸ توافقنامه دولت لبنان و سازمان ملل واقع در کشور هلند و نزدیک دیگر محاکم بین المللی کیفری، نظیر دیوان بین المللی کیفری و دادگاه یوگسلاوی سابق و رواندا می باشد. در واقع با در نظر گرفتن جمیع موارد فوق و توضیحات آتی می توان گفت، دادگاه ویژه لبنان تفاوت های قابل توجهی با دادگاههای نسل سوم داشته و از برخی جهات به دادگاههای نسل دوم مشابه است. اساسنامه دادگاه ویژه لبنان با توجه به مأموریت خاص محوله به این دادگاه، از حیث ضوابط و حقوق مورد اعمال نیز دارای ویژگی ها و در عین حال تفاوت هایی با سایر دادگاههای بین المللی است. «تجویز رسیدگی غیابی» علی رغم مغایرت آن با اصول دادرسی منصفانه و مفاد اساسنامه دادگاههای یوگسلاوی سابق و رواندا و دیوان بین المللی کیفری، « عدم پیش بینی مصونیت ناشی از سمت رسمی » به رغم پیش بینی آن در اصل سوم از اصول نورنبرگ و بند ۲ ماده (۷) و بند ۲ ماده (۶) اساسنامه دادگاههای یوگسلاوی سابق و رواندا و ماده ۲۷ اساسنامه دیوان بین المللی کیفری، پیش بینی مسؤولیت کیفری ناشی از « اوامر مافوق » و « اقدام مجرمانه مشترک » علی رغم عدم پیش بینی آن در حقوق داخلی لبنان تا حدی که برخی آن را مغایر اصل قانونی بودن دانسته اند. (آقایی جنت مکان، ۱۳۸۸، ۳۷) و بالاخره عدم تعریف «تروریسم » بر طبق موازین حقوق بین الملل و بسنده کردن به عناوین مجرمانه موجود در حقوق داخلی لبنان، از ملاحظات اساسی ناظر به عملکرد این دادگاه به شمار می رود. توفیق دادگاههای بین المللی کیفری و نحوه عملکرد آنها خصوصاً در مورد دادگاههای موردی و موقت^[۱۶]، بیش از هر چیز بستگی به نحوه شکل گیری و تأسیس دادگاههای فوق و بویژه شرایط تاریخی و اوضاع و احوال سیاسی حاکم بر تأسیس دادگاههای فوق دارد. در واقع هر اندازه موافقت و اجماع و همگرایی ملی و بین المللی راجع به تأسیس و راه اندازی دادگاههای فوق و شرایط و ضوابط ناظر به عملکرد آنها بیشتر باشد، تعقیب و برخورد با مرتکبین اعمال موضوع صلاحیت دادگاههای فوق و نیز همکاری های داخلی و بین المللی به منظور کشف جرایم ارتکابی و رسیدگی عادلانه به اتهامات مطروحه نزد این دادگاهها به نحو مؤثر و مطلوبتری صورت خواهد گرفت؛ ضمن آنکه درصورت پایان یافتن درگیری ها و منازعات مربوط به موضوعات واقع در صلاحیت دادگاه و برقراری ثبات و آرامش نسبی، عملکرد دادگاهها از مطلوبیت و کارآمدی بیشتری برخوردار خواهد بود.
۶- تاسیس دیوان بین المللی کیفری؛ تحقق آرمانی دیرین
هرچند ایده تشکیل دادگاهی فراملی برای سزادهی به جنایتکارانی که مرتکب جنایات شدیدی می شوند که وجدان بشریت را آزرده می سازد، از پنج قرن قبل پیگیری می شده است و در طی زمان شکل تکامل یافته تری به خود می گرفت. اما این ایده پس از جنگ جهانی دوم و پس از محاکمات نورمبرگ و توکیو از استحکام بیشتری برخوردار شد. در سال ۱۹۴۷ مجمع عمومی سازمان ملل متحد وظیفه تهیه پیش نویسی در مورد جنایات علیه صلح و امنیت نوع بشر را به کمیسیون حقوق بین الملل واگذار نمود. ضمنا مجمع عمومی به موازات این وظیفه کمیسیون حقوق بین الملل، کمیته ای را نیز مسئول تهیه طرح اساسنامه یک دیوان بین المللی کیفری کرد. این کمیته مرکب از هفده کشور بود که گزارشی و طرح اساسنامه خود را در سال ۱۹۵۲ ارائه نمود.^[۱۷] در این سال ها پیشرفت قابل ملاحظه ای در این خصوص صورت گرفته بود ولی در سال ۱۹۵۴ مجمع عمومی، ظاهرا به دلیل نامشخص بودن مسئله تعریف جرم تجاوز، این وظیفه را به حالت تعلیق در آورد. در واقع تنش های سیاسی همراه با جنگ سرد، پیشرفت دستور کار مربوط به جنایات جنگی را غیر ممکن ساخت (Schabas , 2007, 8).
این وضعیت همچنان مسکوت باقی مانده بود تا این که در سال ۱۹۸۱ مجمع عمومی از کمیسیون حقوق بین الملل خواست تا کار تدوین طرح جنایات علیه صلح و امنیت نوع بشر را از سرگیرد.^[۱۸] اما جرقه نهایی پیگیری مجدد ایده تاسیس دیوان بین المللی در سال ۱۹۸۹ زده شد. با این توضیح که کشورهای آمریکایی لاتین که در راس آنها کشور ترینیداد و توباگو قرار داشت در این سال طرحی را به مجمع عمومی سازمان ملل پیشنهاد دادند که در این طرح کشورهای مذکور، پیشنهاد تاسیس یک دیوان بین المللی دائمی را به عنوان طریقی جهت مبارزه با قاچاقچیان بین المللی مواد مخدر و روان گردان مطرح کردند. این موضوع به کمیسیون حقوق بین الملل محول شد و مجمع از کمیسیون خواست که پیش نویس اساسنامه دیوان را تهیه کند.^[۱۹]
این پیش نویس در سال ۱۹۹۴ آماده شد و تا حدودی شبیه به اساسنامه دادگاه یوگسلاوی سابق بود. همانگونه که بیان شد تشکیل دو دادگاه اختصاصی برای رسیدگی به جنایات ارتکابی در یوگسلاوی سابق و رواندا که به ترتیب در سال های ۱۹۹۳ و ۱۹۹۴ تشکیل شده بودند، این باور را تقویت نمود که جامعه بشری نیازمند تشکیل یک دادگاه بین المللی کیفری دائمی است و انجام چنین امری مقدور است. به همین جهت کمیته ای به نام ” کمیته مقدماتی برای تاسیس یک دیوان بین المللی کیفری”^[۲۰] توسط مجمع عمومی تشکیل شد و این کمیته در خلال سالهای ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۸ شش بار تشکیل جلسه داد تا در مورد متنی برای تاسیس یک دیوان بین المللی به جمع بندی برسد. تمام این تلاش ها منجر به اجلاسیه کنفرانس رم در سال ۱۹۹۸ میلادی شد که با حضور نمایندگان ۱۶۰ کشور برگزار گردید. اگرچه اغلب قواعد دادرسی دیوان، تلفیقی از نظام های قضایی متفاوت است، اما به نظر بدیهی می رسد که تمایل مشخصی به سمت دیدگاه رسیدگی ترافعی نظام حقوقی کامن لا وجود دارد.معذالک، نهایتا این قضات دیوان هستند که چهره واقعی و دقیق دیوان را تعیین می کنند. Schabas,2007,350))در طول مذاکرات مربوط به بررسی طرح اساسنامه رم در خصوص تعیین رژیم دادرسی ای که می بایست به کار گرفته شود اختلافات فراوانی وجود داشت. آن گونه که یکی از حاضران در کنفرانس رم در توصیف این اختلاف ها بیان می دارد: “حقوقدانان هر کشور سعی و تمایل شان بر این بود که بگویند نهادها و ارزش های نظام جزایی خودشان از همه برتر است” به ویژه این اختلاف در بین حقوقدانان کامن لا و رومی- ژرمنی شدیدتر بود. اما سرانجام همان گونه که یک ناظر بین المللی می گوید: “جنگ بین نظام کامن لا و نظام حقوق رومی- ژرمنی جای خود را به توافق بر سر اصول مشترک داد” (Ambos, 2003, 11).
رژیم آیین دادرسی دیوان بین المللی کیفری عمدتا ترکیبی از دو نظام متفاوت است: یکی نظام دادرسی ترافعی کامن لا و دیگری نظام دادرسی تفتیشی رومی- ژرمنی.البته شاید این مرزبندی خیلی دقیق نباشد؛ زیرا در درون هریک از این دو نظام تنوعی از نظام های حقوقی به چشم می خورد.و مهم نیست که یک قاعده ترافعی یا تفتیشی است، مهم این است که آیا این قاعده به دیوان در انجام وظایفش کمک می کند؟ و آیا این قاعده با معیارهای اساسی محاکمه منصفانه منطبق است یا خیر؟
در حال حاضر توافق کلی وجود دارد که نظام آیین دادرسی دیوان بین المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق و دیوان بین المللی کیفری یک نظام مختلط است، زیرا این نظام در بردارنده عناصر یا اجزای ساختاری هر دو نظام “اتهامی” و “تفتیشی”است. با این حال، نمی توان نادیده گرفت که تنها تحولات اخیر باعث تقویت عناصر حقوق نوشته در آیین دادرسی بین المللی کیفری گردیده است.
مقررات دیوان های موقت، که ابتدا توسط حقوقدانان کامن لا طراحی شده بود و پیش نویس اساسنامه دیوان بین المللی کیفری که از سوی کمیسیون حقوق بین الملل تهیه شده بود یک آیین دادرسی اتهامی را پیشنهاد می کرد. هرچند یکی از شعبه های دیوان یوگسلاوی سابق در سال ۱۹۹۶ مقرر داشت که آیین دادرسی دیوان یوگسلاوی سابق ” ترکیب منحصر به فردی از ویژگی های کامن لا و حقوق نوشته است، و دقیقا از آیین دادرسی حقوق نوشته یا کامن لا تبعیت نکرده است…” Ambos, 2003, 30)) راجع به دیوان بین المللی کیفری، در شروع بحث های کمیته مقدماتی در سال ۱۹۹۵ نظام کامن لاحاکم بود تا آنجا که نماینده هیئت فرانسوی ژیلبرت بیتی به دولت متبوع خود” هشدار” داد که برای اجتناب از استقرار یک نظام کامن لای محض واکنش جدی لازم است.سرانجام به همگرایی هر دو نظام در اساسنامه و آیین دادرسی دیوان بین المللی کیفری منجر شد.
فصل دوم- نظام دادرسی در دیوان بین المللی کیفری:از نظر تا عمل
شروع دعوا در دیوان بین المللی کیفری نیز همانند محاکم داخلی از آیین و تشریفاتی برخوردار است. به گونه ای که ابتدا باید مراحل تعقیب را بر مبنای صلاحیت این مرجع بین المللی شروع نماید، سپس تحقیقات کاملی انجام دهد. فصل حاضر به صلاحیت دیوان و ارکان آن می پردازد.
بخش اول– دیوان بین المللی کیفری: صلاحیت ها و ارکان
یکی از حساس ترین مسائل در ایجاد دیوان بین المللی کیفری تعیین صلاحیت شخصی و سرزمینی آن بود. اگر چه از برخی جنبه ها مدل های مناسبی از اجرای عدالت بین المللی وجود داشت، ولی تا پیش از این جامعه بین المللی هرگز شاهد عزم و تلاشی برای ایجاد دیوانی با یک چنین کاربرد و قلمرو وسیعی نبود. دادگاه نورمبرگ برای محاکمه و مجازات افرادی که به عنوان فرد یا عضو سازمان هایی که در جهت منافع دول محور اروپایی یعنی آلمان و ایتالیا عمل می کردند و مرتکب یکی از جرایم داخل در صلاحیت دادگاه شده بودند واجد صلاحیت بود.^[۲۱] بنابراین صلاحیت دادگاه نورمبرگ ماهیتاً صلاحیت شخصی بود و خواندگان می بایست در جهت منافع دول محور اروپایی عمل می کردند. صلاحیت دادگاه بین المللی کیفری یوگسلاوی سابق محدود به جرایم ارتکابی در سرزمین یوگسلاوی سابق از سال ۱۹۹۱ به بعد بود.^[۲۲] بنابراین صلاحیت این دادگاه ماهیتاً سرزمینی بود. دادگاه بین المللی کیفری رواندا نسبت به جرایم ارتکابی در طی سال ۱۹۹۴ در رواندا نیز جرایم ارتکابی توسط اتباع رواندایی که در همین دوره زمانی در کشورهای همسایه به سر می بردند، واجد صلاحیت بود.^[۲۳] بنابراین صلاحیت این دادگاه هم شخصی و هم سرزمینی بود.
تفاوت اساسی این دادگاه های بین المللی با دیوان بین المللی کیفری آن است که این دیوان با رضایت کشورهایی بوجود می آید که خودشان موضوع صلاحیت دیوان می باشند. آنها توافق نمودند که جرایم ارتکابی در سرزمینشان یا توسط اتباعشان تحت تعقیب قرار گیرد. این دو، پایه های صلاحیت دیوان هستند. چنین صلاحیتی را که جامعه بین المللی برای دیوان آتی خود پذیرفته است، از صلاحیتی که هر یک از کشورها به طور انفرادی در ارتباط با همان جرایم محق به اعمال آن هستند، محدودتر می باشد. بعلاوه طراحان اساسنامه رم در پی محدود کردن توانایی دیوان برای محاکمه آن پرونده هایی بودند که دیوان لااقل از نظر تئوری نسبت به آنها واجد صلاحیت بود. در نتیجه آنها مقرر داشتند که بدواً ابتکار عمل در دست محاکم ملی خود باشد و تنها هنگامی که نظام قضایی ملی «مایل نباشد» و یا « نتواند» موضوع را تحت پیگرد قرار دهد، دیوان بین المللی کیفری بتواند کار را تحویل گرفته و عهده دار انجام آن شود. این مفهوم همان چیزی است که در اساسنامه به عنوان قابلیت پذیرش مطرح گردیده است.
اساسنامه رم بین دو مفهوم به هم پیوسته صلاحیت و قابلیت پذیرش تمایز قائل گردیده است. مفهوم صلاحیت به پارامترهای قانونی مربوط به تشکیل و برگزاری دادگاه و بر حسب مورد صلاحیت موضوعی، صلاحیت زمانی، صلاحیت مکانی و صلاحیت شخصی برمی گردد. اما مسئله قابلیت پذیرش در یک مرحله بعد مطرح می شود و آن عبارت از این است که آیا موضوعی را که دیوان احتمالاً نسبت به آن واجد صلاحیت است باید نزد دیوان طرح دعوی شود یا خیر. به طور کلی مسئله صلاحیت مربوط به بررسی دیوان راجع به وضعیتی است که در آن یک جرم ارتکاب یافته است و تعقیب ضرورتاً منوط به تعیین و تعریف موضوع بوده و مسئله قابلیت پذیرش، مسئله ای است که پس از صلاحیت مورد بررسی قرار می گیرد(Philips, 1999,61). دیوان ممکن است نسبت به یک وضعیت به دلیل وقوع آن در داخل سرزمین یکی از دول عضو یا به دلیل ارتباط آن با اتباع یکی از دول عضو به عنوان مرتکب واجد صلاحیت باشد اما به دلیل تعقیب توسط نظام قضایی ملی یکی از دول غیر قابل پذیرش باشد. به نظر می رسد که قواعد صلاحیت، قواعدی مشخص و استثناء ناپذیرند، در حالی که مسئله قابلیت پذیرش موضوعی است که تا حدودی به صلاحدید کشورها ارتباط پیدا می کند. دیوان باید اطمینان حاصل کند که نسبت به موضوعی که به آن عرضه می شود صلاحیت دارد در حالی که دیوان می تواند نسبت به قابل پذیرش بودن یا نبودن موضوع تصمیم بگیرد.^[۲۴] جان هلمز می گوید: در احراز رسیدگی به یک پرونده توسط دیوان، قابلیت پذیرش در مقایسه با صلاحیت از اهمیت کمتری برخوردار است .( Holmes, 1999, 41)
اما مرز بین صلاحیت و قابلیت پذیرش همیشه به آسانی قابل تشخیص نیست، و به نظر می رسد که مقررات مندرج در اساسنامه راجع به هر کدام بر دیگری نیز قابل انطباق است. به عنوان مثال، اساسنامه در یک مقرره ای که به وضوح مربوط به صلاحیت می باشد اعلام می کند که «دیوان نسبت به جنایات جنگی به ویژه هنگامی که در قالب یک برنامه یا سیاست عمومی یا در قالب ارتکاب گسترده، چنین جرایمی صورت گرفته باشد» واجد صلاحیت است.^[۲۵] در عین حال اساسنامه در یک مقرره مرتبط با قابلیت پذیرش می گوید دیوان در ردّ موضوعی که فاقد اهمیت کافی است مختار می باشد.^[۲۶] در عمل دلالت های این دو دسته مقررات که یکی ناظر بر صلاحیت و دیگری ناظر بر قابلیت پذیرش است و در آن دادگاه، تعقیب جرایم نسبتاً کوچکتر یا کم اهمیت تر را رد می کند، بهتر قابل مقایسه است.
گفتار اول- صلاحیت موضوعی
اساسنامه دیوان بین المللی کیفری که تجلی آرمان دیرینه بشری در مجازات کردن جنایتکاران بزرگ بین المللی است، در پیش نویس اولیه خود جنایات متعددی را در برمی گرفت و سعی بر آن بود که صلاحیت آن به صورت عام و فراگیر در نظر گرفته شود که نه تنها جنایات عرفی، بلکه اکثر جرائم بین المللی دارای منشأ قراردادی و معاهداتی را نیز در برگیرد. مع هذا به علت اختلافی که بین دیدگاه های مختلف در کنفرانس رم مشهود بود و فرصت بررسی اساسنامه نیز محدود بود و در آن فرصت محدود امکان بحث و بررسی و نهایتاً به توافق رسیدن در مورد کلیه عناوین وجود نداشت، تصمیم نهایی کنفرانس بر آن شد که به قدر متیقن ها اکتفاء گردد. لذا صرفاً جنایات بین المللی که جنبه عرفی پیدا کرده بودند در اساسنامه به عنوان موضوعات تحت صلاحیت دیوان ذکر شدند و به طور کلی از جنایات با منشأ قراردادی چشم پوشی شد.
این مطلب علاوه بر این که در مقدمه اساسنامه ذکر شده است، در بند یک ماده ۵ به این شرح مورد تأکید قرار گرفته است: «۱- صلاحیت دیوان منحصر است به خطیرترین جرائم مورد اهتمام مجموعه جامعه بین المللی…» در ادامه این ماده تصریح می گردد که دیوان نسبت به جنایات زیر صلاحیت رسیدگی دارد:
الف- جنایات نسل زدایی
ب- جنایات علیه بشریت
ج- جنایات جنگی
د- جنایت تجاوز
ذکر این نکته لازم است که از میان عناوین چهارگانه فوق الذکر، دیوان در حال حاضر فقط در خصوص سه عنوان اول صلاحیت رسیدگی دارد و در مورد عنوان چهارم (جنایت تجاوز)، دیوان زمانی اعمال صلاحیت خواهد کرد که مطابق ماده ۱۲۱ و ۱۲۳ اساسنامه مقررات مربوط به آن شامل تعریف این جنایت و تعیین شروطی که دیوان به موجب آن در خصوص این جنایات اعمال صلاحیت خواهد کرد، تصویب شده باشد. (بند ۲ ماده ۵ اساسنامه رم)
۱- ژنوسید (جنایت نسل زدایی)
کلمه ژنوسید در سال ۱۹۴۴ توسط رافائل لمیکن در کتابش راجع به جنایات نازی ها در اروپای اشغالی به کار گرفته شد(Lemkin ,1944,530).
اصطلاح ژنوسید یک سال بعد توسط دادستان ها (البته نه قضات) در دادگاه نورمبرگ به کار گرفته شد و در سال ۱۹۴۶ مجمع عمومی سازمان ملل، ژنوسید را به عنوان یک جرم بین المللی اعلام کرد.^[۲۷] مجمع همچنین اقدام به تهیه طرح یک معاهده راجع به ژنوسید کرد.
در تعریف ژنوسید، در نظر گرفتن آن به عنوان یک جرم جداگانه به منظور تمیز آن از جنایات علیه بشریت حائز اهمیت بود. جنایات علیه بشریت اگر چه طیف وسیعی از بی رحمی ها را شامل می شد اما متضمن یک جنبه مضیق نیز بود و آن ناشی از این عقیده غالب بود که جنایات علیه بشریت تنها در جریان مخاصمات مسلحانه بین المللی در یک جامعه می تواند رخ دهد.
امروزه تفاوت بین ژنوسید و جنایات علیه بشریت چندان اهمیتی ندارد، زیرا تعریف مورد قبول از جنایات علیه بشریت ناظر به بیرحمی های ارتکابی هم در زمان جنگ و هم در زمان صلح است. امروزه ژنوسید بدترین شکل جنایت علیه بشریت می باشد. دادگاه بین المللی کیفری رواندا از ژنوسید به عنوان «جنایت جنایات» یاد می کند.^[۲۸] بنابراین تعجب آور نیست که ژنوسید نخستین جرم مقرر در اساسنامه رم بوده و تنها موردی است که بدون هیچ رأی مخالفی توسط طراحان اساسنامه پذیرفته شده است. ژنوسید در ماده ۶ اساسنامه رم تعریف شده است.( Lattanzi and Schabas ,2000, 38) این ماده اصولاً نسخه ای از ماده ۲ کنوانسیون ۱۹۴۸ است.
ماده ۶ اساسنامه رم و ماده ۲ کنوانسیون ژنوسید، این جرم را به عنوان پنج اقدام خاص ارتکابی با قصد از بین بردن یک گروه مذهبی، نژادی، قومی، ملی و یا شبیه آن تعریف می کند. این پنج اقدام عبارتند از: کشتن اعضای آن گروه، صدمه شدید نسبت به سلامت جسمی و یا روحی افراد آن گروه، تحمیل شرایطی بر آن گروه که منجر به نابودی آن گردد، جلوگیری از توالد در داخل گروه و انتقال اجباری کودکان از آن گروه به گروهی دیگر.
اغلب گفته می شود که آنچه باعث تمایز بین ژنوسید و سایر جرایم می شود وجود «قصد خاص» در ژنوسید است. در واقع، هر سه جرم تعریف شده مستوجب پیگرد در اساسنامه رم به دلیل کشتار یا قتل می باشد. آنچه که ژنوسید را از جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی متمایز می کند این است که در ژنوسید، خواه به صورت کشتن یا به هر صورت دیگری از چهار اقدام تعریف شده در ماده ۶ انجام گیرد، می بایست با قصد خاص از بین بردن تمام یا بخشی از یک گروه مذهبی، نژادی، قومی، ملی یا مشابه آن ارتکاب یافته باشد. این قصد خاص دارای اجزای گوناگون است.
واژه های از بین بردن «تمام یا بخشی» از یک گروه در تعریف ژنوسید نشان دهنده یک بعد کمی است. کمیت مورد نظر باید قابل ملاحظه باشد و قصد کشتن فقط تعداد اندکی از افراد یک گروه نمی تواند ژنوسید تلقی شود. نظریه غالب آن است که در جایی که تنها بخشی از یک گروه از بین می رود، این بخش می بایست از نظر کمی بخش قابل توجهی باشد.^[۲۹]
از بین بردن می بایست در رابطه با یکی از چهار گروه فهرست شده در تعریف یعنی گروه های مذهبی، نژادی، قومی و ملی باشد. تقسیم بندی گروه ها به این چهار مورد از آنجا که قلمرو آن را محدود می کند، غالباً مورد انتقاد قرار گرفته است. در واقع پیشنهادات مربوط به گنجانیدن گروه های سیاسی و اجتماعی در تعریف ژنوسید هم در سال ۱۹۴۸ و هم در جریان طرح اساسنامه رم رد شد. اما ناخرسندی از محدود بودن این جرم به چهار گروه، در نخستین رأی محکومیت جرم ژنوسید توسط دادگاه بین المللی کیفری رواندا منعکس گردیده است.
کشتن در محور تعریف ژنوسید قرار دارد و بدون شک از مهم ترین اعمال پنج گانه جرم ژنوسید است. اصطلاح کشتن با قتل یا آدم کشی عمدی مترادف است (اگر چه عناصر جرایم می گوید که اصطلاح کشته است با اصطلاح موجب کشته شدن گردیده، قابل تعویض است). اقدام دوم ژنوسید ایراد صدمه شدید روحی یا جسمی به افراد گروه است که شامل اقداماتی خشونت آمیز اما کمتر از آدم کشی می باشد. در حکم آکایزو، دادگاه رواندا تجاوز را از مصادیق چنین اقداماتی تشخیص داده است. عناصر جرایم با بیان اعمالی نظیر «شکنجه، تجاوز، خشونت جنسی یا رفتار تحقیر آمیز یا غیر انسانی» آنها را از مصادیق ایراد صدمه شدید روحی یا جسمی به افراد گروه می داند.^[۳۰] اقدام سوم ژنوسید تحمیل شرایطی بر گروه است که منجر به نابودی اعضای آن می گردد و مواردی نظیر کوچ اجباری اقلیت ارمنی در ۱۹۱۵ در ترکیه از مصادیق آن می باشد. اما هیچ یک از اعمال تعریف شده در ماده ۶ اگر با قصد خاص ژنوسید همراه نباشد ژنوسید محسوب نمی شوند. در مواردی که این قصد احراز نشود، تعقیب می تواند به دلیل جنایات علیه بشریت یا جنایات جنگی انجام گیرد.
۲- جنایات علیه بشریت
اگر چه سابقه واژه «جنایات علیه بشریت» به چندین قرن پیش برمی گردد اما این واژه در مفهوم فعلی خود نخستین بار در سال ۱۹۱۵ به کار گرفته شد. کشتار جمعیت ارامنه ترک در اعلامیه سه قدرت متفق به عنوان جنایت علیه بشریت اعلام گردید.^[۳۱] اما در مذاکرات صلح پس از جنگ، ایراداتی مطرح شد، از جمله اینکه تلقی چنین کشتاری به عنوان جنایت علیه بشریت به مفهوم عطف به ما سبق شدن قوانین کیفری است و لذا کشتار جمعی ارامنه نباید مستوجب بین المللی کیفری گردد. واژه «جنایت علیه بشریت» بار دیگر در سال ۱۹۴۵ به عنوان یکی از جرایم سه گانه داخل در صلاحیت دادگاه نورمبرگ مطرح گردید. به این ترتیب یک بار دیگر استدلال های مربوط به عطف به ما سبق نشدن قوانین مطرح شد اما این بار این دلایل چندان مقبولیتی نیافت.
جنایات علیه بشریت و یا انسانیت دسته دوم جنایات بین المللی هستند که بر اساس ماده ۷ اساسنامه در صلاحیت دیوان بین المللی کیفری قرار دارند. نخستین بار این جنایات در منشور دادگاه نورمبرگ تعریف گردیده اند (بند ج ماده ۶ منشور نورمبرگ). از این جنایات در اساسنامه دو دادگاه موردی که توسط شورای امنیت ملل متحد ایجاد شدند (دادگاه یوگسلاوی سابق و دادگاه رواندا) نیز یاد شده
است.
ماده ۷ اساسنامه دیوان بین المللی کیفری موارد زیر را تحت عنوان جنایت علیه بشریت احصاء می کند:
«ماده ۷: جنایات علیه بشریت
۱- منظور از جنایات علیه بشریت در این اساسنامه هر یک از اعمال مشروحه ذیل است، هنگامی که در چارچوب یک حمله گسترده یا سازمان یافته بر ضد یک جمعیت غیر نظامی و با علم به آن حمله ارتکاب می گردد:
الف- قتل
ب- ریشه کن کردن
ج- به بردگی گرفتن
د- تبعید یا کوچ اجباری یک جمعیت
ه- حبس کردن یا ایجاد محرومیت شدید از آزادی جسمانی که بر خلاف قواعد اساسی حقوق بین الملل انجام می شود.
و- شکنجه
ز- تجاوز جنسی، برده گیری جنسی، فحشای اجباری، حاملگی اجباری، عقیم کردن اجباری، یا هر شکل خشونت جنسی همسنگ با آنها
ح- تعقیب و آزار هر گروه یا مجموعه مشخصی به علل سیاسی، نژادی، ملی، قومی، فرهنگی، مذهبی، جنسیت یا علل دیگر در ارتباط با هر یک از اعمال مذکور در این بند یا هر جنایت مشمول صلاحیت دیوان، که در سراسر جهان به موجب حقوق بین الملل غیرمجاز شناخته شده است.
ط- ناپدید کردن اجباری اشخاص
ی- جنایت تبعیض نژادی

۲-۲-پیدایش
سبک­ترین مشتقات دارای پیوند دوگانه، ترکیبات آزو، دی­آزن­ها^[۸] هستند پس از کشف دو ایزومر(سیس و ترانس ) در سال ۱۹۳۷ از آزوبنزن، آن­ها به موضوعاتی برای مطالعات تجربی و نظری متعدد تبدیل شدند [۵, ۶].
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

چندین دهه است که دی­آزن­ها در همه جا شناخته شده ­اند. پایداری پیوند دوگانه با جایگزینی گروه ­های بسیار بزرگ راه بدست آوردن ترکیبات همنوع بالاتر از دی­آزن­ها بود. یوشی فوجی^[۹] و همکارانش در سال ۱۹۸۱ اولین دی فسفن^[۱۰] پایدار را سنتز کردند، که یک نقطه عطف واقعی در شیمی بود( در زیر تصویر آن­را می­بینید) Mes*P=PMes* ،[۷].
شکل ۲-۱ : اولین دی­فسفن پایدار سنتز شده
از زمان جداسازی دی­فسفن بالا، تمرکز کارها برروی شیمی این کلاس جدید از ترکیبات گسترش یافته است. یوشی فوجی دی­فسفن را از احیا (۲،۴،۶-تری-ترشیوبوتیل فنیل)دی­کلرودی­فسفین با عنصر منیزیم به دست آورد و ثابت شده است که احیا عوامل مختلف دیگر می ­تواند در سنتز دی­فسفن موثر باشند[۷].
از آن زمان به بعد، دی­فسفن­های بسیار دیگری سنتز شده ­اند و ساختارشان مشخص شده است. این رویکرد نیز با موفقیت در مورد سنتز این دو دی­آرسن، Mes*As=AsCH(SiMe₃)₂ و (SiMe₃)₃CAs=AsC(SiMe₃)₃ ، توسط کولی^[۱۱] و همکارانش در سال­های ۱۹۸۵-۱۹۸۳ استفاده شد. داستان پیوند دوگانه As=As با ارائه دو ترکیب جدید توسط تاملی^[۱۲] و همکارانش در سال ۱۹۹۹ با بهره گرفتن از لیگاندهای خیلی حجیم متا-تری فنیل -C₆H₃-2,6-Mes₂ و -C₆H₃-2,6-Trip₂ تکمیل شد. این محققین همچنین موفق به سنتز دی­استیبن و همچنین دی­بیسموتن­های مربوطه شدند. با این حال، اولین ترکیبات دارای پیوند دوگانه همانند Sb=Sb و Bi=Bi توسط توکیتو^[۱۳] و همکارانش در سال ۱۹۹۸- ۱۹۹۷ سنتز شد. سنتز ساختار و واکنش­های دی­فسفن­ها وترکیبات همنوع خود، توسط کولی در سال ۱۹۸۴، کولی و نورمن^[۱۴] در سال ۱۹۸۶، یوشی فوجی در سال ۱۹۹۰، وبر^[۱۵] در سال ۱۹۹۲ و پاور^[۱۶] در سال ۱۹۹۹ بصورت جامع مورد بررسی قرار گرفته شده است[۸].
جدول ۲-۱ : طول پیوند و زاوایای پیوندی چندین نمونه بررسی شده از دی­فسفن [۹]
جدول ۲-۲ : طول پیوند و زاوایای پیوندی چندین نمونه بررسی شده از دی­آرسن و دی­استیبن[۹]
۲-۳- ترکیبات اولیه
اولین کارهای تئوری انجام شده بر روی دی­فسفن HP=PH توسط ایتو^[۱۷] و ناگاسه^[۱۸] در سال ۱۹۸۶ ارائه شد. ناگاسه و همکارانش در سال ۱۹۹۰، محاسبات بر روی (HX=XH (X = P As, Sb, Bi را انجام دادند [۸].[WIDAUER, 2000 #4]
ترکیبات مختلف بررسی شده در شکل ۲-۲ ارائه شده است، چند نمونه از داده ­های مربوطه نیز درجداول زیر آمده است.

شکل ۲-۲ : سیستم HX=XH دارای پیوند دوگانه با تقارن C_2h ( (X = P As, Sb, Bi
جدول ۲-۳ : انرژی­های کل و نسبی سیستم­های HX=XH ( (X = P As, Sb, Bi
جدول ۲-۴ : پارامترهای ساختاری(طول پیوند دوگانه X=X برحسب آنگستروم و زاویه HXX برحسب درجه) برای سیستم­های HX=XH( (X = P As, Sb, Bi
جدول ۲-۵ :مقایسه طول پیوند تعادلی (R_e) برحسب آنگستروم و زاویه فلپ (Φ_x) برحسب درجه
برای سیستم­های HX=XHدر این روش با سایر روش­ها و کارهای تجربی
( (X = P As, Sb, Bi
محاسبه انرژی کل و نسبی، پارامترهای ساختاری و مقایسه طول پیوند تعادلی و زاویه برای تمام گونه­ ها در جداول ارائه شده است. کارهای تئوری قبلی نشان دادند که فرم ترانس ازHX=XH پایداترین فرم از تمام گونه­ های X = N, P, As, Sb است. ایتو و ناگاسه در سال ۱۹۸۶، جانسون^[۱۹] و همکارانش در سال۱۹۸۷ محاسبات درباره ایزومرهای مختلف از N₂Hو همچنین ناگاسه و همکارانش در سال ۱۹۹۰، اسشولر^[۲۰]و همکارانش در سال ۱۹۹۷ محاسبات مربوط به ترکیبات HX=XH با X = P, As,Sb, Bi را انجام دادند [۸].
۲-۴-مطالعات گذشته :
در سال ۲۰۱۲ گورگی^[۲۱] و همکارانش پلیمرهای حاوی آزوبنزن را سنتز و رفتار ایزومریزاسیون وابسته به جانشینیی آن­ها را بررسی کردند. آن­ها گفتند که برای آزوبنزن، حداکثر جذب قوی انتقال ^*π-π در۳۵۰ نانومتر نهفته است و جذب ضعیف­تر انتقال ^*π-n را می­توان حدود ۴۵۰ نانومتر یافت(در محلول(THF. نوار پرانرژی انتقال ^*σ-σ ، در ۲۳۰ نانومتر است. ترانس آزوبنزن مسطح دارای ممان دو قطبی نزدیک به صفر است. ایزومر ترانس را می­توان با تابش به ایزومر سیس غیر مسطح مربوطه تبدیل کرد. در اینجا حلقه­های فنیل بنا به دلایل فضایی خارج از سطح پیچ خورده­اند، بنابراین تا حدودی سیستم کانژوگه را از بین برده­اند. از این رو، جذب در ۳۲۰ نانومتر را شدیداً کاهش می­دهد در حالی که در ۴۵۰ نانومتر به میزان قابل توجهی افزایش می­دهد. علاوه بر این، در ایزومر سیس ممان دو قطبی را از ۰ تا ۳ دبی افزایش می­دهد. پس از تابش با نور UV به ایزومر ترانس، ایزومریزاسیون پیوند دوگانه صورت می­گیرد و پیکربندی از ترانس به سیس تغییرمی­کند [۱۰].
شکل ۲-۳ : ایزومریزاسیون سیس-ترانس آزوبنزن
نسبت ایزومرهای سیس و ترانس وابسته به میزان واکنش ایزومریزاسیون مختلف، در شدت نور، در بازده کوانتومی فتوشیمیایی ایزومریزاسیون سیس – ترانس و ترانس – سیس و همچنین ضریب جذب^[۲۲] از ایزومرهای مربوطه در طول موج تابش است. میزان واکنش­های حرارتی به نوبه خود وابسته به مکانیسم ایزومریزاسیون که می ­تواند صورت بگیرد با وارونه شدن یکی از نیتروژن­های مرکزی از گروه آزو که منجر می­ شود به دوباره هیبرید شدن یکی از اتم­های نیتروژن از حالت هیبرید sp² به حالت هیبرید sp ، و یا از طریق یک مکانیزم چرخش که به شدت مورد علاقه مشتقاتی با ممان دو قطبی قوی است. شکل(۲-۳) را ببنید. ظاهر این مکانیسم­های متفاوت، به شدت وابسته به قطبیت مولکول و محیط اطراف هستند [۱۰].
شکل ۲-۴ : شماتیک حالات انتقالات برای ایزومریزاسیون حرارتی سیس-ترانس آزوبنزن
در سال ۲۰۰۸، یوان و همکارانش یک مطالعه دینامیک نیمه کلاسیک برروی فتوایزومریزاسیون ترانس- سیس آزوبنزن انجام دادند [۱۱].
در مطالعه دینامیک شبیه­سازی شده، گزارش شد که تشکیل ایزومر سیس به پیروی از حرکت چرخشی در اطراف پیوند N=N است ]۱۱[.
شکل ۲-۵ : واریانس انرژی (a) و جمعیت الکترونی (b) مربوط به اوربتال­های HOMO و LUMO نسبت به زمان
شکل ۲-۶ : واریانس زوایای پیچشی CNNC(a) و زوایای پیوندی CNN (b) نسبت به زمان
در سال ۱۹۵۸ زیمرمن^[۲۳] و همکارانش طیف آزوبنزن را ارائه دادند. همانطور که می­توان در شکل ۲-۷ دید ، ایزومر ترانس آزوبنزن یک جذب قوی در ۳۱۸ نانومتر و یک جذب ضعیف در ۴۳۲ نانومتر را نشان می­دهد. ایزومر سیس دارای دو باند جذب است، یک جذب قوی در ۲۶۰ نانومتر و یک جذب ضعیف در ۴۴۰ نانومتر است. همپوشانی آشکار در جذب این دو ایزومر وجود دارد [۱۲].
شکل ۲-۷ : طیف UV/vis آزوبنزن
در سال ۲۰۰۹ سیمپسون^[۲۴] و همکارانش محاسباتی درباره ایزومریزاسیون و موانع پیچش فنیل با استفاده (DFT) در سطح نظری B3LYP /6-31 + G ** در ترکیبات Aryl-X=Y- Aryl انجام دادند که در آن X,Y = C, N, P می­باشد [۱۳].
شکل۲-۸ : E_(E-Z) Δ و موانع چرخش در پیچش پیوند دوگانه X=Y محاسبه شده در سطح نظری ^**B3LYP/6-31+G
X,Y = C, N, P
سیمپسون و همکارانش دریافتند که ایزومر ترانس دارای انرژی ساختار پایین­تر برای هر چهار مولکول مورد مطالعه است، بنابراین پایدارترین ایزومر است. پیکربندی ترانس۱و۲-دی­فنیل ­دی­آزن دارای تقارن C_2h است. مولکول­های Aryl-X=Y=Aryl ، حاوی فسفر مسطح نیستند. حلقه فنیل متصل به اتم فسفر بین ۳۰ و ۳۵ درجه برای ۱و۲-دی­فنیل ­دی­فسفن می­چرخد. برای ایزومر ترانس- و سیس-۱و۲-دی­فنیل­ دی­آزن مقدار Eبه ترتیب برابر با ۱۵.۸ و ۴۸.۲ کیلو کالری بر مول است و برای ایزومر ترانس- و سیس- ۱و۲-دی­فنیل ­دی­فسفن مقدار Eبه ترتیب برابر با ۵.۵ و ۳۸.۷ کیلو کالری بر مول است. موانع چرخش در مورد پیوند دوگانه می ­تواند بوسیله استحکام پیوند π ، تعیین شود.. شکل ۲-۸ نشان می­دهد که ضعیف­ترین پیوند π در مولکول P = P یافت می­ شود [۱۳].
میزان ایزومریزاسیون حرارتی برای چند دی­فسفن مشابه به صورت زیر مشاهده شده است که :
)Z → E: ∆G‡ ~۲۰ kcal/mol at 0 °C∆ ، H‡ = ۵/۲۹ ± ۴/۱ kcal/mol and ∆S‡ = ۳۸ ۶± cal/mol K (
آنتروپی فعال­سازی نسبتاً بزرگ ممکن است به علت ازدحام فضایی باشد که توسط ایزومریزاسیون، رها می­ شود [۱۳].
پیکربندی ترانس ۱و۲-دی­فنیل ­دی­آزن دارای تقارن C_2h است. مولکول­های حاوی فسفر مسطح نیستند. حلقه فنیل متصل به اتم فسفر بین ۳۰ و ۳۵ درجه برای ۱و۲-دی­فنیل ­دی­فسفن می­چرخد. انرژی ساختاری پایین این مولکول­ها تعادل بین مولکولی بین سیستم π کانژوگه در سراسر مولکول را منعکس می­ کند که همواره به سوی مسطح بودن مولکولی است، و ممانعت فضایی، پیکربندی غیر مسطح را القا می­ کند. این ممانعت فضایی به علت زاویه کوچک لیگاند بیشتر تشدید می­ شود، که در نتیجه اثر کمتر هیبریداسیون sp² در عناصر سنگین گروه اصلی می­باشد. زاویه معادل در ۱و۲-دی­فنیل­ دی­آزن بسیار نزدیک به ۱۲۰ درجه است. انرژی در ۹۰ τ = ، که در آن حلقه فنیل به پیوند مرکزی X = Y متعامد است، نشان می­دهد که کانژوگه در سراسر مولکول و نیز برای مولکول حاوی فسفر کاهش می­یابد. در دی­فسفن تجربی مشخص شد، که استفاده از گروه بزرگ برای حفاظت از واکنش پذیری پیوند دوگانه منجر می­ شود به طیف گسترده ای از زاویه پیچش فنیل، که اکثر آنها زوایا بیشتر از ۴۵ درجه دارند. پیکربندی الکترونی یکسان نیتروژن و فسفر نشان می­دهد که ایزومریزاسیون در دی­فسفن به احتمال زیاد آیینه آزوبنزن است [۱۳].
در سال ۲۰۰۹ پنگ^[۲۵] و همکارانش برای محاسبه سطوح انرژی پتانسیل با بهینه­سازی ترکیب ۱و۲-دی­فنیل ­دی­فسفن، در سطح نظری نسبتاً بالای ((B3LYP/6–۳۱+G(d,p) یک مقاله ارائه دادند. DFT و TDDFT را برای ترکیب ۱و۲-دی­فنیل ­دی­فسفن به همراه مختصات کامل، در زاویای مختلف از پیچش فنیل بکار گرفتند [۱۴]. دی­فسفن­ها به طور معمول دو جذب بزرگ UV/vis نشان می­ دهند، که هر دو عمدتاً به گروه P=P اختصاص داده می­ شود.
شکل ۲-۹ : پارامترهای مهم هندسی ترانس-دی­فنیل دی­فسفن ((Ph-P=P-Ph در سطح ( B3LYP/6–۳۱۱+G(2df,2p بهینه­سازی شده ­اند. مقایسه ساختارهای Mes P=P-Mes* ^* و Dmp-P=P-Dmp نیز فراهم شده است τ۱ زاویه پیچش ۳-۲-۱-۱) ) وτ۲ زاویه پیچش ۳’-۲’-۱’-۱) ) زوایای پیچش فنیل نسبت به پیوند تقریبا مسطحP = P هستند (زاویه پیچش در ۲-۱-۱’-۲’ = τ_PP). R_pp طول پیوند P=P است [۱۴].
در سال ۲۰۰۱ گیلوزو^[۲۶] وهمکارانش ساختار الکترونی از مشتقات دی­فسفن و دی­آرسن را بررسی کردند. در جدول۲-۶ نتایج بعضی پارامترها آمده است [۱۵].
جدول۲-۶ : محاسبه پارامترهای ساختاری برای دی­فسفن و دی­آرسن های مختلف در سطح نظری B3LYP/6–۳۱۱+G(d,p)
استپانیک^[۲۷] و دیگر همکارانش ساختار و طیف ارتعاشی سیس و ترانس آزوبنزن را در سال ۲۰۰۱ بررسی کردند [۱۶].
جدول۲-۷ : پارامترهای ساختاری و ممان دوقطبی برای ترانس و سیس آزوبنزن در سطح نظری B3LYP/6–۳۱۱+G(d,p)

شکل۲-۱۰ و جداول ۲-۸ و۲-۹ با بهره گرفتن از محاسبات کوانتومی آغازین روش CASSCF) ) توسط آماتاتسو^[۲۸] در سال ۲۰۰۹ ارائه شد [۱۷].
شکل۲-۱۰ : شماره گذاری اتم­ها و نمادهای زاویه پیوند، طول پیوند و زاویه پیچشی برای دی­فنیل دی­فسفن
جدول۲-۸ : پارامترهای مهم ساختاری بهینه شده دی­فنیل دی­فسفن در سطح نظری CASSCF) )
جدول۲-۹ : پارامترهای مهم ساختاری بهینه شده دی­فنیل دی­آزن در سطح نظری CASSCF) )
مطالعات خوبی درباره ایزومریزاسیون آزوبنزن توسط وانگ^[۲۹] و همکارانش در سال ۲۰۰۹ انجام شد. آن­ها با بهره گرفتن از محاسبات مکانیک کوانتومی آغازین روش CASSCF دریافتند که ترانس آزوبنزن با تقارن C_2h نسبت به سیس آزوبنزن با تقارن C₂ دارای انرژی پایین­تری است( ۱۶.۲ کیلوکالری بر مول). در جدول ۲-۱۰ می­توانید پارامترهای ساختاری برای RE=ER بهینه شده در سطح نظری B3LYP/6-31G(d)) ) را مشاهده کنید [۱۸].
جدول۲-۱۰ : پارامترهای ساختاری بهینه شده برای RE=ER محاسبه شده در سطح نظری B3LYP/6-31G(d)) )
شکل زیر هم تصویری از پارامترهای ساختاری آزوبنزن است که در سال ۲۰۰۹ توسط وانگ و همکارانش ارائه شد [۱۸].

شکل۲-۱۱ : زاویه و طول پیوند در ترانس و سیس آزوبنزن