حسابرس داخلی: هدف اصلی حسابرسان داخلی، بازرسی و ارزیابی مؤثر بودن نحوه انجام شدن وظایف محول به واحدهای مختلف شرکت است. بخش زیادی از کار حسابرسان داخلی را حسابرسیهای عملیاتی تشکیل میدهد اما علاوه بر آن حسابرسیهای رعایت متعددی را نیز ممکن است به عمل آورند. برعکس حسابرسان مستقل که هرساله تأیید اقلام صورتهای مالی به آن ها محول میشود، حسابرسان داخلی مجبور نیستند که رسیدگیهای خود را هر ساله تکرار کنند.
همچنین حسابرسی را به انواع : ۱- حسابرسی محدود ۲- حسابرسی نهایی ۳- حسابرسی مستمر یا تدریجی ۴- حسابرسی میانه (ضمنی) تقسیم بندی میکنند .
۲-۲-۴- استانداردهای پذیرفته شده حسابرسی
استاندارها، مقررات لازم الاجرایی برای سنجش کیفیت اجرای کار است. وجود استاندارهای پذیرفته شده حسابرسی، نشانه توجه حسابرسان به داشتن کیفیت کار بالا و هماهنگ در بین تمام حسابرسان مستقل است. اگر هر حسابرس مستقل آموزش تخصصی کافی دیده باشد و حسابرسی را با مهارت، دقت و قضاوت حرفهای اجرا کنند، بر موقعیت اجتماعی حرفه افزوده میشود و جامعه اهمیت روزافزونی را به اظهار نظر حسابرسان که پیوست صورتهای مالی است، خواهد داد.
چه استانداردهایی را حرفه حسابرسی مستقل وضع کردهاست؟ انجمن حسابداران رسمی امریکا چارچوب اولیه زیر را مقرر داشته است:
۲-۲-۴-۱ استاندارهای عمومی
-
- رسیدگی باید توسط فرد یا افرادی اجرا شود که دارای صلاحیت و آموزش فنی کافی به عنوان حسابرس باشند.
-
- حسابرس یا حسابرسان باید استقلال رأی خود را در تمام موارد مربوط به حسابرسی حفظ کنند.
- در اجرای رسیدگی و تهیه گزارش باید مراقبت حرفهای لازم به عمل آید.
۲-۲-۴-۲ استاندارهای اجرای عملیات
-
- عملیات حسابرسی باید به میزان کافی برنامهریزی شود و در صورت وجود کارکنان، بر کار آنان به گونهای مناسب نظارت شود.
-
- برای برنامهریزی حسابرسی و تعیین نوع، زمانبندی و میزان آزمونهایی که باید اجرا شود، شناختی کافی از ساختار کنترل داخلی باید کسب گردد.
- شواهد کافی و قابل اطمینان باید از راه بازرسی، مشاهده، پرس و جو و دریافت تاییدیه کسب شود تا مبنایی معقول برای اظهار نظر نسبت به صورتهای مالی مورد رسیدگی به دست آید.
۲-۲-۴-۳ استانداردهای گزارشگری
-
- گزارش باید تصریح کند که صورتهای مالی، طبق اصول پذیرفته شده حسابداری تهیه شده است یا خیر.
-
- گزارش باید شرایطی را مشخص سازد که در آن چنین اصولی در دوره جاری نسبت به دوره قبل، به طور یکنواخت رعایت نشده است.
- اطلاعات افشا شده در صورتهای مالی منطقاً کافی تلقی میشود مگر آنکه خلاف آن در گزارش بیان شود.
گزارش باید یا حاوی یک اظهارنظر درباره صورتهای مالی به طور کلی، یا بیانگر این موضوع باشد که نظری نمیتواند اظهار شود. هنگامی که نظر کلی نتواند اظهار شود، دلایل آن باید بیان گردد. در تمام مواردی که نام حسابرس به نحوی با صورتهای مالی ارتباط پیدا میکند، گزارش باید به طور صریح بیانگر ویژگی هر گونه رسیدگی حسابرس، و میزان مسئولیتی باشد که او به عهده میگیرد.
۲-۲-۴-۴ کاربرد استانداردهای حسابرسی
ده استاندارد مقرر شده توسط انجمن حسابداران رسمی امریکا حاوی معیارهای سنجشی ناملموس و ذهنی مانند “برنامه ریزی کافی”، “شناختی کافی از ساختار کنترل داخلی”، “شواهد کافی و قابل اطمینان” و “افشای کافی” است. تصمیمگیری در خصوص اینکه در شرایط مربوط به هر کار رسیدگی، کافی، مناسب و قابل اطمینان چیست، مستلزم کاربرد قضاوت حرفهای است. حسابرسی نمیتواند به سطح یک کار بدون تفکر تنزل کند، و تصمیمگیری حسابرس در موارد متعدد هر رسیدگی ضروری است. به هر حال، تدوین و انتشار استانداردهای حسابرسی با این عبارات دقیق کمک بسزایی در بهبود کیفیت کار حسابرسی میکند، هرچند که کاربرد این استانداردها مستلزم قضاوت حرفهای باشد.
۲-۲-۴-۵ آموزش و تخصص
چگونه حسابرس مستقل به “صلاحیت و آموزش فنی کافی” موضوع اولین استاندارد عمومی دست مییابد؟ این ضرورت معمولاً به معنای داشتن تحصیلات دانشگاهی در حسابداری و حسابرسی، تجربه زیادی در حسابرسی، توانایی استفاده از روشهای مناسب برای سیستمهای کامپیوتری و شرکت در برنامه آموزش مستمر است. آگاهی فنی از صنعتی که صاحبکار در آن فعالیت میکند نیز قسمتی از صلاحیت فردی حسابرس است. نتیجه این که یک مؤسسه حسابرسی نباید یک کار حسابرسی را بپذیرد مگر آنکه قبلاً مشخص سازد که کارکنان حرفهای مؤسسه، صلاحیت و آموزش فنی لازم را برای اجرای مؤثر کار در آن صنعت بخصوص دارند.
۲-۲-۴-۶ استقلال – مهمترین استاندارد حسابرسی
اظهار نظر یک حسابرس مستقل نسبت به مطلوبیت ارائه صورتهای مالی هنگامی دارای ارزش است که حسابرس واقعاً مستقل باشد. در نتیجه، استانداردی که مقرر میدارد “حسابرس یا حسابرسان باید استقلال رأی خود را در تمام موارد مربوط به حسابرسی حفظ کنند.”، شاید مهمترین عامل بقای حرفه حسابرسی مستقل است.
اگر حسابرسان در شرکت مورد رسیدگی خود سهامی داشته باشند، یا عضو هیئت مدیره آن باشند، ممکن است ناخودآگاه در اجرای وظایف حسابرسی بیطرفی خود را از دست بدهند. بنابرین یک حسابرس مستقل باید از هر گونه رابطهای با یک صاحبکار که بتواند در اشخاص خارج از واحد مورد رسیدگی و آگاه از تمام حقایق، نسبت به استقلال حسابرس تردید ایجاد کند، احتراز ورزد. کافی نیست که حسابرسان، مستقل باشند، بلکه باید چنان جلوه کنند که افراد جامعه، دلیلی برای تردید نسبت به استقلال آنان نیابند.
۲-۲-۴-۷ مراقبتهای حرفهای
رعایت سومین استاندارد عمومی مستلزم اعمال مراقبتهای حرفهای در اجرای حسابرسی و تهیه گزارش است. این استاندارد، حسابرسان را به اجرای داهیانه و مجدانه هر مرحله از کار حسابرسی ملزم میسازد. رعایت کامل این استاندارد احتمال ورود هر گونه کوتاه یا از قلم افتادگی با اهمیت را منتفی میسازد. البته حسابرسان نیز مانند اعضای حرفه های دیگر، گه گاه در قضاوت خود اشتباهات اجتناب ناپذیری میکنند، اما این ویژگی رفتار انسانی، بیتفاوتی یا بیتوجهی به مسئولیتهای حرفهای را توجیه نمیکند.
۲-۲-۴-۸ استانداردهای اجرای عملیات- گردآوری شواهد
سه استاندارد اجرای عملیات به گردآوری و ارزیابی شواهدی کافی برای اظهارنظر حسابرسان نسبت به صورتهای مالی مربوط میشود. یکی از انواع اصلی شواهد، کنترلهای داخلی صاحبکار است. حسابرسان با کسب شناخت از ساختار کنترل داخلی، میتوانند ارزیابی کنند که آیا ساختار مذبور میتواند از بری بودن صورتهای مالی از اشتباهات و تخلفات با اهمیت اطمینان دهد یا خیر؟ نوع دیگری از شواهد اصلی، اطلاعاتی است که مبالغ مندرج در صورتهای مالی مورد رسیدگی را اثبات میکند. نمونه هایی از چنین شواهدی عبارت است از تاییدیههای کتبی که از اشخاص خارج از شرکت دریافت میشود و اطلاعات دست اولی که با مشاهده داراییها توسط حسابرسان به دست میآید.
