کلیات

۱-۱) مقدمه

کلیات تحقیق

در دو دهه اخیر مفهوم سرمایه اجتماعی در زمیه ها و اشکال گوناگونش به عنوان یکی از کانونی ترین مفاهیم، ظهور و بروز یافته است، هر چند شور و شوق زیادی در بین صاحب نظران و پژوهشگران، مشابه چارچوب مفهومی و ابزار تحلیلی ایجاد کرد. لیکن نگرش ها، دیدگاه ها و انتظارات گوناگونی را نیز دامن زده است.

اهمیت سرمایه اجتماعی از آنجا آشکار می‌گردد که سرمایه اجتماعی به عنوان سرمایه با ارزش در کنار سرمایه انسانی و مالی در سازمان مورد بررسی قرار گرفته و اثربخشی سایر سرمایه ها در سایه سرمایه اجتماعی صورت می پذیرد. سازمان ها با شناخت و شناسایی ابعاد سرمایه اجتماعی خود می‌توانند درک بهتری از الگوی تعاملات بین فردی و گروهی داشته باشند و با بهره گرفتن از سرمایه اجتماعی می‌توانند سیستم های سازمانی خود را بهتر هدایت کنند (الوانی، ۱۳۸۵،ص۳).

شرکت ها دارای منابعی هستند که برای عملکرد بازار قوی و مزیت رقابتی حیاتی هستند. نخستین نوع از این منابع دارایی های مشهود چون اموال، ماشین آلات و تکنولوژی های فیزیکی دارای جانشین هستند که می‌توانند به آسانی در بازارهای آزاد، خرید و فروش شوند. نوع دوم دارایی های نامشهود، باارزش، کمیاب، بدون جانشین و استراتژیکی هستند که برای ایجاد مزیت رقابتی و عملکرد بازار برتر، توانا هستند. (نمازی و ابراهیمی، ۱۳۹۰،ص۴۵) در اقتصاد دانش محور کنونی، سرمایه اجتماعی عامل اصلی برتری و بهبود عملکرد شرکتهاست. (رحیمیان ، ۱۳۹۱،۴۵)سرمایه اجتماعی شامل تمام منابعی از سازمان است که ارزش سازمان و همچنین شایستگی سازمان را بالا می‌برند. پس این نشان می‌دهد که مدیریت سرمایه اجتماعی به شکلی مؤثر و کارآمد، ارزش و عملکرد مالی سازمان را افزایش خواهد داد. (Ahmad khan et al., 2012).پس شناسایی و ارزش گذاری درست و صحیح سرمایه اجتماعی شرکت‌ها هم برای مدیران و هم برای استفاده کنندگان از صورت های مالی امری ضروری می‌باشد که روز به روز بر اهمیت آن افزوده می شود

نقش سازمان ها در دستیابی به هدف های اقتصادی ، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، آن چنان برجسته است که سازمان های هر جامعه را گردونه های تحقق اهداف آن می دانند. با در نظر گرفتن اهمیت و نقش و تاثیرهای گوناگونی که سازمان ها دارند، امروزه توجه فزاینده ای به ابعاد مختلف آن ها از جمله فرایندها، سیستم ها و به ویژه آنچا که سازمان بدان دست می‌یابد (عملکرد ) می شود. از طرف دیگر، هیچ سازمانی نمی تواند اثربخش باشد، مگر اینکه برای آنچه که می‌خواهد انجام دهد برنامه ای داشته باشد (۲۵,۲۰۰۱Lesser, E.L.). لذا در این رساله بر آن هستیم تا رابطه سرمایه اجتماعی و عملکرد بازار را در شرکت‌های تولیدی مورد بحث و بررسی قرار دهیم.

۱-۲) تعریف وبیان مسئله

امروزه شرکت‌ها با رقابت قویتری نسبت به گذشته مواجه اند و عملکرد بازار هدف اصلی هر نهادی است. پس هر سازمانی می‌خواهد با روش های مختلف عملکرد بازار خود را افزایش دهد.(Ahmad khan et al., 2012) در سال های اخیر، مزیت رقابتی محور استراتژی های رقابتی قرار گرفته است. شرکت ها برای بهبود عملکرد و مقابله با رقبا، باید دارای مزایای رقابتی باشند تا بتوانند در شرایط پیچیده، عملکردی برتر داشته و خود را در بازارها حفظ نمایند. بنابر دیدگاه مبتنی بر منابع، عملکرد برتر شرکت ها می‌تواند از منابع منحصر به فرد آن ها، یکپارچگی منابع و یا توانایی پاسخ گویی به محیط ناشی شود. بر اساس این دیدگاه، تفاوت عملکرد شرکت ها به دلیل این است که سازمان های موفق دارای منابع استراتژیکی (فیزیکی، انسانی و سازمانی) هستند که رقبای آن ها فاقد آن منابعند. طبق دیدگاه مبتنی بر منابع شرکت، سرمایه اجتماعی منابع استراتژیکی هستند که شرکت ها را قادر به ایجاد مزیت رقابتی و عملکرد مالی برتر می نمایند.(سینایی ، ۱۳۹۰،ص۲۹). به رغم پذیرش نقش انکارناپذیر سرمایه اجتماعی و دارایی های نامشهود در عملکرد شرکت ها، اغلب سامانه های سنتی قادر به اندازه گیری سرمایه اجتماعی شرکت ها و انعکاس آن در صورت های مالی نیستند، در حالی که اهمیت آن ها در افزایش ثروت سهام‌داران، کسب سوداوری پایدار، افزایش سهم شرکت ها از بازارهای جهانی، ارزیابی عملکرد فعلی واحد تجاری و همچنین پیش‌بینی های آتی، همواره مورد توجه بوده است. از آنجایی که شرکت ها در انجام برنامه ریزی های راهبردی به شناسایی فرصت ها و تهدیدهای پیرامون خود می پردازند، ‌بنابرین‏ ناگزیر به کسب اطلاعات جامع درباره ظرفیت ها، کفایت و کارایی منابع داخلی خود هستند. Marr, 2004,p.20)) محیط کسب و کار مبتنی بر دانش، نیازمند رویکردی است که دارایی های ناملموس جدید سازمانی مثل دانش و شایستگی های منابع انسانی، نوآوری، روابط با مشتری، فرهنگ سازمانی، سیستم ها و ساختار سازمانی و غیره را دربرگیرد (قلیچ لی ، ۱۳۸۷،ص۲۸) عوامل نامشهود و سرمایه اجتماعی به عنوان اصلی ترین عنصر توسعه در اقتصاد دانش محور، توانایی لازم برای انجام برنامه های راهبردی را در اختیار شرکت ها قرار می‌دهد. (Marr, 2004,p.14) در حقیقت سرمایه اجتماعی یک مدل جدید کاملی را برای مشاهده ارزش واقعی سازمان ها فراهم می آورد و با بهره گرفتن از آن می توان ارزش آتی شرکت را نیز محاسبه کرد ‌بنابرین‏ رویکرد سرمایه اجتماعی برای سازمان هایی که می خواهند از ارزش عملکردشان به خوبی آگاهی داشته باشند، جامع تر است (مدهوشی و اصغرنژاد، ۱۳۸۸،ص۱۱۶-۱۱۰)

1. 1. شهیدی، مهدی، آثار قراردادها و تعهدات، نشر مجد، چ پنجم، ۱۳۹۱٫

1. 1. شهیدی، مهدی،ارث، نشر مجد، چ ششم، ۱۳۹۰٫

1. 1. شهیدی، مهدی، مجموعه مقالات حقوقی، نشر مجد، چ دوم، ۱۳۸۷٫

1. 1. صفایی، حسین و قاسم زاده، مرتضی ،حقوق مدنی(اشخاص و محجورین) ، نشر سمت ، چ سیزدهم، ۱۳۸۶٫

1. 1. عدل، مصطفی، حقوق مدنی ، نشر بحرالعلوم، چ اول، ۱۳۷۳٫

1. 1. کاتوزیان، ناصر، ارث ، نشر میزان، چ چهارم، ۱۳۸۹٫

1. 1. کاتوزیان، ناصر، اموال ‌و مالکیت ، نشر میزان، چ سی و ششم، ۱۳۹۱٫

1. 1. کاتوزیان، ناصر، عقود معین ۲(مشارکتها و صلح) ، نشر گنج دانش، چ نهم، ۱۳۹۱٫

1. 1. کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی ، نشر میزان، چ بیست و سوم، ۱۳۸۸٫

   

1. 1. کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها(جلد اول) ، نشر سهامی انتشار، چ دهم، ۱۳۹۱٫

1. 1. کاشانی، سید محمود، حقوق مدنی(قراردادهای ویژه) ، نشر میزان، چ اول، ۱۳۸۸٫

1. 1. کمالان، سید مهدی، قانون روابط موجر و مستاجر و قانون تملک آپارتمان ها ، نشر کمالان، چ هفتم، ۱۳۹۱٫

1. 1. گلدوزیان، ایرج، محشای قانون مجازات اسلامی، نشر مجد، چ دوازدهم، ۱۳۸۸٫

1. 1. مدنی، جلال الدین، حقوق مدنی (جلد ۵)، نشر پایدار، چ دوم، ۱۳۸۵٫

1. 1. مدنی، جلال الدین، مباحث ارث(حقوقی، قضایی، اداری)، نشر پایدار، چ اول، ۱۳۸۲٫

1. 1. معین، محمد، فرهنگ فارسی دکتر معین، نشر امیرکبیر، چ بیست و چهارم، ۱۳۸۶٫

1. 1. مکارم شیرازی، ناصر، توضیح المسایل، نشر قدس، چ چهل و هفتم، ۱۳۸۹٫

1. 1. نبوی زاده، آیت الله، سوء استفاده از حق در حقوق قراردادی، نشر جنگل، چ اول، ۱۳۹۰٫

1. 1. نوروزی، میثم، مجموعه گردآوری شده لغات مهم حقوقی(انگلیسی –فارسی) نشر فراگیر هگمتانه، همدان، چ اول، ۱۳۹۰٫

1. 1. نوری، محمد علی، قانون مدنی مصر، نشر گنج دانش، چ اول، ۱۳۸۸٫

1. 1. نوین، پرویز، حقوق مدنی ۷(عقود معین ۲)، نشر گنج دانش، چ دوم، ۱۳۸۷٫

1. نیک فر، مهدی، قانون مدنی در آرای دیوانعالی کشور، نشر مؤسسه‌ کیهان، چ اول، ۱۳۷۱٫

ب) کتب عربی

1. 1. خمینی، امام روح الله، تحریر الوسیله(جلد سوم)، نشر دارالعلم، قم، ۱۳۸۶٫

1. 1. شهید اول(محمد بن مکی)، مباحث حقوقی لمعه دمشقیه، نشر مجد، چ هشتم، ۱۳۸۸٫

1. 1. شهیدثانی(زین الدین بن علی) شرح لمعه، نشر مجد، چ پنجم، ۱۳۸۷٫

1. 1. شهید ثانی(زین الدین بن علی)، مسالک الافهام،مؤسسه‌ معارف اسلامیه، چ سوم، ۱۴۲۵ ه.ق.

1. 1. طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، عروه الوثقی(جلد دوم)، نشر الاعلمی للمطبوعات، بیروت(لبنان)، چ دوم، ۱۴۰۹ ه ق.

1. 1. محقق ثانی(علی بن حسین عاملی کرکی)، جامع المقاصد فی شرح القواعد(جلد هشتم)، نشر مؤسسه‌ آل البیت علیهم السلام، قم، چ اول، ۱۴۱۰ ه.ق.

1. نجفی، محمد حسن، جواهرالکلام(جلد بیست و ششم)، نشر داراحیاء التراث العربی، بیروت (لبنان)، چ هفتم، ۱۴۰۹ه.ق.

ج) پایان نامه ها

1. 1. چوپانی، حسین، ماهیت حقوقی مالکیت مشاع و بررسی آثار آن(پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی)، دانشگاه قم، استاد راهنما دکتر رضا حسین گندمکار و استاد مشاور سید مهدی دادمرزی، ۱۳۸۰٫

1. 1. درویش ترابی، محمود، جرایم علیه اموال مشاع توسط شریک(پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی)، دانشگاه مازندران، استاد راهنما دکتر سید ابراهیم قدسی و استاد مشاور دکتر ابوالحسن شاکری، ۱۳۸۶٫

1. 1. رستملو، خدیجه، بررسی فقهی حقوقی عقد مشارکت و تطبیق آن با قانون بانکداری اسلامی(پایان نامه کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق)، دانشگاه تربیت معلم آذربایجان، استاد راهنما دکتر رضا الهامی واستاد مشاور دکترمصطفی السان، ۱۳۸۹٫

1. علی اکبری، غلامرضا، حدود تصرفات شریک در مال مشاع در حقوق ایران بامطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه و فقه اسلام (پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی)، دانشگاه امام صادق (ع)، استاد راهنما دکتر اسدالله امامی و استاد مشاور دکتر نجاد علی الماسی، ۱۳۷۸٫

Abstract

In Iranian legal system, joint property is property that has more than one owner and ownership of each owner spread in property. This matter cause issues about this properties that one of those is management of joint properties, because every owner has this right to participate in management of this properties. Iranian civil law entrust it to agreement between partners and don’t take special structure. In this research, we study about this matter and see that we can find solution for this matter? It seems there are two ways for management of this properties. First way is making a contract between partner for management of joint property. Second way is taking an specific majority for decision making about joint property and we study this two solution, Also civil law mention about selection a manager that we study about it too, Furthermore this is essential to study in other laws and compare between civil law and other laws because other laws have special structure.

Key words:partnership contract-joint properties-ownership in common-propagation

1. 1. 1. این گفته دکترستوده تهرانی خود گواه این مطلب است که اگر شرکت مدنی بخواهد در قالب یکی از شرکت‌های تجاری قرار گیرد نزدیکترین قالب برای آن شرکت نسبی است. رجوع کنید به ستوده تهرانی، حسن، حقوقی تجارت (جلد اول)، نشر دادگستر، چاپ شانزدهم، ۱۳۸۷،ص۲۱۷ ↑

   

1. 1. می توان به جرئت گفت شرکت تجاری و شرکت مدنی فقط در نام شرکت با هم مشترکند و دلیل این امر را باید در یک کلام وجود شخصیت حقوقی در شرکت تجاری دانست. ↑

1. 1. اسکینی، ربیعا، حقوق تجارت(شرکت‌های تجاری، جلد اول)، نشر سمت، چاپ چهاردهم، ۱۳۸۸، ص۱۸ ↑

1. 1. صفایی، حسین و قاسم زاده ، مرتضی، حقوق مدنی (اشخاص و محجورین)، نشر سمت، چاپ سیزدهم ۱۳۸۶، ص ۱۴۷ ↑

1. 1. باریکلو، علیرضا، حقوق مدنی ۷ (عقود معین ۲)، نشر مجد، چاپ اول، ۱۳۸۸، ص۹۱ ↑

1. 1. امیر محمدی، محمدرضا و مرادزاده، حسن، حقوق مدنی ۷ (قرار دادهای اذنی، تبعی، مشارکتها)، نشر جنگل، چاپ اول، ۱۳۹۲،ص۱۳۱ ↑

1. 1. اسکینیٰ ربیعا، حقوق تجارت (کلیات، معاملات و…)، نشر سمت، چاپ دوازدهم ، ۱۳۸۸،ص۱۱۷ ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر، عقود معین ۲ (مشارکتها و ضع)، ص۱۹ ↑

1. 1. اسکینی، ربیعا،‌حقوق تجارت (شرکت‌های تجاری، جلد اول)، ص ۱۸۹ ↑

1. 1. بهرامی ‌احمدی، حمید، قواعد فقه (جلد۱)،نشر دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ دوم، ۱۳۸۹، ص ۱۵۵ ↑

1. 1. همان،‌ص ۲۰۹ ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر، اموال و مالکیت، نشر میزان، چاپ سی و ششم، ۱۳۹۱، ص ۱۳۷به بعد ↑

1. 1. امیر محمدی، محمد رضا و مراد زاده، حسن، همان، ص ۱۳۳ ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر، همان، ص ۱۴۳ ↑

در مدارسی دیگر افرادی تحت عنوان راهنمایان آموزشی همین نقش را به طور رسمی ایفا می‌کنند. این راهنمایان در مدرسه پست سازمانی ندارند و از طرف مناطق آموزش و پرورش بر حسب ضرورت به کار در مدارس منصوب می‌شوند، این افراد گاهی وقت‌ها با مسایل و مشکلاتی مواجه می‌شوند، زیرا معلمان آنان را نماینده آموزش و پرورش می‌دانند و نمی‌توانند با آنان ارتباط نزدیک و صمیمانه برقرار کرده، بر اساس درک مشترک با آنان همکاری حرفه‌ای داشته باشند.

به هر حال، در مدرسه‌ای که معلم و راهنمای آموزشی یکدیگر را می‌پذیرند ، نتایج مطلوب‌تری به دست خواهد آمد. از ویژگی‌های مدارس موفق این است که فردی، مسوول فرایند عمل نظارت و راهنمایی باشد، زیرا موفقیت هر مدرسه مستلزم برنامه‌ نظارت و راهنمایی اثربخش است (گلیمان، گوردون و رأس گوردون ، ۱۹۹۵؛ به نقل از نیکنامی، ۱۳۸۶).

۲-۱-۲- وظایف راهنمایان تعلیماتی (آموزشی)

وایلز وباندی (۱۳۸۲؛ ترجمه نیکنامی) وظایف راهنمایان آموزشی را به شرح ذیل می دانندو همچنین سلیمانی (۱۳۸۳) نیر به برخی وظایف راهنمای آموزشی به شرح زیر اشاره نموده است.

۱ ـ برنامه‌ریزی آموزشی

راهنمای‌آموزشی در تدوین و توسعه‌ برنامه ها و خط‌مشی‌ها با دیگر کارشناسان و متخصصان همکاری نزدیک دارد.

۲ ـ توسعه و تحقق برنامه های درسی

مسئولیت اجرای مؤثر فعالیت‌هایی که به تحقق هدف‌های برنامه‌ درسی منجر می‌شود با راهنمای آموزشی، مدیر و معلم است. راهنمای آموزشی در طراحی، اجرا، ارزشیابی و توسعه‌ برنامه های درسی و نیز ارائه‌ کمک‌های موردنیاز با معلم همکاری نزدیک و حرفه‌ای دارد.

۳ ـ نظارت و هماهنگی

حصول اطمینان از نیل به هدف‌هایی که نظام برای آموزش و پرورش تعیین کرده بر عهده راهنمایان آموزشی است که با معلمان به طور مستقیم همکاری دارند.

۴ ـ رهبری آموزشی

وظیفه اصلی راهنمایان، همکاری حرفه‌ای با معلمان و ارائه‌ رهنمودها و راهبردهایی است که به معلمان کمک می‌کند کارشان را بهتر انجام دهند.

۵ ـ ایجاد انگیزه

وظیفه مدیران و راهنمایان این است که برای تأمین انگیزه ها و هدف‌های معلمان فرصت‌های لازم را فراهم کنند. نظرخواهی از معلمان، مشارکت دادن آنان در تصمیم‌گیری‌ها، سهیم کردن آنان در اداره امور آموزشی مدارس، توجه به نیازهای حرفه‌ای و کمک به رشد و پیشرفت آنان، تشویق و حمایت از آنان در مواقع ضروری و جلب اعتماد و احترام آنان از روش‌هایی است که انگیزه های قوی در کار معلمان ایجاد می‌کند.

۶ ـ تمرین (نمایش) معلمی

راهنمای تعلیماتی (آموزشی) در نقش معلمی، روش‌های نوین تدریس را برای معلمان اجرا می‌کند و از آنان می‌خواهد که روش‌های جدید را به کار گیرند و نتایج آن را در کلاس درس مطالعه و بررسی کنند. تحقیق درباره‌ روش‌های مؤثر و سودمند و قرار دادن آن‌ ها به جای روش‌های متداول و کم‌اثر از وظایف راهنمایان آموزشی است.

۷ ـ پیشرفت حرفه‌ای

راهنمایان آموزشی باید در ایجاد زمینه و فرصت مناسب برای پیشرفت حرفه‌ای معلمان کوشش نمایند. همچنین باید سعی کنند از طریق آموزش‌های ضمن خدمت آنان را در مسیر پیشرفت حرفه‌ای قرار دهند تا به سطوح بالاتر ارتقا پیدا کنند. البته زمانی برنامه‌ نظارت و راهنمایی آموزشی، نتایج مطلوب‌تری دارد که خود معلمان نیز بخواهند به پیشرفت حرفه‌ای خود کمک کنند.

۸ ـ اجرای پژوهش‌های عملیاتی و کاربردی

در نقش تحقیقاتی، راهنمای آموزشی مبتکر و مروج تحقیقات در آموزش و پرورش است. راهنمای آموزشی باید سعی کند امکانات لازم برای اجرای طرح‌های تحقیقاتی مشترک معلمان را فراهم کند و به عنوان راهنما و مشاور تحقیقاتی، هماهنگی‌های لازم را بین معلمان به وجود آورد.

وظیفه راهنما در مدرسه یاری به معلمان برای آزاد ساختن آنان از مسایل و مشکلات و به کار گرفتن استعدادها در جهت بهبود وضع کارشان می‌باشد. هدف اصلی کمک و یاری به معلم در تدریس و تعلیم بهتر است (به بیان وایلز وباندی، ۱۳۸۲؛ ترجمه نیکنامی و سلیمانی، ۱۳۸۳).

۲-۱-۳- مطالعات در حوزه نظارت و راهنمایی آموزشی

در فرهنگ فارسی دهخدا، نظارت به معنای زیرکی، فراست، عقل ناظر، مقام او، مراقبت در اجرای امور و راهنمایی به معنای نشان دادن راه به کسی، رهبری، هدایت، و هماهنگی آمده است. از نظارت و راهنمایی آموزشی تعاریف گوناگونی شده است. رابینسون (۱۹۶۳) آن را فرایند آموزشی می­داند که در آن، کسی که دارای علم و مهارت بیشتری است، مسئولیت آموزشی فرد دیگری را که مهارت کمتری دارد، بر عهده ‌می‌گیرد. وایلز (۱۹۶۷) این امر را فرایند اصلاح برنامه درسی، اصلاح روش ها تدریس و آموزش ضمن خدمت، مواد کمک آموزشی در تدریس، ارزشیابی مؤثر، افزایش مشارکت جامعه در رشد و توسعه برنامه ­های مدرسه و اصلاح شرایط یادگیری می­داند. تنروتنر (۱۹۸۵) نظارت و راهنمایی آموزشی را در بر گیرنده شش مفهوم امور اداری، برنامه درسی، تدریس، رو ابط انسانی، مدیریت و رهبری می­داند که هدف همه مفاهیم کمک به بهبود وضع یادگیری است و بالاخره گوردون (۱۹۹۰) نظارت و راهنمای آموزشی را فرایند کمک مستقیم به مدرسان، توسعه برنامه درسی، رشد کارکنان، بالندگی گروهی و پژوهش های عملیاتی می­داند (خورشیدی، ۱۳۸۲).

شده است که گرچه لازم و ملزوم یکدیگرند، اما هر کدام دارای معنا و کاربرد خاصی هستند. واژه نظارت بیانگر همکاری با افراد و در بر گیرنده نوعی تعامل و منش مردم سالارانه است. نظارت به مشاهده و ارزیابی دقیق و مداوم یک عملکرد با دیدگاه منتقدانه اطلاق می­ شود که ‌می‌توان آن را به معنای مشاهده، ثبت، کشف عملیات و اقدامات دیگر دانست؛ در حالی که واژه راهنمایی جریانی است که در آن به فرد کمک می­ شود تا با توانایی­ ها، رغبت­ها و محدودیت­های خودآگاه در زندگی بهتر و مؤثرتر گام بردارد. به بیان دیگر، راهنمایی یعنی کمک به فرد دیگر برای درک بهتر و به کار بردن آگاهانه فرصت هایی که در اختیار دارد یا می ­تواند داشته باشد.

بدین ترتیب در واژه نظارت، آگاهی و در واژه راهنمایی، اقدام نهفته است. نظارت و راهنمایی آموزشی یکی از اجزای اصلی مدیریت و رهبری آموزشی به حساب می ­آید که بدون توجه ‌به این جزء، سایر اجزاء مدیریت و رهبری مثل برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت، هماهنگی، بسیج منابع و امکانات و غیره نیز ناقص است و تضمینی برای انجام درست آن ها وجود ندارد.

نظارت و راهنمایی آموزشی به تعریف دیگر عبا رت است از ارزیابی تصمیم گیری­ها و برنامه­ ها از زمان اجرای آن ها و اقدامات لازم برای جلوگیری از انحراف عملیات نسبت به هدف های برنامه و تصحیح انحرافات احتمالی (خورشیدی، ۱۳۸۲: ۱۸).

از سویی دیگر جریان فعالیت نظارت و راهنمایی آموزشی به سه بخش وظایف اداری، برنامه ریزی تحصیلی، وظایف آموزشی تقسیم می شود که در هر حوزه به ترتیب به تدوین اهداف و درجه بندی آن ها از نظر اولویت، تدوین هدف های درسی و تدوین برنامه های درسی پرداخته می شود (باندی و وایلز، ۲۰۰۴: ۱۸۵).

۲-۲-۴-۴- شخصیت فرد: نگرش­های فرد منعکس­کننده ی شخصیت او هستند. یکی از تاثیرات گروه در شکل­دهی نگرش­های فرد آن است که نگرش­های او نسبت به نگرش­های اعضای گروه هماهنگی به وجود آورد. اما علی‌رغم این کوشش­ها در میان افراد هر گروه باز هم از نظر نگرشی تفاوت­هایی وجود دارد. این تفاوت­ها ناشی از شخصیت فرد است. از سوی دیگر معمولا شخصیت­های خاص دارای نگرش­های خاصی هم هستند که با همان الگوی شخصیتی دارای هماهنگی است.

۲-۲-۴-۵- عوامل ژنتیکی: با وجودی که اکثر روانشناسان اجتماعی معتقدند که نگرش­ها از طریق تجربه کسب می­شوند، لیکن تعداد اندکی از تحقیقات وجود دارد که نشان می­ دهند عوامل ژنتیکی ممکن است در شکل گیری نگرش­ها نقش داشته باشند (همان منبع، ۱۳۸۷).

۲-۲-۶- رهنمودهایی برای تغییر نگرش:

برای تغییر نگرش باید به متغیر­هایی توجه کرد، از جمله به ویژگی­های منبع گفتمان عمدتاً اعتبار، تخصص و امین بودن آن و مهم­تر از همه خود گفتمان و ویژگی­های شرکت کنندگان که در برگیرنده­ی متغیرهایی مانند، هوش، ویژگی­های شخصیت و میزان انگیختگی ‌می‌باشد (شیرکوند، ۱۳۸۱).

نگرش نتیجه­ آموزش است که بخش عمده­ی آن در خانواده صورت می­پذیرد و یا دست کم در روابط میان افراد پدید می ­آید. شخص در جریان یادگیری، در معرض اطلاعات گوناگون قرار ‌می‌گیرد که بعضی مثبت و منفی هستند. برای بعضی رفتارها تقویت و برای بعضی دیگر تنبیه می­ شود و برخی از رفتارها از طریق تقلید می­آموزند. تفاوت بین شکل­ گیری نگرش­ها و تغییر آن جزیی است، ‌به این صورت که اطلاعات جدید باورهای افراد را نسبت به موضوع نگرش تغییر می‌دهند و این به نوبه­ خود، به تغییر ارزیابی مثبت و منفی منجر خواهد شد و در نتیجه، نگرش شخص تغییر می­ کند (کریمی، ۱۳۸۶).

هنگامی که انسان بین دو نگرش خود یا بین نگرش و رفتار خود ناهماهنگی دید، دچار ناهماهنگی شناختی می شود. ناهماهنگی به افزایش تلاش برای تقلیل ناهماهنگی منجر می­گردد. هنگامی که شخص چیزی می­گوید یا عملی انجام می­دهد که با نگرش­هایش نا­هماهنگ است، بلافاصله می­ کوشد تا ناهماهنگی حاصل از آن را با تغییر دادن نگرش تقلیل دهد.

اگر در حالت اول، برای گرفتار شدن در رفتار مخالف نگرش دلایل خوب، اندک باشد، ناهماهنگی زیادتر و فشار برای تغییر شدید­تر است. در شرایط ویژه، انسان­ها را ‌می‌توان به تغییر نگرش­هایشان از طریق سوال­های ارشادی ترغیب کرد.

این سوال­ها به شیوه­ای طراحی شده که پاسخ به آن­ها به ناهماهنگی با نگرش­های جاری منجر می­ شود. پس ناهماهنگی ناشی از این شرایط ممکن است تغییر نگرش­ها را تسهیل کند. همچنین، ناهماهنگی مبین آن است که هر چه انسان برای هدف­های مختلف شدیدتر تلاش کند، بشر برای آن ارزش قائل خواهد شد (ستوده، ۱۳۷۳).

فهرست رهنمودهای زیر هنگامی که اهداف نگرشی بازده­های آموزشی هستند، باید مورد توجه و ملاحظه قرار گیرند (گانیه و بریگز، ترجمه ی علی­آبادی،۱۳۷۴):

1. 1. برای یادگیرندگان اطلاعاتی ‌در مورد انتخاب­های دیگر فراهم کنید.

1. 1. یادگیرنده را با نقاط قوت و ضعف انتخاب رفتار مطلوب آشنا کنید.

1. 1. برای رفتار مطلوب سرمشق­های مربوطه را فراهم کنید (” آن طور که من می­گویم انجام بده” و ” آن طور که من انجام می­دهم، انجام بده”) مؤثر نیست.

1. مطمئن شوید که محیط، رفتار انتخابی مطلوب را تأیید می­ کند.

۲-۲-۷- شکل گیری نگرش­ها:

نگرش­ها ویژگی ذهنی افراد است که مشخصات دنیای اجتماعی یا فیزیکی را در خود دارد. نگرش­ها از راه تجربه کسب می­شوند، تاثیری خاص بر رفتار پس از خود دارد. نگرش­ها برای صاحب خود کنش­های مهمی دارد. فعلا در پردازش اطلاعات اجتماعی به او کمک کرده، به فرد امکان ابراز ارزش­های اساسی خود را می­دهد.

نگرش­ها را ‌می‌توان به طور غیر­مستقیم از اشخاص دیگر یا از طریق یادگیری اجتماعی فرا گرفت. این فرایند سه نوع یادگیری اساسی را شامل می­ شود که شامل:

1. 1. شرطی­ شدن کلاسیک: از نوع پاولفی^[۴۵] می ­تواند واکنش­های هیجانی آموخته­ای را نسبت به محرک­ها ایجاد کند. مطالعه­ واتس و رینر (۱۹۲۰، به نقل از گانیه، ۱۹۷۶، ترجمه­ی نجفی زند، ۱۳۷۳)، نشان داد که یک محرک غیرشرطی وقتی با محرک شرطی همراه شود، به سرعت یک پاسخ شرطی تازه را ایجاد می­ کند.

1. 1. شرطی شدن ابزاری یا وسیله­ای (تقویت): شرطی­سازی کنشگر، مشتمل بر دستکاری وابستگی­های تقویت، نیز به عنوان روشی برای یادگیری نگرش­ها به کار رفته است. بسیاری از حوادث زندگی روزمره بر اهمیت تاثیر موفقیت در یک فعالیت بر کسب نگرش مثبت منتهی می­ شود. بدین منوال ‌می‌توان انتظار داشت، ادراک عدم موفقیت، نگرش را نسبت به فعالیت خاصی در جهت منفی تغییر می­دهد.

1. مدل سازی (سرمشق­سازی انسانی): یکی از معتبرترین مجموعه­ رویدادهایی که معلوم شده است، تغییر در نگرش را به بار ‌می‌آورد، پدیده­ سرمشق­سازی انسانی است. در این اوضاع و احوال، یادگیری در نتیجه تقلید از رفتار مدل یا سرمشق، یا به طور دقیق­تر، در نتیجه­ تقلید از اعمال انتخابی حاصل می­ شود. وقتی شرایط یادگیری مناسب طرح­ریزی و حضور داشته باشند، یادگیرنده نگرشی را کسب می­ کند که آنچه را به توسط سرمشق انسانی بیان یا نشان داده شده است، منعکس می‌کند. فرایند سرمشق سازی انسانی توسط بندورا^[۴۶] و همکارانش به طور جامع مورد مطالعه قرار گرفته است (همان منبع،۱۳۷۳).

مطالعات فراوانی درباره سرمشق­سازی رفتاری و تغییر نگرش از راه سرمشق­گیری انسان بیانگر این است که انسان­ها نقش اساسی در ایجاد شرایطی برای یادگیری مؤثر نگرش­ها بازی ‌می‌کنند. احتمالا یادگیرندگان برداشت یا تصور ذهنی از سرمشق انسانی کسب ‌می‌کنند.

۲-۲-۸- نگرش­ها و آموزش و پرورش:

یادگیری و تغییر رفتار در حوزه­ هدف­های عاطفی به طور حتم در برنامه ­های آموزشی از اهمیت بسیاری برخوردار است. به طور مرسوم انتظار می­رود که دانش ­آموزان نسبت به هر موضوعی که تحلیل ‌می‌کنند و به طور وسیع نسبت به فعالیت کلی، نگرش مثبت کسب کنند.

برنامه ­های آموزشی بایستی در دانش ­آموزان نگرش­های مطلوب برای زندگی اجتماعی نظیر ملاحظه دیگران را داشتن، همکاری کردن، بردباری در برابر اختلافات فرهنگی و نژادی را به بار بیاورند. علاوه بر این بسیاری از برنامه ­های آموزشگاهی به آموزش نگرش­ها در جهت توجه داشتن به حفظ محیط زیست، پرهیز از داروهای مضر و رعایت مسئولیت­های شهروندی معطوف هستند (گانیه، ۱۹۸۵، ترجمه­ی نجفی زند،۱۳۷۳).

۲-۳ – انگیزش پیشرفت:

۲-۳-۱- تعریف انگیزش پیشرفت

سومین متغیری که در پژوهش حاضر مورد بررسی قرار گرفته، انگیزش پیشرفت است. همان طور که در قسمت عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی اشاره خواهد شد، این متغیر یکی از عوامل تاثیر­گذار بر پیشرفت تحصیلی ‌می‌باشد. در این جا ابتدا به تعریف انگیزه­ پیشرفت پرداخته و سپس نظریه­ های انگیزهای پیشرفت ارائه خواهد شد.

در مرحلۀ اندازه‌گیری بر اساس مدل‌های اعتبارسنجی به هریک از متغیرهای توضیحی وزنی منتسب می‌شود. این اوزان از درجۀ اهمیت نسبی متغیرهای توضیحی در تشریح اعتبار مشتریان حکایت می‌کند. خروجی اصلی مدل‌های اعتبارسنجی، سنجش اعتبار متقاضیان وام در قالب احتمال نکول، نمرۀ اعتباری، رتبۀ اعتباری و یا گروه‌بندی آن‌ ها در قالب طبقات اعتباری است.

بر اساس احتمال نکول، مبلغ در معرض نکول^[۱۲] و زیان مشروط بر نکول^[۱۳] می‌توان زیان اعتباری مورد انتظار حاصل از وام‌های انفرادی را محاسبه کرد. همچنین بر اساس توزیع به دست آمده می‌توان سنجۀ ریسک اعتباری مورد نظر را برآورد نمود.

در مرحلۀ گزارش نتایج حاصل از اعتبارسنجی مشتریان در اشکال استانداردی ارائه می‌گردد. رتبۀ اعتباری مشتریان در این مرحله گزارش می‌شود.

از دیگر گزارش‌های مهم این مرحله، ماتریس گذار^[۱۴] مشتریان است. بدین وسیله احتمال گذار از یک رتبۀ اعتباری به رتبه‌های بالاتر یا پایین‌تر گزارش می‌شود.

در مرحلۀ مدیریت بر اساس گزارش‌های حاصل از مرحلۀ قبل رهنمودهایی برای راهنمایی تصمیمات مدیریت ریسک اعتباری فراهم می‌گردد.

در این مرحله،برای اعطا یا عدم‌اعطای اعتبار به متقاضیان وجوه تصمیم‌گیری می‌شود ‌و وثیقه‌ها و ضمانت‌های متناسب با هر رتبۀ اعتباری و نیز صرف ریسک مربوط به آن جهت تعیین شرایط وام اعطایی مشخص می‌شود. در مرحلۀ نظارت نیز از طریق مقایسۀ تخمین‌های حاصل از مدل با واقعیت، بازخوری جهت بهبود مدل‌ها، تکنیک‌ها و روش‌های مورداستفاده فراهم می‌گردد.

۲٫ مدیریت سبد وام

در این بخش ریسک اعتباری بانک در قالب سبد وام مورد‌ بررسی قرار می‌گیرد. مهم‌ترین چالش مدیریت سبد وام اندازه‌گیری ارتباط میان زیان اعتباری وام‌ها و لحاظ اثرات تنوع‌بخشی در محاسبات ریسک است. خروجی نهایی این مرحله توزیع زیان اعتباری سبد وام بانک است.

بر اساس این توزیع سنجه‌های ریسک مورد نظر مانند ارزش در معرض ریسک اعتباری^[۱۵] استخراج می‌شود. همچنین بر اساس این توزیع سرمایۀ قانونی و سرمایۀ اقتصادی محاسبه می‌شود. این بخش نیز مانند بخش قبل شامل مراحل شناسایی، اندازه‌گیری، گزارش، مدیریت و نظارت است.

زیر‌ساخت‌های لازم برای اجرای طرح در بانک

اندازه‌گیری و مدیریت ریسک اعتباری مستلزم وجود پایگاه اطلاعاتی منسجمی از شرح جزئیات وام‌ها است. این پایگاه اطلاعاتی حتی‌الامکان می‌باید اطلاعات روزآمد وام‌ها را در اختیار سیستم اندازه‌گیری و مدیریت ریسک اعتباری قرار دهد.

‌بنابرین‏، می‌توان گفت راه‌اندازی یک سیستم جامع مدیریت ریسک اعتباری و نظارت بر آن تنها ازمجرای فناوری اطلاعات و به‌کارگیری وسیع رایانه و سیستم‌های اطلاعاتی مبتنی بر رایانه ممکن است.

‌بنابرین‏ در تحقیق حاضرسعی بر اعتبارسنجی و مدیریت سبد اعتباری که یکی از مهمترین مباحث بانکداری نوین می‌باشد شده است. که همانند ریسک بازار بررسی‌های ریسک اعتباری در دو سطح انجام می شود: ۱-بررسی رابطه بین ریسک اعتباری وام‌های دریافتی مشتریان به‌ صورت انفرادی( که متناظر با تحلیل انفرادی ریسک اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان می‌باشد.

۲- بررسی رابطه بین ریسک اعتباری سبد وام(که معادل تحلیل ریسک سبد اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان می‌باشد. که در نهایت به دنبال آزمون هدف کلی تحقیق یعنی بررسی رابطه بین مدیریت ریسک اعتباری با مطالبات معوق بانک ملت(مطالعه موردی: مدیریت بانک ملت استان سمنان) می‌باشد.

۱-۳-اهمیت و ضرورت تحقیق

سبد وام قسمت عمدۀ دارایی‌های بانک‌های تجاری را تشکیل می‌دهد. تخصص محوری این بانک‌ها جذب سپرده از سرمایه‌گذاران و اعطای وام به متقاضیان وجوه است. سپرده‌های جذب‌شده بانک را نسبت به پرداخت سود و اصل آن در سررسیدهای معین متعهد می‌کند و این در حالی است که وام‌های پرداخت‌شده بانک را در معرض نکول وام‌گیرندگان قرار می‌دهد. ‌بنابرین‏ بررسی اعتبار متقاضیان برای تصمیم‌گیری در زمینۀ اعطای وام به آن‌ ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

‌بنابرین‏ بانک‌ها به واسطه سرمایه گذاران و وام گیرندگان متعدد با انواع بازارهای پولی و مالی رابطه دارند به همین دلیل دائماً با ریسک های مختلفی روبرو می‌شوند به طوری که ممکن است ورود به یک بازار و یا خروج از آن کاهش یا افزایش در یک یا چند نوع ریسک را در پی داشته باشد.

‌بنابرین‏ در تحقیق حاضر درباره اعتبارسنجی و مدیریت سبد اعتباری که یکی از مهمترین مباحث بانکداری نوین می‌باشد بحث شده است. که شامل۱– بررسی رابطه بین ریسک اعتباری وام‌های دریافتی مشتریان به‌ صورت انفرادی( که متناظر با تحلیل انفرادی ریسک اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان. ۲- بررسی رابطه بین ریسک اعتباری سبد وام به‌ صورت غیرانفرادی (که معادل تحلیل ریسک سبد اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان. که در نهایت به دنبال آزمون هدف کلی تحقیق یعنی بررسی رابطه بین مدیریت ریسک اعتباری با مطالبات معوق بانک ملت(مطالعه موردی: مدیریت شعب بانک ملت استان سمنان) می‌باشد.

۱-۴-۱- اهداف تحقیق

۴-۱-۱- هدف کلی یا هدف اصلی تحقیق:

هدف کلی تحقیق حاضر بررسی رابطه بین مدیریت ریسک اعتباری با مطالبات معوق بانک ملت می‌باشد.

۴-۱-۲- اهداف فرعی تحقیق

اهداف فرعی تحقیق به شرح ‌زیر می باشد:

در تحقیق حاضر اعتبارسنجی و مدیریت سبد اعتباری یکی از مهمترین مباحث بانکداری نوین می‌باشد. همانند ریسک بازار بررسی‌های ریسک اعتباری در دو سطح انجام می شود:

۱-بررسی رابطه بین مدیریت ریسک اعتباری وام‌های دریافتی مشتریان به‌ صورت انفرادی( که متناظر با تحلیل انفرادی ریسک اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان می‌باشد.

۲- بررسی رابطه بین مدیریت ریسک اعتباری سبد وام(که معادل تحلیل ریسک سبد اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان می‌باشد.

• 1. سوالات و فرضیات تحقیق

۱-۵-۱- سوالات تحقیق

۱-۵-۱-۱- سوال اصلی تحقیق:

۱-آیا بین مدیریت ریسک اعتباری وام‌های دریافتی مشتریان به‌ صورت انفرادی(که متناظر با تحلیل انفرادی ریسک اوراق بهادار است) بامطالبات معوق بانک ملت استان سمنان رابطه معناداری وجود دارد؟

۲- آیا بین مدیریت ریسک اعتباری سبد وام به‌ صورت غیرانفرادی (که معادل تحلیل ریسک سبد اوراق بهادار است) با مطالبات معوق بانک ملت استان سمنان رابطه معناداری وجود دارد؟

۱-۵-۱-۲- سوالات فرعی تحقیق:

۱-۱-آیا بین مدیریت ریسک اعتباری و وام‌های سررسید گذشته مشتریان انفرادی(حقیقی) ‌در بانک ملت استان سمنان رابطه معناداری وجود دارد؟

۱-۲- آیا بین مدیریت ریسک اعتباری و وام‌های معوق مشتریان انفرادی (حقیقی)‌در بانک ملت استان سمنان رابطه معناداری وجود دارد؟

۱-۳- آیا بین مدیریت ریسک اعتباری و وام‌های مشکوک الوصول مشتریان انفرادی(حقیقی) ‌در بانک ملت استان سمنان رابطه معناداری وجود دارد؟